|
ÖZET: Başvuran, 1985-1997 yılları arasında Türk Telekom’da işçi olarak çalıştıktan sonra, 1997 yılında teknisyen yardımcısı olarak memuriyet görevine başlamış ve 2013 yılında emekli olmuştur. Ancak, kazanılmış hak aylığının 17 yıl üzerinden hesaplandığını ve bu durumun 657 sayılı Kanunun 36/c-1 maddesi gereği teknik hizmetler sınıfında geçen sürelerin dikkate alınmaması nedeniyle eksik olduğunu iddia ederek, emekli aylığının yeniden hesaplanmasını talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın işçi olarak çalıştığı sürelerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir. Başvuranın, 1985-1997 yılları arasında işçi olarak geçirdiği sürelerin, teknik hizmetler sınıfında değerlendirilebilmesi için gerekli eğitim ve unvan şartlarını sağlamadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın 1995 yılında teknisyen unvanını kazandıktan sonra, 1997 yılında memuriyet görevine başlaması nedeniyle, önceki sürelerin kazanılmış hak aylığı hesabında dikkate alınamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka uygun bulunmamış ve başvurusu reddedilmiştir. İlgili idarenin karar sürecinde iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/88128-S.20.96205
BAŞVURU NO : 2020/59017
KARAR TARİHİ : 24/11/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Kazanılmış hak aylığının yeniden hesaplanması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 29/05/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran “1985 yılında Türk Telekom’da SSK’ya tabi işçi statüsünde çalıştığını, 1996 yılında aynı kurumda Emekli Sandığına tabi olarak çalışmaya başladığını, 2013 yılında toplam
29 hizmet yılı üzerinden emekli edildiğini ancak emekliliğe esas hizmet süresi olarak askerlik
borçlanması da dahil, kazanılmış hak aylığının 17 yıl üzerinden yapıldığını, 657 sayılı Kanunun 36/c-1 maddesi gereği teknik hizmetler sınıfında geçen sürelerin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmediğini, bu nedenle göstergesinin ve emekli aylığına esas sürenin eksik hesaplandığını belirterek mağduriyetinin giderilmesi ve emekli aylığının 657 sayılı Kanunun 36C/1 maddesi hükümleri de gözetilerek yeniden hesaplanması ve eğer talebi yerine getirilmiyorsa nedenleri hakkında kendisine bilgi verilmesini” talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30/07/2020 tarihli ve tarihli ve S.20.72317 sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
tarafından gönderilen 14/08/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle:
2.1. Başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel
Müdürlüğünde işçi olarak çalıştıktan sonra yine aynı Kurumda 06/01/1997 tarihinde açıktan atanma yoluyla teknisyen yardımcısı olarak memuriyet görevine başladığı, şef teknisyen unvanı ile 31/01/2013 tarihinde emekliye sevk edilerek 01/02/2013 tarihinden geçerli olmak üzere tarafına emekli aylığı bağlandığı,
2.2. Başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel
Müdürlüğünde işçi olarak çalıştığı sürelerin 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilmesi talebiyle Kurumumuza yaptığı 12/11/2018 tarihli başvurunun 30/11/2018 tarihli ve sayılı yazımız ile
Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilmesi üzerine, 10/01/2019 tarihli yazı ile Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünden ilgilinin 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Kurumlarında hangi görevlerde çalıştığı, söz konusu görevlerin 657 sayılı Kanunun
36 ncı maddesinin C bendinin birinci fıkrası esas alınmak suretiyle memuriyette geçmiş
sayılarak bu sürelerin her yılına bir kademe ilerlemesi ve her üç yılına bir derece yükselmesi verilmesi gerektiği değerlendiriliyor ise ilgilinin kazanılmış hak aylığı intibakına ilişkin hizmet cetvelinin yeniden düzenlenerek gönderilmesi ve oluşan kesenek ve kurum karşılık farklılıklarının Sosyal Güvenlik Kurum hesabına tahakkuk ettirilerek bilgi verilmesi hususlarında bilgi talep edildiği, Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünden cevaben gönderilen 21/02/2019 tarihli yazıda ilgilinin Endüstri Meslek Lisesi Elektronik Bölümünden 08/09/1995 tarihinde mezun olarak teknisyen unvanına sahip olduğu, 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Kurumlarında düz işçi olarak görev yaptığı ve dolayısıyla mesleğini icra etmediğinden 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin C bendinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığının bildirildiği, 2.3. Bu kapsamda, 08/09/1995 tarihinde teknisyen unvanını kazanan ancak 06/01/1997 tarihinde açıktan atanma yoluyla teknisyen yardımcısı olarak memuriyet görevine başladıktan sonra teknisyen unvanı kapsamında mesleğini icra etmeye başlayan başvuranın 27/05/198506/01/1997 tarihleri arasında düz işçi pozisyonunda geçen çalışmalarının 657 sayılı Kanunun
36 ncı maddesinin C bendinin birinci fıkrası esas alınmak suretiyle memuriyette geçmiş
sayılarak bu sürelerin her yılına bir kademe ilerlemesi ve her üç yılına bir derece yükselmesi verilmesine kanunen imkan bulunmadığı,
3. Nitekim mülga Devlet Personel Başkanlığının 657 sayılı Kanunun 36 maddesinin (C)
bendinin sonradan teknik liseyi bitirenlere uygulanamayacağına ilişkin 23/09/2008 tarihli
16782 sayılı, Teknik Hizmetler sınıfında yer alan tekniker unvanlı kadroda görev yapan
memurun memuriyete girmeden önce mevcut tahsil düzeyinin altında teknik olarak geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hakkındaki 05/12/2014 tarihli ve 6780 sayılı görüşleri de Sosyal
Güvenlik Kurumu uygulaması çerçevesinde olduğu, hususları ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinin;
“D” fıkrası; “D)… İşçiler: (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” 7. 657 sayılı Kanunun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrası; “Bu
Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve
Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek
Bölge Plancısı, 3437 ve 09/05/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.”, 8. 657 sayılı Kanunun Tesis edilen sınıflar başlıklı 36 ncı maddesinin “C”fıkrasının birinci bendi; “1 – Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu süreler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.” hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünde şef teknisyen olarak görev yapmakta iken 31/01/2013 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilen ve tarafına 01/02/2013 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlanan başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/1-(a) bendi) kapsamında işçi olarak geçen sürelerinin kazanılmış hak aylığı hesabında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin tespiti ile başvuruya ilişkin talep çözüme kavuşmuş olacaktır.
11. Kazanılmış hak aylığı, 657 sayılı Kanuna göre devlet memurunun öğrenim durumu ve hizmet sınıfı gibi hususların değerlendirilmesiyle tespit edilen memuriyete giriş derece ve kademesine yine bu kanunda yer alan ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak derece ve kademe üzerinden hesaplanan aylık olarak tanımlanabilir. Buna göre kazanılmış hak aylığına ilişkin yapılacak tespitlerde 657 sayılı Yasanın hükümlerini irdelemek gerekmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda istihdam şekilleri düzenlenerek tanımlanmıştır. Bu kapsamda başvuranın Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünde geçen çalışmalarının kapsamının belirlenmesi için başvuranın emekli sicil dosyasının incelenmesinde; başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Türk Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünde işçi olarak çalıştığı, 06/01/1997 tarihinde açıktan atanma yoluyla teknisyen yardımcısı olarak memuriyet görevine başladığı görülmektedir.
12. Bu bakımdan başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında Türk
Telekomünikasyon A.Ş. Genel Müdürlüğünde işçi olarak geçen çalışmalarının 657 sayılı
Kanunun 36 ncı maddesinin “C” bendinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilebilmesi için madde metnine baktığımızda memurluk statüsüne girmeden önce diğer statülerde geçen süreler bakımında çalışanların mesleğini icra etmesi, diğer bir deyişle teknik hizmetler sınıfındaki unvanlara ait unvanlara sahip olmaları ve bu yönde eğitim veren okullardan mezun olma şartlarının; kısaca teknik hizmetler sınıfında istihdam edilebilecek eğitim ve unvana sahip olma şartlarının birlikte arandığı görülmektedir.
13. Nitekim benzer nitelikte bir talebe ilişkin olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/11/2004 tarihli ve E.2001/4303, K.2004/4730 sayılı kararanında teknik hizmetler sınıfına ilişkin olarak “Görüleceği üzere, (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelinin, Teknik Hizmetler Sınıfı bölümünün (a) bendinde yer alan ek göstergelerden yararlanabilmek için, Teknik Hizmetler
Sınıfında bulunmak ve yine aynı bentte belirtilen kariyer unvanlara sahip olmak yeterli olup, bu unvanlara ilişkin kadrolarda bulunmak gibi bir koşul öngörülmemiştir. Diğer bir deyişle 657 sayılı Yasanın 43/B maddesinde, ek gösterge rakamlarının tespitinde hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan derecelerin dikkate alınacağı belirtilmiş olup, kadro unvanına ek gösterge rakamlarının tespitine ilişkin kriterler arasında yer verilmemiştir. Öte yandan, dava konusu uyuşmazlığın personel hukukunun ‘teşvik ve taltif’ amacı da gözetilerek çözümlenmesi gerekmektedir. 657 sayılı Yasa bir bütün olarak incelendiğinde görüleceği üzere yasa koyucunun, kamu hizmetlerinin en iyi bir biçimde yürütülmesi amacıyla kamu personelinin öğrenim düzeyinin yüksek olmasını hedeflediği, bu amacı gerçekleştirmek ve kamu personelini bulundukları düzeye göre daha üst öğrenim yapmaya özendirmek için çeşitli hükümler (örneğin 36’ncı maddedeki düzenlemeler gibi) getirdiği görülmektedir. Gerek 657 sayılı Yasanın 43/B maddesindeki, gerekse yasaya ekli (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelindeki düzenlemeleri bu çerçevede değerlendirmek zorunlu bulunmaktadır. Nitekim (I) Sayılı Ek Gösterge Cetvelindeki bazı bölümlerde kadro unvanları tek tek sayılmış iken, bazı bölümlerde sadece unvanın alınmasının yeterli görülmesi de bu görüşü doğrular niteliktedir. Olayda da, davacının emekli olmadan önce İstanbul Gümrük Başmüdürlüğünde Teknik Hizmetler Sınıfında kimyager kadrosunda ve (4) yıllık mühendislik ve mimarlık fakültesi mezunu olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır.” hükmü ile madde metnine ayrıntılı olarak açıklama getirilmiştir.
14. Nitekim mülga Devlet Personel Başkanlığının 05/12/2014 tarih ve 6780 sayılı görüşleri de tekniker unvanlı kadroda görev yapan personelin memuriyete girmeden önce mevcut tahsil düzeyinin altında teknik olarak geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylık derecesinde
“Tekniker unvanlı kadroda görev yapan ilgilinin memuriyete girmeden önce daha alt öğrenim düzeyinde ifa ettiği hizmetlerinin Teknik Hizmetler sınıfına giren personelin yürüttüğü hizmetlerden olması ve söz konusu hizmetlerin icrası için gerekli mesleki eğitim şartına haiz olduğunu belgelendirmesi halinde 657 sayılı Kanunun 36/C-1 maddesi uyarınca kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirileceği” mütalaa edilmiştir.
15. Buna göre başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/1-(a) bendi) kapsamında işçi olarak geçen sürelerinin kazanılmış hak aylığı hesabında değerlendirilmesine yönelik talebinin kabul edilmesi bakımından yürüttüğü hizmetin teknik hizmetler sınıfında olup olmadığı ve gerekli eğitim şartına haiz olup olmadığının incelenmesi neticesinde; başvuranın 08/09/1995 tarihinde endüstri mesleki teknik lisesi elektronik bölümünden mezun olduğu ancak teknisyen yardımcısı olarak işe 06/01/1997 tarihinde göreve başladığı anlaşılmıştır.
16. Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme ve yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda başvuranın 27/05/1985-06/01/1997 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilebilmesinin anılan sürelerde yerine getirilen hizmetlerin teknik hizmetler sınıfına giren personelin yürüttüğü hizmetlerden olması ve başvuranın bu kapsamda eğitim görerek mezun olma şartlarının bir arada yerine getirmesi şartlarını birlikte yerine getirdiği tarih olarak 06/01/1997 tarihinin tespit edildiği bu nedenle bu tarihten önceki sürelerin kazanılmış hak aylığı kapsamında değerlendirilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi