|
ÖZET: Başvuran, özelleştirilen Karabük D.Ç. Fabrikasında çalıştığı süre boyunca kazanılmış hak aylığının belirlenmesi için talepte bulunmuştur. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu çerçevesinde, özelleştirme sonrası ilgi devamı kurarak çalışmaya devam eden başvuran, geçmişteki hizmet sürelerinin emekli aylığı intibakında dikkate alınmasını istemiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan değerlendirmede, başvuranın özelleştirme sonrası kazanılmış hak aylığı intibakının ilerletilmediği ve yalnızca emeklilik keseneğine esas aylık hesaplamasında dikkate alındığı belirtilmiştir.
SGK’nın açıklamalarına göre, 5434 sayılı Kanun’un ek 71. maddesi gereğince, özelleştirilen kuruluşlarda çalışanların kazanılmış hak aylıkları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili personel kanunları çerçevesinde belirlenmektedir. Başvuranın talebi, özelleştirme sonrası geçen sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilmesi yönünde olmasına rağmen, bu sürelerin yalnızca emeklilik keseneğine esas aylık hesaplamasında dikkate alınabileceği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek, ret kararı verilmesini önermiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, hukuki çerçeve ve mevcut mevzuat gereği reddedilmiş olup, SGK’nın işlemlerinde hukuka aykırı bir durum bulunmadığı değerlendirilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12072-S.21.19401 –
BAŞVURU NO : 2021/5714
KARAR TARİHİ : 19/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Çalıştığı kuruluşun özelleştirilmesi nedeniyle ilgi devamı kurmak suretiyle 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçiliği devam eden başvuranın, ilgi devamı kurulu iken geçen çalışmalarının kazanılmış hak aylığı intibakının (ek göstergesinin) tespitinde dikkate alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, Karabük D.Ç. Fabrikasında Büro Amiri olarak çalışmakta iken işyerinin özelleştirilmesi nedeniyle 01.05.1995 tarihinden itibaren 2/2 derece kademede iken kendi isteği ile Emekli
Sandığı ile ilişkilendirilerek Fabrikada kaldığını, daha sonra 1600 ek gösterge ile 1/3 derece kademede iken
04.06.1999 tarihinde emekli olduğunu, lisans mezunu olarak 1/3 derece kademeden emekli olması
nedeniyle 1600 olan ek göstergesinin 2200 olarak düzeltilerek emekli aylığının ödenmesi talebiyle idareye yaptığı müracaata 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunun ek 71. maddesine göre işyerinin özelleştirilmesinden sonra 01.05.1995-01.07.1999 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığı yönünden değerlendirilmediğinden bahisle özelleştirmeye geçtiği sıradaki 2. derecenin 1600 olan ek göstergesinin uygulanması gerektiği şeklinde ret cevabı verildiğini, oysa 5434 sayılı kanunun ek 71.
maddesinde özelleştirmeden sonra geçen hizmetlerin T.C. Emekli Sandığına tabi olarak çalışan personelden isteyenlerin Sandıkla ilgileri devam eder denildiğini, idarenin verdiği cevap gibi sadece emekli keseneğine esas aylık yönünden değerlendirilip kazanılmış hak aylığı yönünden değerlendirilmeyeceğine dair ibare bulunmadığını belirterek emekli aylığının 2200 ek gösterge üzerinden ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 5/8/2021 tarihli ve – – – sayılı yazıda
mevzuat hükümlerine yer verilmek suretiyle özetle:
2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı (A)
maddenin (A) bendinin 12/d fıkrası uyarınca; memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak üst öğrenimi bitirenlerin aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla emsal intibaklarının yapılması gerektiği, 2.2. Buna göre, 07/03/1996 tarih ve 22573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 142 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin 2 nci maddesinde memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak üst öğrenimi bitiren personel hakkında 657 sayılı Kanunun 36/A-12/d fıkrası uyarınca yapılacak intibaklarda emsalin okulu bitiriş tarihi olarak, -Orta öğrenimi bitirenlerde 30 Haziran tarihi, -Yüksekokulu bitirenlerde 31 Temmuz tarihi esas alınarak işlem yapılması gerektiğinin belirtildiği, 2.3. 657 sayılı Kanunun “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü ve “Derece Yükselmesinin
Usul ve Şartları” başlığı altındaki 68 inci maddeleri uyarınca devlet memurlarının öğrenim durumlarına göre belirlenen derece ve kademelerden görevlerine başlayıp görev yapılan her yıl için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece ilerlemesi aldığı, 2.4. 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi uyarınca yürürlükten kaldırılan ancak yine 5510 sayılı
Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümleri kapsamında 2008 yılı Ekim ayı başından önce göreve başlamış olan memurlar açısından uygulanmaya devam edilen 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun mülga ek 18 inci maddesi uyarınca Emekli Sandığı dışındaki diğer sosyal güvenlik kurumlarına (diğer sigortalılık statülerine) tabi çalışmalarda bulunduktan sonra iştirakçi olanların (memuriyete geçenlerin) emeklilik keseneklerinin, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine söz konusu sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin ilavesi suretiyle bulunacak derece ve kademeler esas alınarak tespit edileceğinin belirlendiği, 2.5. Bu kapsamda emekli keseneğine esas aylık intibakın (derece ve kademe); 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine göre kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilmeyen, diğer sigortalılık statülerine tabi olarak çalışılan sürelerin kazanılmış hak aylık derece ve kademesine belirlenen esaslar çerçevesinde eklenmesiyle hesaplanan derece ve kademe aylığını oluşturduğu, 2.6. Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi uyarınca Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge cetvelinin (i) bölümünde Genel İdare Hizmetleri sınıfında yer alıp da cetvelde unvanı sayılmayıp yükseköğretim görmüş olanlardan 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 2200,
2 nci derecenin kademelerinden aylık alanların 1600, 3 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların
1100, 4 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların 800 gösterge rakamı esas alınarak ek göstergeden yararlandırıldığı, 2.7. 30/06/1989 tarihli ve 20211 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin (A) bendinin üçüncü fıkrası uyarınca hizmet yılları itibariyle
ödenecek kıdem aylığının tespitinde kazanılmış hak aylığının hesabında değerlendirilen sürelerin esas alındığı, 2.8. Ayrıca, ek göstergelerle ilgili 2771 sayılı Kanun ile ek göstergelerin fiilen aylık alınan dereceye (Kazanılmış Hak Aylığı derecesine) bağlandığı, Emekli Keseneğine Esas Aylık derecelerine karşılık ek gösterge verileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, 2.9. Son olarak, 5434 sayılı Kanunun Ek 71 inci maddesi uyarınca özel sektör niteliğini taşıyan işyerlerinde 657 sayılı yasaya tabi olmayan ancak, 5434 sayılı Kanunun Ek 71 inci maddesi hükmü uyarınca Devredilen T.C. Emekli Sandığı ile ilgisi devam ettirilenlerin, bu işyerlerinde geçen sürelerinin
657 sayılı Yasa hükümleri esas alınarak kazanılmış hak aylıklarının tespitinde değerlendirilmelerinin
mümkün olmadığı, bu nedenle Ek 71 inci madde hükmüne istinaden Devredilen T.C. Emekli Sandığı ile ilgi devamı sağlamış olanların ilgi devamı sağlamak suretiyle geçen hizmetlerinin emekli keseneğine esas intibaklarını yükselttiği ancak özelleştirme veya devir tarihinde tespit edilen kazanılmış hak aylıklarını ilerletilmediği, dolayısıyla, özel sektör niteliği taşıyan işyerlerinde 5434 sayılı Kanununun istisnai hükmü olan Ek 71 inci maddesi gereğince Devredilen T.C. Emekli Sandığı ile ilgi devamı sürdürenlerin bu sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmesi mümkün olmadığı, bu sürelerin sadece emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin hesabında dikkate alındığı, 2.10. Başvuruya yönelik olarak; Başvuranın kazanılmış hak aylığı intibakında, görevde iken üst öğrenimi bitirmesi nedeniyle 657 sayılı Kanunun 36/12-d fıkrası uyarınca durumunun belirlendiği ve 01/11/197601/05/1995 tarihleri arasında 18 yıl 6 aylık hizmeti ile 1 yıl 8 aylık askerlik hizmetinin toplamı olan 20 yıl
2 aylık hizmetinin bulunduğu, emsali ise 1973 yılında liseyi bitiren ve ara vermeden öğrenimine devam
edip 31/07/1977 tarihinde üniversiteden mezun olan kişi olacağından 31/07/1977-01/05/1995 tarihleri arası hizmeti dikkate alınarak 17 yıl 9 ay hizmet üzerinden 9 uncu derecenin 1 inci kademesinden başlatılarak her üç yılı için 1 derece ve her yılı için 1 kademe ile 2182 sayılı Kanunla verilen bir derece ile 657 sayılı
Kanunun 37 ve 64 üncü maddelerine göre uygulanan iki kademe ilerlemesi dikkate alınarak intibakının tespit edildiği ve 2. derecenin 2. kademesi ile bu dereceye karşılık gelen +1600 ek göstergenin tespit edildiği, bu kapsamda; başvuranın intibaka esas hizmet süresi, emsalinin hizmet süresinden fazla olduğundan ve anılan maddeye göre emsalini geçemeyeceğinden emsalinin daha az olan hizmeti esas alınarak intibakının tespit edildiği, 2.11. Şikâyet konusu ile ilgili yargı organlarınca verilen ve Kurumları lehine sonuçlanmış emsal mahkeme kararlarının yazı ekinde sunulduğu, bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve
hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun; 5.1. Mülga 41 inci maddesi; a) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıklarının hesaplanmasında
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel
kanunlarındaki ek göstergeler esas alınır…” 5.2. Mülga Ek 17 nci maddesi; “Aylıklarını personel kanunları hükümlerine göre almayan iştirakçilerin emeklilik keseneklerine, tahsil durumları itibariyle personel kanunlarına göre girebilecekleri derece ve kademelerin aylıkları esas alınır. Bunlardan daha önce emeklilik ile ilgili görevlerde bulunmuş olanların emeklilik keseneklerine, bu Kanunun geçici 11 inci maddesinin hükümleri de gözönüne alınmak suretiyle, önceki görevlerinde bıraktıkları derece ve kademe aylıkları esas tutulur.
Bunların, bu görevlerinde emeklilik keseneği vermek suretiyle geçirdikleri her yıl için bir kademe ilerlemesi verilmek ve tahsil durumları itibariyle, personel kanunlarına göre her derecede geçirmeleri gereken en az süreler kadar kademe ilerlemesi yaptıktan sonra bir derece yükselmesi yapılmak suretiyle emeklilik keseneğine esas aylıkları yükseltilir…” 5.3. Mülga Ek 71 inci maddesi; “Sosyal güvenlik bakımından T.C. Emekli Sandığına tabi bir görevde bulunmakta iken, özelleştirme programına alınan kuruluşların bu Kanuna göre emeklilik hakkı tanınan kadro ve pozisyonlarına atananlarla, bu kuruluşların özelleştirilmeleri sonucu sermayelerindeki kamu payı % 50’nin altına düşenler ile bunlardan anonim şirkete dönüştürülüp dönüştürülmediğine bakılmaksızın satılan veya devredilenlerde T.C. Emekli Sandığına tabi olarak çalışan personelden isteyenlerin Sandıkla ilgileri devam eder. Ancak bu kuruluşların sermayelerindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü tarihten, anonim şirket statüsünde olmayanların satışı veya devri tarihinden sonra Sandığa tabi olarak geçen süreler için emeklilik ikramiyesi ödenmez.
Bu madde gereğince T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilenlere ve bu Kanuna tâbi olarak çalışmakta iken bu kuruluşların özelleştirilmesi, faaliyetinin durdurulması, kapatılması veya tasfiye edilmesinden önce emeklilik, malûliyet veya ölüm nedeniyle görevlerinden ayrılmış olup da kendilerine veya dul ve yetimlerine T.C. Emekli Sandığınca aylık bağlanmış olanlara ödenen emekli ikramiyesi, makam, görev ve temsil tazminatları ile ölüm yardımları ödenmesini takip eden iki ay içinde faturası karşılığında Hazine tarafından T.C. Emekli Sandığına ödenir.
Yukarıdaki hükümler 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamındaki sigortalılar ile hak sahipleri hakkında ilgisine göre uygulanır.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 6.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak hükümler” başlığı altında; “A)
Sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri aşağıda gösterilmiştir.
Giriş Yükselinebilecek
Öğrenim Durumu Derece Kademe Derece Kademe
4 yıl süreli yükseköğrenimi bitirenler 9 1 1 Son
6.2. “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesi; “Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan
personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: Bütün sınıflar itibariyle her derece ve kademenin aylıklarının hesaplanmasına esas teşkil edecek Aylık Gösterge Tablosu aşağıdaki I Numaralı Cetvelde gösterilmiştir…
B) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz…” 6.3. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesi; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır. …”, 6.4. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesi; “A) Derece yükselmesi
yapılabilmesi için:
a) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, …”, hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında Sosyal Güvenlik
Kurumu tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, görev yaptığı kuruluşun özelleştirilmesi üzerine ilgi devamı kurmayı seçmek suretiyle 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçiliğini devam ettirdiğini belirterek ilgi devamı kurulu olarak geçen çalışma sürenin kazanılmış hak aylığının (ek göstergesinin) belirlenmesinde dikkate alınmasını talep etmektedir.
9. Sosyal Güvenlik Kurumu’nca özetle; 5434 sayılı Kanunun uyarınca ilgililerin ek göstergesinin, kazanılmış hak aylık intibakına bağlı olarak 657 sayılı Kanun ya da personel Kanunları esas alınarak belirlendiği, çalıştıkları kuruluşların özelleştirilmesi nedeniyle 657 sayılı Kanun kapsamından çıkan kişilerin istekleri üzerine ilgi devamı kurmak suretiyle 5434 sayılı Kanuna tabi olmaya devam edebildikleri ancak bu kişiler artık 657 sayılı Kanuna tabi olmadıklarından kazanılmış hak aylığı intibakı ilerlemelerinin yapılmadığı ve emeklilik işlemlerinde en son kazanılmış hak aylığı intibaklarına bağlı ek göstergelerinin
esas alındığı, nitekim başvuranın ek göstergesinin de ilgi devamı kurduğu tarihte duran kazanılmış hak aylığı hesabı esas alınarak tespit edildiği ifade edilmiştir.
10. Bu çerçevede uyuşmazlığın, çalıştıkları kuruluşların özelleştirilmesi nedeniyle ilgi devamı kurmayı seçen kişilerin ilgi devamı kurulu olarak geçen çalışma sürelerinin kazanılmış hak aylığı intibakında dikkate alınıp alınmayacağı noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
11. 5434 sayılı Kanunun mülga 41 inci maddesinde emekli aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı
Kanunun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel kanunlarındaki ek göstergelerin esas alınacağı, mülga ek 17 inci maddesinde aylıklarını personel kanunları hükümlerine göre almayıp daha önce emeklilik ile ilgili görevlerde bulunmuş olanların emeklilik keseneklerinin önceki görevlerinde bıraktıkları derece ve kademe aylıklarının esas tutulacağı, bu görevlerinde geçirdikleri sürelerinin de usulüne göre emekli keseneğine esas aylık hesabında değerlendirileceği, mülga ek 18 inci maddesinde sosyal sigortalar kurumu kapsamında geçen çalışma sürelerinin ilgililerin eğitim durumu, derece ve kademelerdeki bekleme süreleri de esas alınarak usulüne göre emekli keseneğine esas aylık hesabında değerlendirileceği düzenlenmiştir. Buna göre emekli aylığın hesaplanmasında dikkate alınan unsurlardan “ek gösterge” ilgililerin 657 sayılı Kanuna ya da personel kanunları hükümleri esas alınarak belirlenen kazanılmış hak aylık derecesine bağlı olarak tespit edilmekteyken, bu unsurlardan “derece ve kademe” 657 sayılı Kanuna ya da personel kanunlarına tabi çalışmaların yanında bu kanunlara tabi olmaksızın geçen çalışmaların da dikkate alınması suretiyle belirlenen emekli keseneğine esas aylığa bağlı olarak tespit edilmektedir.
12. Diğer yandan 5434 sayılı Kanunun Ek 71 inci maddesinde özelleştirilmeleri sonucu sermayelerindeki kamu payı %50’nin altına düşenler ile bunlardan satılan veya devredilen işyerlerinde satış ve devir tarihinde T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olarak çalışan personelden isteyenlerin Sandıkla ilgisinin devam ettirilmesine imkân tanınmıştır. Gerek maddede gerekse Kanunun başkaca bir yerinde ilgi devamı kurmak suretiyle 657 sayılı Kanuna ya da personel kanunlarına tabi olarak geçmeyen sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirileceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye gidilmemiştir.
13. Diğer yandan 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde memurların öğrenim durumlarına göre memuriyete hangi derece ve kademeden başlayacakları ile memuriyette iken üst öğrenimi bitirenlerin tabi oldukları emsal uygulamasının esasları; 43 üncü maddesinde gösterge ve ek göstergelerinin maddede gösterildiği şekilde tespit edileceği; 64 üncü ve 68 inci maddelerinde ise maddelerde yazılı diğer şartları da taşımaları halinde memuriyet kariyerlerinde her yıl bir kademe ilerleyecekleri, her üç yılda bir derece yükselecekleri; 84 üncü maddesinde askerlikte geçen sürelerin derece yükseltilmesinde değerlendirileceği düzenlenmiştir. Kanun kapsamındaki çalışması sona eren ilgililerin, sonradan iş kanunlarına tabi olarak devam çalışmalarının, kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirileceğine yönelik olarak herhangi bir düzenlemeye ise Kanunda yer verilmemiştir.
14. Bu durumda, gerek 5434 sayılı Kanunda gerekse 657 sayılı Kanunda aksi yönde bir düzenlemeye de yer verilmediği göz önüne alındığında, özelleştirme nedeniyle 657 sayılı Kanun kapsamından çıkan ve istekleri üzerine ilgi devamı kurmak suretiyle 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçiliklerini devam ettiren iştirakçilerin ek göstergelerinin kazanılmış hak aylık intibaklarına ait derece üzerinden belirlenmesi gerektiği, ilgi devamı kurmak suretiyle geçen çalışma sürelerinin kazanılmış hak aylığı intibakının belirlenmesinde dikkate alınamayacağı, ancak ilgi devamı kurulduktan sonra geçen sürelerin yalnızca emeklilik keseneğine esas aylığın belirlenmesinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
15. Nitekim benzer nitelikteki uyuşmazlıklar üzerine İdare Mahkemelerince verilen kararlarda da ilgi devamı kurmak suretiyle geçen çalışma sürelerinin kazanılmış hak aylığı hesabında dikkate alınamayacağı, yalnızca emekli keseneğine esas aylık hesabında dikkate alınması gerektiği ifade edilerek davaların reddine
karar verildiği ve anılan kararların Danıştay’ca onandığı görülmektedir (Ankara 3. İdare mahkemesi E:
2005/2549, K:2006/1999; E:2006/134, K:2007/287; Ankara 16. İdare Mahkemesi E:2007/741, K:2008/1475; Danıştay 11. Dairesi E:2007/3247, K:2009/8233; E:2007/10236, K:2008/2764)
16. Somut olayda başvuranın 973 yılında Lise öğrenimini tamamladığı, 01/11/1973 tarihinde Üçbilek
Haddecilik Sanayi Karabük işyerinde 4/1-a bendi kapsamında çalışmaya başladığı, 21/10/1976 tarihinde lise mezunu olarak Ereğli Kömür İşletmesinde 4/1-c bendi kapsamında göreve başladığı, 30/06/1993 tarihinde 4 yıllık yükseköğrenimini tamamladığı, çalıştığı kurumun 4046 sayılı Kanun ile özelleştirilmesi üzerine 01/05/1995 tarihli dilekçesi ile 5434 sayılı Kanunun ek 71 inci maddesi uyarınca Sandıkla ilgisinin devamı yönünde talepte bulunduğu ve talebi üzerine Sandıkla ilgisinin devamının sağlandığı, 04/06/1999 tarihli dilekçesi ile emekliye ayrılma talebinde bulunduğu görülmektedir.
17. Başvuranın 657 sayılı Kanunun kazanılmış hak aylığı intibakı hesabı kapsamında geçen süresinin, 01/11/1976-01/05/1995 tarihleri arasındaki 18 yıl 6 ay memuriyeti ile 1 yıl 8 aylık askerlik hizmeti olmak üzere toplamı 20 yıl 2 ay olduğu ancak görevde iken üst öğrenimi bitirmesi nedeniyle 657 sayılı Kanunun 36/12-d fıkrası uyarınca emsal uygulaması yapılarak kazanılmış hak aylığı intibakının 17 yıl 9 ay üzerinden 2. derecenin 2. kademesi ile bu dereceye karşılık gelen +1600 ek göstergenin tespit edildiği görülmektedir.
18. Diğer yandan başvuranın çalışma hayatındaki bütün hizmetlerini kapsayan emekli keseneğine esas aylık derece ve kademesinin 657 sayılı Kanun kapsamında geçen 22 yıl 8 ay hizmeti, 1 yıl 8 ay askerlik borçlanması ve 4/1-a bendi kapsamında geçen 9 ay 22 gün hizmeti olmak üzere toplamda 25 yıl 1 ay 22 gün üzerinden 1. derecenin 3. Kademesi olarak tespit edildiği görülmektedir.
19. Yukarıda yer verilen mevzuat, yargı kararları ve açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 5434 sayılı Kanunun ek 71 inci maddesi uyarınca ilgi devamı kurmak suretiyle çalışılan sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında dolayısıyla ek gösterge tespitinde dikkate alınamayacağı anlaşıldığından, çalıştığı kuruluşun özelleştirilmesi nedeniyle isteği üzerine ilgi devamı kuran başvuranın ilgi devamı süresince geçen çalışmalarının kazanılmış hak aylığı intibakında (ek göstergesinin tespitinde) değerlendirilmemesine yönelik olarak idarece yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi