|
ÖZET: Germencik Belediye Başkanlığı’na yapılan başvuruda, şikayetçi, iki parselin tarım alanında olup olmadığına dair bilgi aldıktan sonra 150 TL harç ödemesi yapmıştır. Ancak, bu bilgilendirmenin harca tabi olmadığına dair yeni bilgilere ulaşınca, ödemenin iadesini talep etmiştir. Belediye, talebi reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, harcın hukuka aykırı olarak tahsil edildiğine karar vermiştir.
Belediye, 150 TL’lik ödemenin ekspertiz dosya inceleme bedeli olduğunu savunsa da, tahsilat makbuzunda bu bedelin kayıt suret harcı olarak belirtildiği anlaşılmıştır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, bu harcın alınabilmesi için ilgili belgelerin verilmesi gerekmektedir; ancak şikayetçiye herhangi bir belge verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, harç tahsilatı yasal dayanağı olmayan bir işlem olarak değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Germencik Belediye Başkanlığı’na, hukuka aykırı olarak tahsil edilen 150 TL’nin iade edilmesini tavsiye etmiştir. Ayrıca, idarenin kararına karşı başvuru yollarının belirtilmediği için iyi yönetim ilkelerine uyulmadığına dikkat çekilmiştir. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi için 30 gün süresi bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 36311982-101.07.04-E.
SAYI
BAŞVURUNO :
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Geımencik Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Ödemesi yapılan harcın iadesi talep edilmektedir.
BAŞVURU TARİHİ 18.12.2017
BAŞVURANIN
I. İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, 05/12/2017 tarihinde Geımencik Belediyesinin imar biriminden iki ayn parselin tarım alanında kalıp kalmadığı hakkında bilgi aldığını; ardından bu bilgilendiımenin harca tabi olduğunun kendisine bildiı·ildiğini; bunun üzerine, 150 TL lik bir ödeme yaptığını; ancak yaptığı araştııma sonrasında, şifahi bilgilendiımenin harca tabi olmadığı yönünde bilgilere ulaştığını; dolayısıyla söz konusu bedelin iadesi için idareye dilekçeyle başvurduğunu; Belediyenin ise, bu kapsamdaki talebini reddettiğini iddia ederek, ödemeye konu bedelin tarafına iadesini talep etıniştir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. 28/12/2017 tarihli ve – sayılı yazıyla Germencik Belediye Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir. kapsamda, Belediye Başkanlığının
Bu 03/01/2018 tarihli ve
– sayılı cevabi yazısı Kurumumuza iletilmiştir.
3. Germencik Belediye Başkanlığının anılan yazısında, 3.1. Şikayetçinin bilgi alma talebi üzerine, iki adet parsele ilişkin arşivdeki “Köy Yerleşik Alan
Dosyaları”nın incelendiği ve söz konusu parsellerin yerleşik alan içinde kalıp kalmadığı hakkında tespitin yapıldığı; bu kapsamda, ekspeıiiz dosya inceleme harcı olarak başvunıya konu bedelin 1/4 alındığı; 3.2. Anılan bedelin, 06/11/2016 tarihli ve 60 sayılı Belediye Meclis kararına dayandığı; ayrıca söz konusu bedelin de yer aldığı tarifenin belirlenmesi sırasında, emsal belediye meclis kararlarının ve
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun dikkate alındığı;
3.3. Başvuruya konu olan hususlar hakkında, şikâyetçi tarafından yargı mercilerine intikal ettirilmiş bir uyuşmazlığın bulunmadığı hususlarına değinilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
4.1. Anayasanın “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır” hükmünü amirdir.
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 79 uncu maddesinde; “Belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suretleri, Kayıt ve Suret Harcına tabidir” hükmü bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuru, iki ayrı parsel hakkında bilgi alınması üzerine tahakkuk ettirilen 150 TL lik bedelin iadesi hakkındadır.
9. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin gelirlerini genel hatlarıyla vergi , harç,
2 / 4katılma payı ve ücret kalemleri altında toplamıştır. Bunlar arasında başvuruyu ilgilendiren gelir türü,
Kanunun 79 uncu maddesinde düzenlenen kayıt ve suret harcıdır. Bu harç, belediyeler veya belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretiyle taşınmazlara ait harita, plan ve kroki suretlerinin verilmesi halinde gündeme gelmektedir. Yani 2464 sayılı Kanun bağlamında söz konusu harcın alınabilmesi için, belirtilen belgelerin suretinin idareden istenmesi ve bunun üzerine anılan suretlerin idare tarafından ilgilisine verilmesi şarttır.
10. Başvuruya konu olayda, şikâyetçi, iki ayrı parsele ilişkin bilgi almak için idareye başvurmuştur.
Bu kapsamda tarafına gerekli bilgilendirme yapılan şikâyetçiye, her bir parsel için ayrı ayrı 75 TL
“Kayıt Suret Harcı” tahakkuk ettirilmiştir. Bunun üzerine, tahsilat makbuzlarında kayıt suret harcı olarak belirtilen toplam 150 TL lik bedelin iadesi idareden talep edilmiş; ancak idare, 06/12/2017 tarihli ve 6461 sayılı yazısında, bunun ekspertiz dosya inceleme bedeli olarak alındığını ve iade edilemeyeceğini belirtmiştir. Benzer bir değerlendirme, konuya ilişkin bilgi-belge talebine karşılık olarak Kurumumuza da iletilmiştir. Hatta bu bedelin, 06/11/2016 tarihli ve 60 sayılı Belediye Meclis kararı gereğince alındığı da ileri sürülmüştür. Ancak her ne kadar idarenin şikayetçiye ve
Kurumumuza gönderdiği yazılarda söz konusu 150 TL lik ödemenin ekspertiz dosya inceleme bedeline ilişkin olduğu iddia edilse de, ödemenin farklı bir ad altında gerçekleştiği tahsilat makbuzlarında açıkça görülebilmektedir. Yani şikâyetçinin iadesini istediği bedelin, idare tarafından belediye meclis kararına dayanılarak değil, 2464 sayılı Kanunun 79 uncu maddesi gereğince tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
11. Başvuru kapsamındaki bedelin kayıt ve suret harcı olduğunun belirlenmesi sonrasında, bu bedelin şikâyetçiden alınıp alınamayacağının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Söz konusu harç, yukarıda da ifade edildiği gibi ilgili Kanunda zikredilen belgelerin suretlerinin verilmesi halinde talep edilebilmektedir. Oysaki başvuru bağlamında, herhangi bir belge suretinin şikâyetçiye verilmediği, yapılan incelemeler neticesinde tespit edilmiştir. Nitekim idare, ilettiği yazıda, şikâyetçiye bir belge suretinin verildiği hususunda herhangi bir veriyi Kurumumuzla paylaşmamıştır.
Dolayısıyla kayıt ve suret harcının alınması için gerekli şartlar, şikâyetçi bakımından gerçekleşmemiş ve yasal dayanağı olmayan bir işlemle idare tarafından harç tahakkuku yapılmıştır.
12. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; kayıt suret harcı adıyla 150 TL lik bedelin şikâyetçiden tahsil edilmesinin hukuka uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 13.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak şikâyetçiye idare tarafından kısa sürede cevap verildiği; bu suretle “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir.
Ancak şikâyetçiye iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere
3 / 4başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi”
ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Aydın Vergi
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile;
Hukuka aykırı surette tahsil edilen 150 TL lik bedelin, şikâyetçiye iadesi hakkında gerekli işlemleri yapması için GERMENCİK BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Germencik Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve GERMENCİK BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi