|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yaptığı başvuruda, emekli intibak işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesini talep etmiştir. Yüksekokul mezunu olarak 2’nci derece 1’inci kademe intibakı üzerinden emekli olduğu halde, ek göstergesinin 3’üncü derece intibakı esas alınarak belirlendiğini öğrenmiştir. Başvuru, idari yolların tüketilmediği gerekçesiyle SGK’ya iletilmiş ve SGK, başvuranın emeklilik dosyasını inceleyerek gerekli açıklamaları yapmıştır.
SGK’nın açıklamalarına göre, kamu görevlilerinin ek göstergeleri, kazanılmış hak aylığı intibaklarının ulaştığı derece ve kademeye göre belirlenmektedir. Başvuranın emeklilik sicil dosyası incelendiğinde, kazanılmış hak aylığı intibakının 3’üncü derecenin 2’nci kademesinde olduğu, emekli keseneğine esas aylık intibakının ise 2’nci derecenin 1’inci kademesinde bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, 7417 sayılı Kanun ile ek gösterge rakamının artırıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sırasında iyi yönetim ilkelerine uyulmadığını tespit etmiş, ancak başvuranın iddialarının hukuken geçerli olmadığını belirtmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9499-S.24.14675
BAŞVURU NO : 2024/7245
KARAR TARİHİ : 06.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın intibak işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 14/01/2024 tarihinde yapılan 2024/634 numaralı başvuruda başvuran özetle; yüksekokul mezunu olduğunu, 2’nci derece 1’inci kademe intibakı üzerinden emekli olduğu halde kısa süre önce ek göstergesinin 3’üncü derece intibakı esas alınarak belirlendiğini öğrendiğini belirterek intibakının ve buna bağlı ek göstergesinin yeniden tespit edilmesini, varsa hak kayıplarının giderilmesini talep etmektedir.
2. Söz konusu başvuruda idari başvuru yolları tüketilmediğinden başvuranın talebinin Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığına (SGK) iletilmesi için Kurumumuzca 19/01/2024 tarihinde Gönderme Kararı verilmiş olup bu karara yönelik idarenin 05/02/2024 tarihinde verdiği cevap üzerine tarihinde başvuran tarafından 2024/634 numaralı başvurusunun esastan incelenmesi talebiyle Kurumumuza işbu başvuruda bulunulduğu görülmüştür.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuzun 19/01/2024 tarih ve sayılı Gönderme Kararı’na cevaben Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik
Daire Başkanlığınca gönderilen 05/02/2024 tarih ve sayılı
yazıda ilgili mevzuatına da yer verilmek suretiyle özetle:
3.1. Bilindiği üzere 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4’üncü maddesi uyarınca uygulanmaya devam edilen 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanunu’nun mülga ek 48’inci maddesi gereğince aylıklarını personel kanunlarına göre almayan iştirakçilere ifa ettikleri görevleri itibarıyla 657 sayılı Kanun’a göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, ünvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergelerin uygulandığı, 3.2. Bu kapsamda 657 sayılı Kanun’un; 3.2.1. 36’ncı maddesinin (A) bendindeki tabloda göreve başlayış derece ve kademeleri ile yükselinebilecek derece ve kademeler belirlenmiş olup iki yıl süreli yükseköğrenim mezunlarının 10’uncu derecenin 2’nci kademesinden başlatılarak 1’inci derecenin son kademesine kadar yükselebilecekleri, 3.2.2. 43’üncü maddesinin (B) bendi hükmü ile kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfı’na dâhil bulunan ilgililerin, ek göstergelerden emeklilik sırasında da yararlanabilmelerinin görevdeyken söz konusu derecelerin kademelerinden aylık almaları koşulu ile mümkün olacağı, 3.2.3. hükme bağlanmış olup ayrıca söz konusu Kanun’a ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli’nde Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı’nda yükseköğrenim görenlerden cetvelde ünvanı belirtilenler dışında kalanlardan 1’inci derecenin kademelerinden aylık alanların +2.220, 2’nci derecenin kademelerinden aylık alanların +1.600, 3’üncü derecenin kademelerinden aylık alanların +1.100 ve 4’üncü derecenin kademelerinden aylık alanların +800 gösterge rakamı esas alınarak ek göstergeden yararlanacaklarının belirlendiği, 3.3. Söz konusu her bir ek gösterge rakamının 01/07/2022 tarih ve 7417 sayılı Kanun ile 15/01/2023 tarihinden geçerli olmak üzere +600 puan arttırıldığı, 3.4. Buna göre kamu görevlilerinin ek gösterge rakamları kazanılmış hak aylığı intibaklarının ulaştığı derece ve kademeye göre belirlenmekte olup en genel tanımı ile kamu görevlilerinin memuriyette geçirdikleri süreler ile memuriyette geçmemiş olsa bile ilgili mevzuat hükümleri kapsamında söz konusu intibakta değerlendirileceği açıkça belirtilen diğer sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirildiği, 3.5. Diğer taraftan 5434 sayılı Kanun’un mülga ek 18’inci maddesi ile emekli keseneğine esas aylık intibakı tanımlanmış olup 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) ve/veya 4/1-(b) bendi kapsamındaki (SSK ve Bağ-Kur)
görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların (memuriyete geçenlerin) emeklilik keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine söz konusu sigorta primlerini ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin ilavesi yoluyla bulunacak derece ve kademelerin esas tutulacağının belirlendiği, 3.6. Bir diğer ifade ile kamu görevlilerinin 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) ve/veya 4/1-(b) bendi kapsamında (SSK ve Bağ-Kur) geçen çalışma süreleri ilgililerin emekli keseneğine esas aylık intibaklarında değerlendirilmekte olup bu intibakın ulaştığı derece ve kademe düzeyinin ek gösterge rakamı üzerinde herhangi bir belirleyiciliğe sahip bulunmadığı, 3.7. Yukarıda alınan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde başvuranın emeklilik sicil dosyasının incelenmesinde; hizmet cetvelinden görüleceği üzere kazanılmış hak aylığı intibakının 3’üncü derecenin 2’nci kademesinde ve SSK kapsamındaki 2 yıl 9 ay 4 gün çalışma süresinin eklenmesi ile emekli keseneğine esas aylık intibakının 2’nci derecenin 1’inci kademesinde bulunmaktayken 16/05/2000 tarihinde isteği ile emekliye sevk edilmesi üzerine 3’üncü derecenin 2’nci kademesi kazanılmış hak aylığı intibakına göre belirlenen +1.100 ek gösterge rakamı üzerinden 15/06/2000 tarihinden geçerli olmak üzere tarafına emekli
aylığı bağlandığı, aylıklarına esas ek gösterge rakamının 7417 sayılı Kanun uyarınca 15/01/2023 tarihinden itibaren +1.700 ek gösterge rakamına yükseltildiği, 3.8. Buna göre ek gösterge rakamı yönünden başvuran hakkında Kurumlarınca yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Kurumumuzun 2024/634 numaralı başvuruda vermiş olduğu Gönderme Kararı’na istinaden SGK’nın yukarıda aktarılan 05/02/2024 tarihli cevap yazısının başvuru konusu uyuşmazlığın belirlenmesi ve sonuçlandırılması için yeterli olduğu kanaatine varıldığından ayrıca bilgi ve belge talebinde bulunulmamış olup başvuranın iddia ve talebi ile idarenin açıklamaları üzerinden doğrudan başvurunun esastan incelenmesine geçilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.(..)
Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.(..)”, 8. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun; 8.1. Mülga 41’inci maddesinde; “a) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel kanunlarındaki ek göstergeler esas alınır.
b) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıkları, (a) fıkrasına göre tespit edilen rakamların her yıl
Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak tutarın fiili ve itibari hizmet
toplamı 25 yıl olanlara % 75’i, 25 yıldan az olanlara her tam yıl için % 1 eksiği, fazla olanlara da her tam yıl için % 1 fazlası üzerinden bağlanır.
Fiili ve itibari hizmet toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için emekli aylığı bağlanmasına esas aylık tutarının % 1’inin 12’de biri emekli aylığına ayrıca eklenir.(..)”, 8.2. Mülga ek 18’inci maddesinde; “Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların, emeklilik keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 2, 3, 4 veya 5 yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır.
Bunların, personel kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece, emeklilik keseneğine esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir.
Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilebilmesi için, tahsil durumları itibariyle personel kanunları hükümlerine göre, en son yükselebilecekleri dereceleri geçmemeleri ve bir derecede en az geçirilmiş gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır.
Şu kadar ki, 18 inci yaşın ikmalinden önce veya iştirakçi oldukları tarihteki tahsil derecelerinden daha aşağı bir tahsil derecesinde sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri süreler dikkate alınmaz.
Sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, personel kanunları hükümlerine göre, memuriyette geçmiş sayılmak suretiyle, kazanılmış hak derece ve kademelerinin tesbitinde değerlendirilen kısımları, bu madde uyarınca, emeklilik keseneğine esas aylığın tesbitinde ayrıca nazara alınmaz.”, 9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 9.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir.
I – GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI:
Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel İdare Hizmetleri sınıfını teşkil eder.
(…)
ORTAK HÜKÜMLER
A) Sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri aşağıda gösterilmiştir.
Giriş Yükselinebilecek
Öğrenim Durumu
Derece Kademe Derece Kademe (…) (…) (…) (…) (…)
Liseyi bitirenler 13 3 3 Son (…) (…) (…) (…) (…)
2 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler 10 2 1 Son
(…) (…) (…) (…) (…)
(…)
12- (…) d) Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87 nci maddeye tâbi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler.
(…)”, 9.2. “Göstergeler” başlıklı 43’üncü maddesinin (B) bendinde; “B) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.”, 9.3. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64’üncü maddesinde (Başvuranın emekli olduğu tarihte yürürlükte olan haliyle); “Devlet memurunun kademe ilerlemesi için aşağıdaki şartların bulunması
lazımdır:
A) Bulunduğu kademede en ez bir yıl çalışmış olması, B) O yıl içinde olumlu sicil almış bulunması, C) Bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması
Devlet memurlarından 6 yıllık sicil notu ortalaması 90 ve daha yukarı olanların aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
(…)”, 9.4. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68’inci maddesinde; “A) Derece yükselmesi
yapılabilmesi için:
a) Üst derecelerden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş,
d) Sicil bakımından üst derecelere yükselebilecek nitelikte bulunduğunun saptanmış (Mülga: 13/2/2011 – 6111/101 md.), olması şarttır.
(…)”, 9.5. 15/01/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesiyle değiştirilen ekli (I)
sayılı Ek Gösterge Cetveli’nde; Ek
ÜNVANI Derece
Göstergeler
I- GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI
i) Bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar dışında
kalanlardan,
1 2800
2 2200
1. Yükseköğrenim mezunları
3 1700
4 1400
1 2100
2 1700
2. Diğerleri
3 1400
4 1250
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden Ret Kararı verilmesine ilişkin hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle; ek göstergesinin belirlenmesinde 2’nci derece intibakı uygulanması gerekirken 3’üncü derece intibakının uygulandığını belirterek intibakının ve ek göstergesinin yeniden tespit edilip hak kayıplarının giderilmesini talep etmektedir.
12. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; kamu görevlilerinin ek gösterge rakamlarının kazanılmış hak aylığı intibaklarının ulaştığı derece ve kademeye göre belirlenmekte olduğu, kişilerin memuriyette geçirdikleri süreler ile memuriyette geçmemiş olsa bile ilgili mevzuat hükümleri kapsamında söz konusu intibakta değerlendirileceği açıkça belirtilen diğer sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirildiği, emekli keseneğine esas aylık intibakında ise 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) ve/veya 4/1(b) bendi kapsamında (SSK ve Bağ-Kur) geçen çalışma sürelerinin de değerlendirildiği ve bu intibakın
ulaştığı derece ve kademe düzeyinin ek gösterge rakamı üzerinde herhangi bir belirleyiciliğe sahip bulunmadığı, başvuranın emekli olduğu tarihteki emekli keseneğine esas aylık intibakının 2’nci derecenin 1’inci kademesinde bulunmaktayken kazanılmış hak aylığı intibakının 3’üncü derecenin 2’nci kademesinde bulunduğu, buna göre kazanılmış hak aylığı esas aylık derecesine göre belirlenen +1.100 ek gösterge rakamı üzerinden tarafına emekli aylığı bağlandığı, emekli aylıklarına esas ek gösterge rakamının 7417 sayılı
Kanun uyarınca 15/01/2023 tarihinden itibaren +1.700 ek gösterge rakamına yükseltildiği, ek gösterge rakamının belirlenmesine yönelik yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiştir.
13. Bu çerçevede başvuru konusu somut uyuşmazlığın; başvuranın kazanılmış hak aylığı intibak işlemlerinin doğru yapılıp yapılmadığına bağlı olarak başvurana uygulanan ek gösterge rakamının hukuka uygun bir şekilde belirlenip belirlenmediği hususunda ortaya çıktığı görülmektedir.
14. Öncelikle emekliğe keseneğine esas aylık intibakı, kazanılmış hak aylığı intibakı ve ek göstergenin
belirlenmesi konusuna değinmek gerekirse:
14.1. 5434 sayılı Kanun’un mülga 41’inci maddesinde emekli aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı
Kanun’un 43’üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu veya personel kanunlarındaki ek göstergelerin esas alınacağı, mülga ek 18’inci maddesinde sosyal sigortalar kurumu kapsamında geçen çalışma sürelerinin ilgililerin eğitim durumu, derece ve kademelerdeki bekleme süreleri de esas alınarak usulüne göre emekli keseneğine esas aylık hesabında değerlendirileceği düzenlenmiştir.
14.2. Buna göre emekli aylığının hesaplanmasında dikkate alınan unsurlardan “ek gösterge” kavramı, ilgililerin 657 sayılı Kanun’a ya da personel kanunları hükümleri esas alınarak belirlenen kazanılmış hak aylık derecesine bağlı olarak tespit edilmekteyken; bu unsurlardan “derece ve kademe” 657 sayılı
Kanun’a ya da personel kanunlarına tabi çalışmaların yanında bu kanunlara tabi olmaksızın geçen çalışmaların da dikkate alınması suretiyle belirlenen emekli keseneğine esas aylığa bağlı olarak tespit edilmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu, B. No: 2021/5714, 19/08/2021, Ret Kararı, § 11).
14.3. Diğer bir deyişle emekli keseneğine esas aylık intibakı hesabında ilgililerin sigortalı geçen tüm hizmetleri birlikte değerlendirilmekte olduğundan, çoğu zaman kazanılmış hak aylığı intibakı ile emekli keseneğine esas aylık intibakı aynı şekilde ilerlemeyerek farklı derece/kademelerde ilerleyebilmektedir.
15. Başvuranın emekliye ayrıldığı 16/05/2000 tarihi itibarıyla yürürlükte olan 657 sayılı Kanun’un derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi hükümlerine bakıldığında, memurlara üst dereceden boş bir kadro bulunması, derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3’üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş olması, kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş olması ve sicil bakımından üst derecelere yükselebilecek nitelikte olduğunun saptanması şartıyla derece yükselmesi yapılabileceği; benzer olarak bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması, o yıl içinde olumlu sicil almış bulunması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartıyla da kademe ilerlemesi yapılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre söz konusu şartları sağlayan memurlara her yıl kademe ilerlemesi ve her üç yılda bir derece ilerlemesi verilmektedir.
16. Ayrıca 657 sayılı Kanun’un “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesinin “Ortak Hükümler” kısmının (A) bölümünün 12-(d) bendinde; memuriyette iken üst öğrenimi bitirenlerin, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine
memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltileceği düzenleme altına alınmıştır.
17. Öte taraftan 657 sayılı Kanun’un ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli’nde bulunan ek gösterge rakamlarına ilişkin düzenlemede 15/01/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesiyle yapılan değişikliğe göre; Genel İdare Hizmetleri Sınıfı içerisinde yer alıp da cetvelde sayılanlar dışında kalanların ek gösterge rakamlarına +600 puan eklenmesi yoluna gidilmiştir (bkz. işbu kararın
“İlgili Mevzuat” başlığı altındaki 9.5. no.lu paragrafı).
18. Bu doğrultuda başvuruya konu somut olaya bakıldığında; 18.1. Başvuranın ilk defa 01/01/1978 tarihinde SSK’lı olarak sigortalı olduğu, 09/08/1982 tarihinde ise
Genel İdare Hizmetleri Sınıfı’nda devlet memuriyeti görevine başladığı, göreve başladığı sırada kazanılmış hak aylığına esas derece/kademesinin 13’üncü derecenin 3’üncü kademesi üzerinden ve emekli keseneğine esas aylık derece/kademesinin ise 2 yıl 9 ay 4 günlük SSK’lı çalışmalarıyla birlikte 12’nci derecenin 2’nci kademesi üzerinden belirlendiği, 18.2. Başvuranın 27/07/1998 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim mezunu olmasının ardından kazanılmış hak aylığına esas derece/kademesinin 6’ncı derecenin 1’inci kademesinden 4’üncü derecenin 3’üncü kademesine yükseltildiği, 16/05/2000 tarihine kadar memur olarak çalıştıktan sonra anılan tarihte istekle emekliye ayrıldığı sırada 3’üncü derecenin 2’nci kademesinden kazanılmış hak aylığı intibakının yapıldığı, buna bağlı olarak +1.100 ek gösterge rakamına tabi olduğu, ayrıca emekli keseneğine esas aylık intibakının ise SSK’lı çalışmaları eklenerek 2’nci derecenin 1’inci kademesi olarak uygulandığı, 18.3. 15/01/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun’un getirdiği değişiklikle 657 sayılı Kanun’un ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli’nde “I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı”nda yer alan “i) Bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan” yükseköğrenim mezunu olanlara +600 ek gösterge rakamı artışına gidildiği, bu itibarla başvuranın 3’üncü derecede bulunan kazanılmış hak aylığı intibakına karşılık gelen ek göstergesinin +1.100 rakamından +1.700 rakamına çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Haliyle başvurana kazanılmış hak aylığı derecesi olarak 2’nci derecenin kademelerinden aylık alanlara uygulanan +2.200 ek gösterge rakamının uygulanmasına hukuken imkân bulunmamaktadır.
19. Bu kapsamda yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiası ile idarelerin beyanları ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın emekli olduğu tarihteki kazanılmış hak aylığına esas aylık derece/kademesinin 3’üncü derecenin 2’nci kademesinde bulunduğu ve 7417 sayılı Kanun’un getirdiği +600 puan artışla beraber ek göstergesinin ise
657 sayılı Kanun’un ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli’nde 3’üncü dereceye karşılık gelen +1.700 rakamı
olarak belirlendiği, dolayısıyla başvuranın emekli aylığının hesaplanmasında idare tarafından tesis edilen kazanılmış hak aylığı intibakı ve ek gösterge rakamının belirlenmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca verilen
Gönderme Kararı’na süresi içerisinde cevap verildiğinden “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davranılmakla beraber “kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranılmadığı, ayrıca idarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine de uyulmadığı anlaşılmış olup idareden bahse konu ilkelere uygun davranması beklenilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu Ret Kararı’nın başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi