Meslek kodu değişikliği talebi reddedilen işçinin başvuru yollarının belirtilmemesi iyi yönetim ilkelerine aykırı mıdır (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/8114-S.12416

BAŞVURU NO : 2019/9837

KARAR TARİHİ : 09/09/2019

RET KARARI

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Sürekli işçilerin meslek koduna ilişkin talepleri hakkında

BAŞVURU TARİHİ : 13/05/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; 2006 tarihinden bu yana taşeron firmada büro

personeli olarak çalıştığını ancak unvanının (meslek kodunun) kat görevlisi, garson olarak girildiğini, 2015 yılında bu durumu öğrendiğini, sözlü olarak girişimde bulunduğunu, meslek kodu garson olarak gösterildiği için maaşını eksik aldığını, Başbakanlığın kapatılmasının ardından kadrosunun Kültür ve Turizm Bakanlığı … İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne geçtiğini, işçi kadrosuna geçişi sırasında da meslek kodunu büro personeli olarak seçtiğini belirterek unvanının büro personeli olarak düzeltilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kültür ve Turizm Bakanlığının … sayılı yazısı ve ekindeki yazılarda özetle: Mülga Başbakanlıkta

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi olarak görev yapmakta iken, (…

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne) naklen atanan başvuranın SGK işe giriş bildirgesinde meslek kodunun Mülga Başbakanlık İdari ve Mali İşler Başkanlığının gönderdiği bilgi ve belgelerde

Garson (Servis Elemanı) unvanına istinaden SGK işe giriş bildirgesinde garson (servis elemanı)-

5131.02 kodu ile giriş yapıldığı bildirilmiştir.

3) Sosyal Güvenlik Kurumunun 05.08.2019 tarih ve … sayılı cevap yazısında; “Meslek adı ve

meslek kodu bilgisi 5510 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi gereğince 01.08.2009 tarihinden itibaren işe giriş bildirgesi ile 2012 yılı Kasım ayından itibaren de aylık pirim ve hizmet belgesi ile alınmaktadır. Meslek adı ve meslek kodu değişiklikleri işverenlerin talepleri doğrultusunda bu tarihler esas alınarak sosyal güvenlik il müdürlüklerince / sosyal güvenlik merkezlerince değiştirilmektedir. İşverenlerin meslek adı ve meslek kodu değişiklik talepleri hakkında idari para cezası uygulanmamaktadır. Meslek kodu düzeltmelerine ilişkin Kurumumuzca 01.04.2016 tarihli ve 1948352 sayılı Genel Yazı yayımlanmış olup, yazımız ekinde gönderilen Genel Yazıda, işverenlerin, sigortalıların işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinde meslek kodu alanını güncelleyebilecekleri belirtilmiş, ayrıca sigortalının geçmiş dönemde yer alan hizmetlerine ait meslek kodu değişikliklerinin işverenin talebi halinde Kurumumuzca yapılacağı açıklanmıştır.

09 Ağustos 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6728 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile 5510

sayılı Kanunun 102 nci maddesinde eklenen (n) bendinde; muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi uygulamasına Kırşehir ilindeki işverenler için 01.06.2017 tarihinden, Amasya, Bartın ve Çankırı illeri merkez ve ilçelerinde bulunan işverenler için ise

01.01.2018 tarihinden itibaren başlanmıştır. Sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun

meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren işverenlere yönelik idari para cezası uygulaması söz konusu dört ilde uygulanmaktadır.” şeklinde cevap vermiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,

5) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi

“başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6) 4857 Sayılı İş Kanununun 2 inci maddesinde ise; Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek

kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.

…

(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/18 md.) Kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak kurulan kamu kurum ve kuruluşları ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin en az yüzde ellisine sahip oldukları ortaklıklarda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu veya diğer kanun hükümleri çerçevesinde, hizmet alımı amacıyla yapılan sözleşmeler gereğince, yüklenici aracılığıyla çalıştırılanlar, bu şekilde çalışmış olmalarına dayanarak; a) Bu kurum, kuruluş ve ortaklıklara ait kadro veya pozisyonlara atanmaya, b) Bu kurum, kuruluş ve ortaklıklara ait işyerlerinin kadro veya pozisyonlarında çalışanlar için toplu iş sözleşmesi, personel kanunları veya ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre belirlenen her türlü malî haklar ile sosyal yardımlardan yararlanmaya, hak kazanamazlar.” hükümleri düzenlenmiştir.

7) 696 sayılı Kanunu Hükmünde Kararnamenin ilgili maddeleri: (20/11/2017-KHK-696/127

maddesi; aynen kabul: 01/02/2018- 7079/118 maddesi) GEÇİCİ MADDE 23: …“ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir.”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin

reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:

9) Başvuran, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesi ile sürekli işçi

kadrosuna atanmış olup, Kurumumuza yaptığı başvuruda fiilen yaptığı işe uygun görev tanımının veya meslek kodunun değiştirilmesini talep etmektedir. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile sürekli işçi kadrosuna geçişten önce, taşeron şirketlere bağlı olarak çalışan işçilerin meslek kodlarının, ihaleyi alan şirketler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmiş, ancak 696 sayılı

Kanun Hükmünde Kararname sonrasında, kadroya geçirilen sürekli işçilerin meslek kodlarının bildirimi ise ilgili idareler tarafından SGK’ya yapılmaktadır.

10) İdarenin 2 nolu paragrafta özetlenen cevap yazısında başvuranın Mülga Başbakanlık İdari ve

Mali İşler Başkanlığında çalışırken, … İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü emrine atandığı, Mülga

Başbakanlıkta meslek kodunun garson (servis elemanı) olarak bildirildiği, İl Müdürlüğünün de bu unvana istinaden aynı unvanı (meslek kodunu) SGK’ya bildirdiği ifade edilmiştir. İdarenin gönderdiği yazı ekindeki belgelerin incelenmesinde;

10.1) Başvuranın imzaladığı “Sulh Sözleşmesi” başlıklı belgede, “işçi Gökhan Yavuz 375 sayılı

KHK’nın geçici üncü / geçici 24 üncü maddesi ile tanınan haklar karşılığında; daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin olarak iş sözleşmelerinden dolayı herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğini kabul ve beyan etmektedir” ibaresinin bulunduğu, 10.2)Yazı ekinde bulunan “T.C. Başbakanlık İdari ve Mali İşler Başkanlığı Sürekli İşçi Yıllık İzin ve Emeklilik Takip Formu” başlıklı belgede göre unvanı kısmında garson (servis elemanı) yazılı olduğu,

10.3) İdareden gönderilen yazı ekindeki listede başvuranın 24 üncü sırada garson (servis elemanı)

olarak kayıtlı olduğu,

10.4) “Güvenlik Bilgileri” başlıklı belgede de başvuranın öğrenim durumunun lise mezunu olarak

kayıtlı olduğu, görev açıklama kısmında servis elemanı ibaresinin yer aldığı, Temmuz 2018 Ücret

Hesap Pusulası ve 28.08.2018 tarihli İşe Giriş Bildirgesinde Garson (Servis Elemanı) olarak görevinin (yaptığı iş/meslek kodu) belirlendiği anlaşılmaktadır.

10.5) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen başvurana ait hizmet dökümünde

(2012/11 döneminde) ilk bildirilen meslek kodunun 9622.01-Beden İşçisi (temizlik) olduğu, sonra ağırlıklı olarak 9622.01-Beden işçisi (2014/7 – 2017/11 dönemi arası) 5131-Garson, 9112-Kat

Hizmetleri Elemanı ve son olarak yine 5131.02-Garson olarak bildirildiği anlaşılmaktadır.

11) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 01/04/2019 tarih ve 1948352 sayılı Genel Yazısında,

“01/08/2009 Tarihinden itibaren işe giren ve ayrılan sigortalılar için sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgesinde yer alan “meslek kodu” alanı işverenlerce zorunlu olarak girilmekte olup, işverenler e-sigorta programının “işe giriş bildirgesi güncelleme”, “işten ayrılış bildirgesi güncelleme” menülerinden her zaman meslek kodunu güncelleyebilmektedirler. Diğer taraftan, “meslek kodu” alanı aylık prim ve hizmet belgesine 2012 Kasım ayında ilave edilmiş olup işverenlerin aylık prim ve hizmet belgesindeki meslek kodu değişikliği talepleri “işveren intra (işveren sistemi)” programının “tahakkuk/hizmet” menüsüne eklenen “meslek kodu” menüsü ile yapılabildiği…” bildirilmiştir

12) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci fıkrasında Sürekli işçi kadrolarına

geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir hükmü yer almaktadır.

Başvuran, 375 sayılı KHK’nın geçici üncü / geçici 24 üncü maddesi ile tanınan haklar karşılığında; daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin olarak iş sözleşmelerinden dolayı herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğini kabul ve beyan ettiğini Sulh belgesi ile kabul etmiştir.

13) Başvuran, taşeron firmada büro personeli olarak çalıştığı iddiasında bulunmaktadır. Buna

karşılık idarenin yazısı ve sunduğu eklerden (ağırlıklı olarak) başvuranın temizlik görevlisi ve servis elemanı olarak meslek kodunun bildirildiği (istihdam edildiği) anlaşılmaktadır. Başvuranın 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesi (Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir) hükmüne uygun (ve ağırlıklı) olarak servis elemanı (garson) olarak istihdam edildiği işe uygun görev yapması gerektiği, meslek kodunun kişinin eğitim durumu, mesleki bilgisi ve yeteneği ile işyerinin kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ile sürekli işçilere ilişkin düzenleme içeren 375 sayılı KHK’nun ilgili hükümleri gereğince meslek kodunun değiştirilmesini gerektirir haklı ve makul sebeplerin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

14) Sonuç olarak; başvuranın talebinin haklı olduğu yönünde bir kanaat ve sonuca varılamamıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ

tarihinden (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup iş hukukuna ilişkin talepler yönünden İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle meslek koduna yönelik başvurunun REDDİNE, Kararın, Başvurana ve Kültür ve Turizm Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi