| ÖZET: Başvuran, 2014 yerel seçimlerinde Belediye Meclis üyeliği için istifa ettikten sonra 2019 yılında Belediye Başkanı adayı olmuş, ancak seçilememiştir. Bu süreçte, Sağlık Bakanlığı’na geri dönme talebinde bulunmuş, ancak talebi reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirirken, 298 sayılı Kanun’un Ek 7. maddesinin, yalnızca seçilemeyen kamu görevlileri için geçerli olduğunu ve başvuranın belediye meclis üyesi olarak seçildiği için bu maddenin uygulanamayacağını belirtmiştir. Bununla birlikte, 657 sayılı Kanun’un 92. maddesi çerçevesinde, istifa eden memurların geri dönüşü için belirli şartların bulunduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın geri dönme talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına ve başvuranın haklarının ihlal edilmediğine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8812-S.13529
BAŞVURU NO : 2019/9229
KARAR TARİHİ : 20/09/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Göreve geri dönme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … … (TCKN: …); … … Eğitim Araştırma Hastanesinde makine teknisyeni olarak görev yapmakta iken 2014 yerel seçimlerinde Belediye Meclis üyeliği için, 2792 sayılı
Kanun’un 36. maddesi ve 2839 sayılı Kanunun 18 ve 19 uncu maddesi gereğince, görevinden istifa ettiğini, Belediye meclis üyesi olarak seçildiğini, 2019 yılında Belediye Başkanı adayı olduğunu, görev süresinin dolduğunu, 298 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine istinaden görevine geri dönme talebinin Bakanlık tarafından reddedildiğini ifade ederek, geriye dönük haklarının ödenerek Kurumundaki görevine geri dönmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. … İl Sağlık Müdürlüğü 03.07.2019 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde; Başvuranın
27.11.2013 tarihinde, 2014 yılında gerçekleşen yerel seçimlerde Büyükşehir Belediyesi meclis
üyeliği’ne aday olmak için düzenlediği istifa dilekçesini Kuruma sunduğunu, 657 sayılı
Kanunun 92 inci maddesi gereğince “yeniden atamalar”ın kura usülüne göre yapıldığı ve başvuranın kurum internet adresinde yayınlanacak ilanda belirtilen usul ve esaslara göre müracaat etmesi halinde başvurusunun, 2.1. Devlet Personel Başkanlığı’nın 27.08.2010 tarih ve … sayılı görüş yazısında; “Devlet memuru olarak görev yapmakta iken 1 kez kendi isteğiyle, ayrıca mahalli idareler seçimlerine katılmak için ise 2 kere istifa eden ilgilinin, istifalarının 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi kapsamında değerlendirilmeyeceği ve ilgilinin tekrar memuriyete dönebileceği” mütalaa edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci Maddesinde; “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler.(Mülga ikinci fıkra: 29/11/1984 – KHK-243/56 md.) 657 sayılı
Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler. Yasama görevinde veya bakan olarak geçirilen her yıl bir kademe ilerlemesi ve her iki yıl bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.”,
6. 18.01.1984 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun;
6.1. Ek 3 üncü Maddesinde; “Subaylar, astsubaylar, hakimler ve savcılar ile yüksek yargı organları mensupları hariç olmak üzere, kamu kurumları ile kamu kurumu niteliğinde bir kuruluşta memur veya kadrolu işçi olarak çalışmakta iken bu görevinden ayrılarak Belediye
Başkanı seçilmiş olup da yeniden aday olamayan veya seçilemeyenler, hizmet süreleri itibariyle veya yaş haddi nedeniyle emekliliğe hak kazanamamış olmaları kaydıyla, seçimlerin kesin sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulunca ilanını takip eden iki ay içinde daha önceki kurumlarının bağlı bulunduğu bakanlığa başvurmaları halinde eski görevlerine veya istifa ettikleri tarihteki kurumun özelliği ve niteliğine uygun eşdeğer bir göreve atanabilirler. Ancak yargı kararı ile belediye başkanlığı görevi sona erenler ve istifa edenler hakkında bu hüküm uygulanmaz.”
6.2. 36 ncı maddesinde: “ Bu Kanunda özel hüküm bulunmayan hallerde 26/4/1961 gün ve
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983
tarih 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu, 10/6/1983 gün ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi
Kanununun ve bunların ek ve değişikliklerinin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.”
7. 13.06.1989 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 2839 sayılı Milletvekili Seçim
Kanununun;
7.1. “Adaylık için görevden çekilmesi gerekenler” 18 nci Maddesi: “(Değişik : 8/4/20105980/29 md.) Hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu üyeleri, kamu kurumu ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, aday olmak isteyen belediye başkanları ve subaylar ile astsubaylar, aday olmak isteyen siyasi partilerin il ve ilçe yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar, kamu bankaları ile üst birliklerin ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alanlar genel ve ara seçimlerin başlangıcından bir ay önce seçimin yenilenmesine karar verilmesi halinde yenileme kararının ilanından başlayarak yedi gün içinde görevlerinden ayrılma isteğinde bulunmadıkça adaylıklarını koyamazlar ve aday gösterilemezler. “
7.2. “Görevden ayrılmaya ilişkin hükümler” 19 uncu Maddesi: “18 inci madde kapsamına girenlerin ayrılma istekleri en yakın amire verilecek bir dilekçeyle yapılır. Dilekçedeki imzanın sahibine ait olduğu, amir tarafından onanır ve doğruca bağlı bulunduğu bakanlığa veya kuruma derhal gönderilir. Dilekçe sahibine, dilekçenin alındığına dair bir belge ve mertebeler silsilesiyle amirlere de bilgi verilir. Aynı esaslar dairesinde telgrafla da müracaat yapılabilir.
Dilekçenin bakanlığa veya kuruma geldiği tarihten itibaren, en geç on gün içinde ayrılma isteğinin kabul edildiği dilekçe sahibine ve amirlerine tebliğ olunur. Subay ve astsubayların savaş ve seferberlik hallerindeki ayrılma istekleri hariç olmak üzere, ayrılma hakkını kazanmış olanların, ayrılma istekleri reddedilemez. 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası hükmü saklıdır. Ayrılma istekleri kabul edilen subay ve astsubaylardan milletvekili seçilmemiş olanlar sonradan bu isteklerinden vazgeçemezler ve silahlı kuvvetlere dönemezler. Ayrılma hakkını kazanmamış olduklarından dolayı, ayrılma istekleri reddedilenler, aday listesine giremezler ve adaylıklarını koyamazlar. Ayrılma istekleri kabul edilenler, görev başında bulundukları sürece propaganda mahiyetinde hiç bir harekette bulunamazlar. Subaylar ile astsubaylar ve görevleri gereği resmi elbise giyenler, resmi elbiseyle propaganda yapamaz ve bu mahiyette herhangi bir harekette bulunamazlar.”
8. 02.05.1961 tarihli 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun “Çeşitli Hükümler” başlıklı Ek 7 inci Maddesinde: “Yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile Subay ve Astsubaylar hariç olmak üzere; milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim
Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve dönebilirler.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran; Makine teknisyeni olarak görev yapmakta iken 2014 yerel seçimlerinde
Belediye Meclis üyeliği için, görevinden istifa ettiğini, Belediye meclis üyesi olarak seçildiğini,
2019 yılında ise Belediye Başkanı adayı olduğunu ancak seçilemediğini, bu arada görev
süresinin dolduğunu, diğer taraftan, memuriyet görevine geri dönme talebinin Bakanlık tarafından reddedildiğini ifade ederek, geriye dönük haklarının ödenerek Kurumundaki görevine geri dönmeyi talep etmektedir.
11. İlgili mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; 2972 sayılı Kanunun, kamu görevlisi olarak görev yapmakta iken belediye başkanı olmak için kamu görevinden istifa edip belediye başkanı seçilenler veya seçilemeyenler ile ilgili düzenlemelerde bulunduğu, 298 sayılı Kanunun Ek 7 nci maddesinin ise mahalli idareler seçimleri genel ve ara seçimlerde aday olup seçilemeyen kamu görevlilerinin eski görevlerine dönüşü ile ilgili düzenlemelere yer verildiği, mezkur madde kapsamında söz konusu personelin seçilememeleri halinde “eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve dönebilecekleri”nin hüküm altına alındığı, ancak ilgili maddenin uygulanabilmesi için genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olan personelin seçilememesi gerektiği, başvuranın da belediye meclis üyesi olarak seçildiği dolayısıyla başvuranın bu madde kapsamına girmediği, ilgili mevzuatta konunun hüküm altına alınmaması nedeniyle belediye meclis üyeliği için istifa edip seçilen kamu personeli için 657 sayılı Kanunun 92. maddesinde belirtilen “memurların istifa sonrası göreve geri dönmeleri” ile ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği, diğer taraftan, yukarıda belirtilen
Devlet Personel Başkanlığı görüş yazısının “yerel seçimler için yapılan istifanın memurun kendi isteğiyle görevinden ayrılması” kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği” hususunda olduğu, 11.1. Başvuranın 01.12.2013 tarihinde çalıştığı hastaneye verdiği dilekçe ile belediye meclis üyeliği için istifa ettiği ve cevabi yazı ekinde yer alan tutanaktan Bozova Belediyesi belediye meclisi üyeliğine seçildiğinin anlaşıldığı, 2019 yılında ise belediye başkanı adayı olduğu ancak seçilemeyince eski görevine dönmek için başvuruda bulunduğu, başvurusuna istinaden
İdare’nin cevabi yazısında başvuranın talebinin “657 sayılı Kanunun 92. maddesi” kapsamında değerlendirilerek kura ile atanacağının belirtildiği, mezkur 92 nci maddenin istifa eden memurların geri dönüşüne ilişkin genel bir düzenleme olduğu ve memuriyete geri dönüş için çeşitli şartlar içerdiği, başvuranın talebinin öz olarak görevine geri dönme talebi olduğu, ancak yukarıda belirtildiği üzere, 298 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesinin başvuran için uygulanamayacağı, 11.2. Hususları göz önünde bulundurularak, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın “görevine geri dönme” hususundaki talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık olmadığı ayrıca idarenin işleminin hukuka aykırı olmaması nedeniyle başvuranın geriye dönük olarak bir hakkının ihlal edilmediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup … İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi