|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü nezdinde vardiyalı çalışan bir güvenlik görevlisi olarak, 2019 yılına ait 4. Dönem Toplu Sözleşme gereği işe gidiş ve geliş bedelini eksik aldığını ve birkaç araç değiştirmek zorunda kaldığı için mağdur olduğunu belirtmiştir. İlgili idare, vardiyalı çalışanların işe geliş ve gidişlerinde zorunlu aktarma yapmaları durumunda, aktarma bedelinin de ödemelerde dikkate alınabileceğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, vardiyalı çalışan personelin zorunlu aktarma yapmasının hakkaniyete aykırı olduğunu ve bu nedenle aktarma bedelinin yol ücretine dahil edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, toplu sözleşme hükümlerinin farklı idareler arasında tutarlı bir şekilde uygulanması ve gelecekte benzer mağduriyetlerin önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan 5. Dönem Toplu Sözleşme için de çalışmalar yapılması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7825-S.11961
BAŞVURU NO : 2019/7498
KARAR TARİHİ : 29/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER
BAKANLIĞI
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Vardiyalı çalışan personelin işe geliş ve gidişinde zorunlu aktarma yapmasının gerektiği hallerde, bu aktarma bedelinin de yol ücreti ödemesinde dikkate alınması hususunda.
BAŞVURU TARİHİ : 02/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü … Bölge Müdürlüğü nezdinde, vardiyalı olarak çalışan güvenlik görevlisinin, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu
Sözleşme hükmü sebebiyle, işe gidiş ve geliş bedelini eksik almaya başladığını, İstanbul ilinde işe gitmek için birkaç araç değiştirmek zorunda olduğunu ve yeni uygulama sebebiyle mağdur olduğunu belirterek; yol ücretinin önceki dönemlerde olduğu gibi tamamının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Hazine ve
Maliye Bakanlığının 28/06/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Anayasada yer alan düzenlemeye istinaden kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla düzenlenmesi esas olmakla birlikte, toplu sözleşme imzalanması yoluyla veya uzlaşma sağlanamaması durumunda Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafından verilecek karar çerçevesinde belirlenmesine de imkân sağlandığı, 2.2. Toplu sözleşme sistemine geçilmesi ile kamu görevlilerinin serbest toplu pazarlık hakkına kavuştuğu ve ilgili tarafların anlaşması halinde başka bir makamın onayına gerek kalmadan yürürlüğe girecek nihai kararların alınmasının sağlandığı, tarafların iradelerini karşılıklı açıklamalarıyla kurulan ve kesin olan toplu sözleşme hükümlerinin tek taraflı olarak sonradan değiştirilmesinin veya değiştirecek şekilde yorumlanmasının mümkün bulunmadığı, 2.3. Bu çerçevede imzalanan ve 25/8/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, “Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının onuncu bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve
Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin “Vardiya servisi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanır. Servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda mesai günleri bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenir.” hükmünün yer aldığı, 2.4. Bu çerçevede, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün 6 ncı maddesi kapsamında, bu hizmet kolunda bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanması gerektiği, ancak servis hizmeti sağlamak esas olmakla birlikte servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda söz konusu personele mesai günleri bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenmesi gerektiği, 2.5. Anılan Toplu Sözleşme hükmünde yer alan “bir gidiş, bir geliş” ibaresinden, her bir mesai gününde vardiya başlangıcında ikametgâhından işe gidişi ile vardiya sonunda işyerinden ikametgâhına dönüşünün anlaşılması gerektiği, 2.6. 3. Dönem Toplu Sözleşmeden farklı olarak 4. Dönem Toplu Sözleşmede “bir gidiş, bir geliş” ibaresine yer verilmiş olmasının nedeninin; vardiya başlangıcında ve vardiya sonunda işe gidiş-geliş haricinde çalışma saatleri içinde çeşitli sebeplerle ikametgahına veya başka bir yere gidiş-geliş yapan kamu görevlilerine bu gidiş-gelişler için toplu taşıma bedellerinin ödenemeyeceğini ifade etmek ve bu konuda yaşanabilecek suistimallerin veya yanlış uygulamaların önüne geçmek olduğunun değerlendirildiği, 2.7. Bu çerçevede, vardiyalı çalışan kamu görevlisinin işyerine tek vasıta ile ulaşmasının mümkün olmaması sebebiyle aktarma yapmasının zorunlu olduğu hallerde, belediyelere ait toplu taşıma araçlarında yapılan aktarma bedelinin de yapılacak ödemede dikkate alınabileceğinin değerlendirildiği, 2.8. Öte yandan, her toplu sözleşmenin önceki ve sonraki toplu sözleşmelerden bağımsız, müstakil ve belirli bir süre ile uygulanacak hükümlerden oluştuğu, 4. Dönem Toplu
Sözleşmenin Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme teklifinin
Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetinin ilgili sendika temsilcisi üyesi tarafından Kamu İşveren
Heyetine sunulduğu, yürütülen müzakereler ve teknik çalışmalar sonrasında mutabık kalınan metnin Kamu İşveren Heyeti Başkanı ile ilgili sendika temsilcisi tarafından imzalanarak kesinleştiği, 2.9. Toplu sözleşmelerin kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümünün 4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının, her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümün ise ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulandığı, söz konusu madde hükmünün de Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet
Kolunda yer alan kurum ve kuruşlarda aynı şekilde uygulanması gerekmekle birlikte, uygulama birliğinin sağlanıp sağlanmadığı hususunda Bakanlıklarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Devlet
Personel Başkanlığının 26/06/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 3.1. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2018 ve 2019 Yıllarım Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Enerji, Sanayi ve Madencilik
Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün “Vardiya servisi” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanır. Servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda mesai günleri bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenir.” hükmüne yer verilmek suretiyle, Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında çalışan kamu görevlilerine servis hizmeti sağlanacağının, ancak servis hizmeti sağlanmasının ekonomik olmaması durumunda söz konusu kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine mesai günleri için ikametgahından işyerine belediyelere ait toplu taşıma araçları ile gidiş ve gelişlerinde bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenebileceğinin düzenlendiği, 3.2. Bu çerçevede, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü … Bölge Müdürlüğünde mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine mesai günleri için ikametgahından işyerine gidiş ve gelişlerinde servis hizmeti sağlanmasının ekonomik olmaması halinde, belediyelere ait toplu taşıma araçları ile gidiş ve gelişlerinde bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödeneceği, 3.3. Personelin işe geliş ve gidişinde zorunlu aktarma yapmasının gerektiği hallerde bu hususun yetkili amir tarafından tespit edilerek uygun görülmesi halinde, belediyelere ait toplu taşıma araçları ile zorunlu olarak yapılan aktarma bedelinin de yapılacak ödemede dikkate alınabileceği, 3.4. Başvuru konusuna ilişkin farklı idareler nezdinde uygulama birliğinin olup olmadığına ilişkin bilgi ve belgelerin bulunmadığı, 3.5. 3. Dönem Toplu Sözleşme ve 4. Dönem Toplu Sözleşmede farklı uygulamaya gidilmesinin nedeni olarak; toplu sözleşme görüşmelerinde yetkili sendika ve konfederasyonların toplu sözleşme tekliflerindeki farklılık olabileceği ve uygulamanın öncelikli olarak kamu mâliyesine getireceği yük çerçevesinde değerlendirilebileceği, 3.6. Ağustos 2019 tarihinde görüşmeleri başlayacak olan 2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan 5.
Dönem Toplu Sözleşmede başvuruya konu mağduriyetin giderilebileceği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu
Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” 4.2. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara
İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin; 6.1. “Genel Hükümler” başlıklı birinci kısmının “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Toplu Sözleşme, 1/1/2018-31/12/2019 tarihleri arasında uygulanır.
(2) Bu Toplu Sözleşmenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilgisine göre Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel
Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” 6.2. “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının onuncu bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu
Sözleşmenin “Vardiya servisi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanır. Servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda mesai günleri bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; vardiyalı çalışan personelin işe geliş ve gidişinde zorunlu aktarma yapmasının gerektiği hallerde, bu aktarma bedelinin de yapılacak ödemede dikkate alınması hususunda, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
Genel Müdürlüğüne; başvuruya konu Toplu Sözleşme hükmünün farklı idareler nezdinde uygulama birliğinin sağlanması; 2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan 5. Dönem Toplu Sözleşmede başvuruya konu mağduriyetin oluşmaması için gerekli çalışmaların yapılması hususlarında
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Devlet
Personel Başkanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur. V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü … Bölge Müdürlüğü nezdinde, vardiyalı olarak çalışan güvenlik görevlisinin, 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu
Sözleşme hükmü sebebiyle işe gidiş ve geliş bedelini eksik almaya başladığını, İstanbul ilinde işe gitmek için birkaç araç değiştirmek zorunda olduğunu ve yeni uygulama sebebiyle mağdur olduğunu belirterek; yol ücretinin önceki dönemlerde olduğu gibi tamamının ödenmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya konu edilen Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından, 4688 sayılı
Kamu Görevlileri Sendikaları ve Sözleşme Kanunu kapsamına giren kurumlarda istihdam edilen Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Enerji, Sanayi ve
Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin 6 ncı maddesinin “Vardiya Servisi” başlığı altındaki “Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda normal mesai saatleri dışında vardiyalı olarak çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanır. Servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda mesai günleri bir gidiş bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenir” hükmü kapsamında, başvurana bir gidiş bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli üzerinden ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
10. Daha önceki 3. Dönem Toplu Sözleşmenin 7 nci maddesinin “Vardiya Servisi” başlığı altında geçen “servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda vardiyalı çalışan personelimize mesai günleri gidiş-geliş bedeli dikkate alınarak gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir.” hükmü, 4. Dönem Toplu Sözleşmede çıkarılmış olduğundan, anılan İdare tarafından, 2018 ve
2019 yıllarını kapsayan zaman dilimi için, mesai günleri bir gidiş bir geliş bedeli dikkate
alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli üzerinden ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
11. Anayasanın 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü; 53 üncü maddesinde ise, “Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem
Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” hükmü yer almaktadır. Anayasada yer alan düzenleme kapsamında, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla düzenlenmesi esas olmakla birlikte, toplu sözleşme imzalanması yoluyla veya uzlaşma sağlanamaması durumunda Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafından verilecek karar çerçevesinde belirlenmesine de imkân sağlanmıştır.
12. Bu çerçevede imzalanan ve 25/8/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, “Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının onuncu bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve
Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin 6 ncı maddesinde “Vardiya servisi”ne ilişkin hususlara yer verilmiş; Toplu Sözleşmenin “Genel Hükümler” başlıklı birinci kısmının
“Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3 üncü maddesinde ise, Toplu
Sözleşmenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilgisine göre Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
13. Bahse konu 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin 6 ncı maddesinden, bu hizmet kolunda bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında normal mesai saatleri dışında vardiyalı çalışan kamu görevlilerine işe geliş ve gidişlerinde servis hizmeti sağlanması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak servis hizmeti sağlamak esas olmakla birlikte servis hizmetinin ekonomik olmadığı durumlarda söz konusu personele mesai günleri bir gidiş, bir geliş bedeli dikkate alınarak aylık toplu taşıma kartı bedeli ödenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu Sözleşme hükmünde yer alan “bir gidiş, bir geliş” ibaresinden, her bir mesai gününde vardiya başlangıcında ikametgâhından işe gidişi ile vardiya sonunda işyerinden ikametgâhına dönüşü anlaşılmaktadır.
14. 3. Dönem Toplu Sözleşmeden farklı olarak 4. Dönem Toplu Sözleşmede “bir gidiş, bir geliş” ibaresine yer verilmiş olmasının nedenine ilişkin olarak İdare tarafından yapılan açıklamada; vardiya başlangıcında ve vardiya sonunda işe gidiş-geliş haricinde çalışma saatleri içinde çeşitli sebeplerle ikametgahına veya başka bir yere gidiş-geliş yapan kamu görevlilerine bu gidiş-gelişler için toplu taşıma bedellerinin ödenemeyeceğini ifade etmek ve bu konuda yaşanabilecek suistimallerin veya yanlış uygulamaların önüne geçmek olduğu belirtilmiştir.
15. İdarenin söz konusu açıklaması ve başvuru konusuna ilişkin görüşleri ile Sözleşme hükmü birlikte değerlendirildiğinde; vardiyalı çalışan kamu görevlisinin işyerine tek vasıta ile ulaşmasının mümkün olmaması sebebiyle aktarma yapmasının zorunlu olduğu hallerde, belediyelere ait toplu taşıma araçlarında yapılan aktarma bedelinin de yapılacak ödemede dikkate alınabileceği değerlendirilmektedir. Anılan Toplu Sözleşme hükmünde yer verilen “bir gidiş, bir geliş” ifadesinin, personelin işe gidiş ve gelişinde yapacağı zorunlu aktarmalara ilişkin bedelin ödenmesine engel olmadığı; söz konusu Toplu
Sözleşme hükmünün, personelin aleyhine ve personeli maddi olarak mağdur edecek şekilde daraltıcı yorumlamak yerine, hakkaniyet ilkesi gereği, İstanbul gibi büyük bir şehirde işine gitmek için aktarma yapmak zorunda kalan personelin yol ücretinin ödenmesinde, söz konusu zorunlu aktarma bedelinin de dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
16. Toplu sözleşmelerin kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının; her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü ise ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanmaktadır. Başvuruya konu madde hükmünün de Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Kolunda yer alan kurum ve kuruşlarda aynı şekilde uygulanması gerekmekle birlikte; söz konusu hükmün idarelerce farklı uygulandığı iddiasına ilişkin olarak, İdareden temin edilen bilgilerden, bu konuda uygulama birliğinin sağlandığı yönünde herhangi bir çalışma veya açıklama bulunmadığı anlaşılmıştır.
17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları ve başvuru konusuna ilişkin görüşleri ile mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Vardiyalı çalışan personelin işe geliş ve gidişinde zorunlu aktarma yapmasının gerektiği hallerde, aktarma bedelinin yapılacak ödemede dikkate alınmamasının hakkaniyete aykırı olduğu; dolayısıyla, işine gitmek için aktarma yapmak zorunda kalan personelin yol ücretinin ödenmesinde, söz konusu zorunlu aktarma bedelinin de dikkate alınması gerektiği; bununla birlikte, söz konusu Toplu Sözleşme hükmünün farklı idareler nezdinde uygulama birliğinin sağlanması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği; 2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan 5. Dönem Toplu
Sözleşmede başvuruya konu mağduriyetin oluşmaması için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; 1. Vardiyalı çalışan personelin işe geliş ve gidişinde zorunlu aktarma yapmasının gerektiği hallerde, bu aktarma bedelinin de yapılacak ödemede dikkate alınması hususunda, Türkiye
Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğüne, 2. Başvuruya konu Toplu Sözleşme hükmünün farklı idareler nezdinde uygulama birliğinin sağlanması; 2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan 5. Dönem Toplu Sözleşmede başvuruya konu mağduriyetin oluşmaması için gerekli çalışmaların yapılması hususlarında Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına,
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
Genel Müdürlüğü, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğüne, Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığına, Hazine ve Maliye Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi