| ÖZET: Başvuran, Bayburt Üniversitesinde engelli memur olarak görev yapmakta iken, Gaziantep iline tayin talep etmiş, Sağlık Bakanlığı ise %3 engelli memur kontenjanının dolu olduğu gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Başvuran, muvafakat talebinde bulunarak Milli Eğitim Bakanlığı’na atanma hakkından feragat etmiş, ancak Sağlık Bakanlığı atamasını gerçekleştirmemiştir. Bu durum, başvuranın haklı bir beklenti içinde olmasına ve mağduriyet yaşamasına neden olmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, Sağlık Bakanlığı’na başvuranın ailesine yakın bir birimde istihdam edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, mevzuat gereği %3 engelli kontenjanını doldurmuş olmasının, başvuranın mağduriyetini gidermeye engel teşkil etmediği ve bu durumun hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8228-S.12559
BAŞVURU NO : 2019/7503
KARAR TARİHİ : 10/09/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 2014 EKPSS ile Bayburt Üniversitesine atanan engelli memurun, Sağlık Bakanlığının Gaziantep ilinde durumuna uygun münhal bir kadroya naklen tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Bayburt Üniversitesinde … yılından beri engelli memur olarak görev yapmakta olduğunu, … EKPSS ile bu kuruma atandığını, %50 oranında engelli olduğunu, görev yaptığı kurumun başka şehirde teşkilatının bulunmaması sebebiyle memleketi olan ve ailesinin de ikamet ettiği Gaziantep iline tayininin mümkün olmadığını, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin 17. madde 3. fıkrası ı bendinde, “Teşkilat veya kadro bulunmaması veya başka bir yerde istihdamının mümkün olmaması gibi nedenlerle kurumlarınca yer değişikliği yapılamayanlardan; kendisinin veya eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerinden birinin engelli olması halinde, kurumlar arası naklen atanmasında kura şartı aranmaz.” hükmünün yer aldığını, anılan yönetmeliğin bu maddesini ve kendi durumunu göz önüne alarak
Sağlık Bakanlığına 07/05/2018 tarihinde bir dilekçe ile Gaziantep ilinde durumuna uygun münhal bir kadroya naklen tayin talebinde bulunduğunu, Bakanlık da bu talebini uygun gördüğünü ve 03/07/2018 tarihli … sayılı yazıyla görev yaptığı kurumdan muvafakatini ve atamaya esas teşkil eden belgelerini talep ettiğini, görev yaptığı kurum olan Bayburt
Üniversitesi Rektörlüğünün Bakanlığa naklen geçişte sakınca görülmediğini ve ilgili belgeleri 24/07/2018 tarihli … sayılı yazı ile Bakanlığa bildirdiğini, ancak bakanlık o tarihten itibaren atamasını gerçekleştirmediğini, 14/03/2019 tarihinde durumunu özetleyen bir dilekçe ile
Bakanlığa atamasının yapılması yönünde talepte bulunduğunu, ancak bu dilekçesine verilen cevapta Bakanlığın %3 oranında engelli memur kontenjanını doldurduğu ve atamasının yapılmasının mümkün olmadığının belirtildiğini, halbuki Bakanlığın böyle bir durum var ise bu durumu muvafakat talebinde bulunurken göz önünde bulundurması ve yapamayacağı atamaya dair muvafakatini talep etmemesi gerektiğini, bu durum kendisinde haklı bir beklenti oluşturduğunu ve bakanlık tarafından muvafakati talep edildiği tarihte MEB Gaziantep İl Milli
Eğitim Müdürlüğü emirine engelli öğretmen olarak atanma hakkını kazanmış olmasına rağmen sağlık durumuna daha uygun olacağı gerekçesiyle Sağlık Bakanlığını tercih edip Milli Eğitim
Bakanlığınca yapılacak atama hakkından feragat ettiğini, ancak Sağlık Bakanlığının atamasını yapmaması sebebiyle mevcut haklarından da mahrum kaldığını, Bakanlığın hakkaniyete ve hukuka aykırı bu tutumu dolayısıyla mağdur olduğunu, atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 24/04/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Sağlık Bakanlığı’nın 08/05/2019 tarih ve … sayılı yazı ve eklerinde; 2.1. Başvuranın, Bakanlığa hitaben yazmış olduğu 04/05/2018 tarihli dilekçesinde Bakanlık kadrosunda Gaziantep iline naklen atanma talebinde bulunmuş olduğunu, 26/06/2018 tarih ve
… sayılı yazı ile Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünden muvafakatı istendiğini, Bayburt
Üniversitesi Rektörlüğünün 24/07/2018 tarih … sayılı yazısı ile muvafakatı verildiğini ancak
Bakanlık % 3 oranında engelli memur kontenjanını doldurmuş bulunduğundan talebi hakkında herhangi bir işlem yapılamadığını, 2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun engelli personel çalıştırma yükümlülüğü başlıklı
53 üncü maddesine göre; “Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait
kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.” hükmüne yer verildiğini, ancak, Bakanlık anılan Kanunun ilgili maddesine göre % 3 oranında engelli memur kontenjanını doldurmuş bulunduğundan, adı geçenin talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamadığını, 2.3. Mezkür konuda Bakanlığa intikal etmiş yargı kararı bulunmadığını, 2.4. Anılan Kanunun ilgili maddesine göre %3 oranında Bakanlığın engelli memur kontenjanını doldurmuş bulunduğundan başvuranın talebi hakkında herhangi bir işlem yapılamamış olmakla birlikte engelli memur boş kontenjanı bulunması halinde işlem yapılabileceği, belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53 üncü maddesi; “Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.
Engelliler için sınavlar, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanlı olarak, engelli kontenjanı açığı bulunduğu sürece engel grupları ve eğitim durumları itibarıyla sınav sorusu hazırlanmak ve ulaşılabilirliklerini sağlamak suretiyle merkezi olarak yapılır veya yaptırılır.
Engelli personel çalıştırma yükümlüğünün yerine getirilmesinin takip ve denetimi ile engellilerin Devlet memurluğuna yerleştirilmesinden Devlet Personel Başkanlığı sorumludur.
Engelli açığı bulunan kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için alım yapacakları engellilere ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayının sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirmek zorundadır. Devlet Personel Başkanlığı kurum ve kuruluşların bildirimi üzerine, engelli kontenjanlarına yerleştirme yapabilir veya yaptırabilir.
Engellilerin memurluğa alınma şartlarına, merkezi sınav ve yerleştirmenin yapılmasına, eğitim durumu ve engel grupları dikkate alınarak kura usulü ile yapılacak yerleştirmelere, engellilerin görevlerini yürütmelerinde hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceğine, kamu kurum ve kuruluşlarınca engelli personel istihdamı ile ilgili istatistiksel verilerin bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmünü haizdir.
6. 26.03.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28599 Resmi Gazete’de yayımlanan, Sağlık Bakanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Kurumlar arası naklen atama” başlıklı 17 nci maddesi ; “ (1) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar; Kanunun 74 üncü maddesi çerçevesinde, (Değişik ibare:RG-2/3/2018-30348) Bakanlıkta durumlarına uygun 6 ncı ve 5 inci hizmet bölgelerinden başlamak üzere belirlenen kadrolara, tercihleri doğrultusunda kura ile naklen atanabilirler.
(2) Kurumlar arası naklen atanabilmek için; Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A)
bendine göre sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına tabi veya vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi mevzuatına göre uzmanlık eğitimi alan personel olmak gerekir.
(3) Standardın uygun olması kaydıyla; (……)
ı) Teşkilat veya kadro bulunmaması veya başka bir yerde istihdamının mümkün olmaması gibi nedenlerle kurumlarınca yer değişikliği yapılamayanlardan; kendisinin veya eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerinden birinin engelli olması halinde, kurumlar arası naklen atanmasında kura şartı aranmaz.” şeklindedir.
7. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı Harici
Personelin Atama ve Yer Değiştirme Usul ve Esaslarına İlişkin Yönergenin “Kurumlar arası naklen atama” başlıklı 15 inci maddesi; “Bakanlık dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel, Bakanlık taşra teşkilatlarında durumlarına uygun kadrolara atanabilirler. Kurumlar arası atamalar kadro durumunun ve standardın uygun olması halinde kura ile yapılır. Kura sonrası atama işlemleri tamamlanmayanların atama hakları, bir sonraki kura açılma döneminde sona erer.
Teşkilat veya kadro bulunmaması veya başka bir yerde istihdamının mümkün olmaması gibi nedenlerle kurumlarıncalarınca yer değişikliği yapılamayanlardan; kendisinin veya eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerinden birinin engelli olması halinde kura şartı aranmadan ataması yapılabilir.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; engelli personelin ihtiyaçlarını daha iyi gidermesi yönünden ailesine yakın Gaziantep ilinde Bakanlığa bağlı bir birimde istihdam edilmesi hususunda İdareye tavsiye verilmesine ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere Bayburt Üniversitesinde 2014 yılından beri engelli memur olarak görev yapmakta olduğunu, … EKPSS ile bu kuruma atandığını, %50 oranında engelli olduğunu, görev yaptığı kurumun başka şehirde teşkilatının bulunmaması sebebiyle memleketi olan ve ailesinin de ikamet ettiği Gaziantep iline tayininin mümkün olmadığını, Sağlık Bakanlığına 07/05/2018 tarihinde bir dilekçe ile Gaziantep ilinde durumuna uygun münhal bir kadroya naklen tayin talebinde bulunduğunu, Bakanlığın %3 oranında engelli memur kontenjanını doldurduğu ve atamasının yapılmasının mümkün olmadığının belirtildiğini, Bakanlığın tarafından atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, başvuranın, Bakanlığa hitaben yazmış olduğu 04/05/2018 tarihli dilekçesinde Bakanlık kadrosunda Gaziantep iline naklen atanma talebinde bulunmuş olduğunu, 26/06/2018 tarih ve … sayılı yazı ile Bayburt
Üniversitesi Rektörlüğünden muvafakatı istendiğini, Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün 24/07/2018 tarih … sayılı yazısı ile muvafakatı verildiğini ancak Bakanlık % 3 oranında engelli memur kontenjanını doldurmuş bulunduğundan talebi hakkında herhangi bir işlem yapılamadığını savunulmaktadır.
11. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü ile ilgili olarak Kurum ve kuruluşlar bu
Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorunda olduğu ve % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınacağı, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
Kurumlar arası naklen atama ile ilgili olarak düzenlemesinin teşkilat veya kadro bulunmaması veya başka bir yerde istihdamının mümkün olmaması gibi nedenlerle kurumlarınca yer değişikliği yapılamayanlardan; kendisinin veya eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerinden birinin engelli olması halinde, kurumlar arası naklen atanmasında kura şartı aranmaksızın yapılacağı hükümlerine yer verildiği tespit edilmiştir.
12. Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin ve idari işlemlerin hem kişiler, hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması gereklidir. Bu kapsamda, belirlilik ilkesinin sonuçlarından biri olan haklı beklenti de; idarenin, ister bir taahhüdü, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleridir. Ancak somut olayda, başvuranın Sağlık Bakanlığınca alınan muvafakate güvenerek Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından yapılan engelli öğretmen atamasından feragat ettiği ve Sağlık
Bakanlığınca atamanın gerçekleşmediği göz önüne alındığında, başvuranın haklı beklenti içinde bulunduğu ve mağduriyet yaşadığı değerlendirilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Sağlık Bakanlığının kanun gereği
%3 engelli personel kontenjanını doldurduğu dolayısıyla başvuranın tayin talebi hakkında olumsuz cevap verdiği ancak başvuranın kurumlar arası geçiş ile engelli personel kontenjanı kapsamında idareye yapmış olduğu başvuru sonrası başvuranın çalışmakta olduğu Bayburt
Üniversitesinden muvafakat istediği, Bayburt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından muvafakat verildiği ve bu süreç başvuran açısından haklı beklenti oluşmasına sebep olmuş bulunmakta olup, idarenin kanun gereği %3 engelli personel kontenjanını doldurduğu dolayısıyla muvafakat talebinin ihtiyaç dışı olduğu halde gereken dikkat ve özeni göstermediği, bu sebeple başvuranın kurumlar arası geçiş kapsamında Milli Eğitim Bakanlığına yapmış olduğu başvurudan feragat ettiği böylece idarenin iş ve işlemleriyle başka mağduriyetlere sebep olduğu anlaşıldığından ve engelli personelin ihtiyaçlarını daha iyi gidermesi yönünden ailesine yakın Gaziantep ilinde
Bakanlığa bağlı bir birimde istihdam edilmesinin anayasal sosyal devlet anlayışı gereği olduğu ve bu hususta her ne kadar % 3 engelli personel kontenjanı doldurulmuş olsa da söz konusu oranın üzerinde engelli personel çalıştırılmasının hukuki olarak sorun oluşturmayacağı, başvuranın talebi ile ilgili olarak idarenin işlemleri hakkında hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın ailesine yakın Gaziantep ilinde Bakanlığa bağlı bir birimde istihdam edilmesi hususunda, SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SAĞLIK BAKANLIĞINCA
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi