|
ÖZET: Başvuran, BOTAŞ Genel Müdürlüğü’nde çalıştığı döneme ait giyim yardımı kartının süresinin dolmasına rağmen, kendisine bu haktan mahrum bırakıldığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. İdare, giyim yardımı kartının kullanım süresinin 12.09.2018 tarihinde sona erdiğini ve bu tarihten sonra kartın kullanılmadığı gerekçesiyle başvuranın hakkını kaybettiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın kartında yazılı olan 31.12.2018 tarihinin sehven yazıldığı ve bu durumun idare tarafından da kabul edildiği anlaşılmıştır.
Kamu Denetçisi, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın emeklilik tarihinden sonra kendisine gerekli bilgilendirmeleri yapmadığı ve bu durumun hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. İyi yönetim ilkeleri açısından da idarenin başvuranı bilgilendirmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10844-S.16722
BAŞVURU NO : 2019/10200
KARAR TARİHİ : 28/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Giyim yardımı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; BOTAŞ Genel Müdürlüğü personeli iken 14.04.2017 tarihinde emekli olduğunu,
çalıştığı döneme ait giyim yönetmeliği gereğince 2017 yılı giyim istihkak kartının 31.10.2018 tarihinde süresinin dolmasına rağmen BOTAŞ tarafından 10.10.2018 tarihinde hesabının kapatılmasından dolayı alışveriş yapamayacağının tarafına tedarikçi firma tarafından bildirildiğini, kendisine verilen giyim kartının üzerinde istihkak hakkının 31.12.2018 tarihine kadar geçerli olduğunun açıkça belirtilmesine rağmen kendisinin bu haktan mahrum edildiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden, BOTAŞ Boru
Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş tarafından gönderilen 02/08/2019 tarih ve … sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2017 Yılı Personel Ayni Giyim Yardımı mal alımına ait sözleşmenin
Teşekkülleri ile Metropal Kurumsal Hizmetler A.Ş. arasında 26/12/2017 tarihinde imzalandığı, İlgili sözleşmenin 9 uncu maddesine göre Sözleşmenin süresinin, işe başlama tarihinden itibaren 8 ay olduğu, sözleşmenin 10.2.1 maddesi uyarınca da işe başlama tarihinin “Elektronik
Kart/kupon veya benzeri araçların idareye teslim tarihinde başlayacağı, buna göre işe başlama tarihi 12.01.2018 olan sözleşme süresinin 12.09.2018 tarihinde tamamlanacağı,
2018 yılı Personel Ayni Giyim Yardım Temini işi ile ilgili olarak Teşekkülleri ile PTT A.Ş.
arasında 08.08.2018 tarihinde protokol imzalandığı, Protokolün 6.3 üncü bendi uyarınca giyim yardımı döneminin 01.08.2018- 31.01.2019 olarak belirlendiği, İdare ile Metropal Kurumsal Hizmetler A.Ş. ve PTT A.Ş. ile yapılan sözleşme dönemlerinin çakışmasından dolayı, 2017 yılına ait giyim kartlarının kullanım süresinin 11.09.2018 tarihinde biteceğinin İdare tarafından tüm kart sahiplerine 17.08.2018 tarihinde mail yoluyla bildirildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
06/11/2018 tarihli ve 91 sayılı Onay ile yapılan iş eksiliş formunda yapılan incelemeler neticesinde Başvurana ait 1986,97 TL’lik kullanılmayan kart bakiyesinin Metropal Kurumsal
Hizmetler A.Ş. tarafından İdareye iade edildiğinin anlaşıldığı, BOTAŞ Yönetim Kurulu’nun 25.10.2016 tarih ve 2016/32-216 no.lu karar eki ile yürürlüğe giren mülga BOTAŞ Kişisel Koruyucu Donanım, İş Elbisesi ve Giyim Yardımı Yönergesi’nin
Giyim Yardımı Dağıtımı alt başlıklı maddesinin 12.2 (e) bendindeki “ Giyim yardımı malzemelerini sözleşmede belirtilen süre içerisinde almayan veya alamayan personelin kendisi sorumludur. Bu sorumluluk sebebiyle dağıtım yapılan yıla ait hakkını kaybetmiş sayılır. Bu personele ait giyim yardım bedeli firmaya ödenmişse geri alınır.” hükmü ve giyim yardımının nakdi değil ayni olarak yapılmasından dolayı başvurana kalan kart bakiyesinin iade edilemeyeceği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) BOTAŞ Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü Kişisel Koruyucu
Donanım, İş Elbisesi ve Giyim Yardımı Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinin “Giyim Yardımı” başlıklı 10 uncu Fıkrasında; “Giyim Yardımı: BOTAŞ merkez ve taşra teşkilatlarında çalışan personelin, kamu kurumu ilkelerine uygun sade bir kılık ve kıyafette olmalarını sağlamak ve çalışanlara motivasyon sağlayıp, Teşekkülü görsel olarak
İfade etmek amacıyla daimi kadrolu personele verilen ayni giyim yardımı ve/veya verilecek giyim yardımının ayni olarak teslim alınmasını sağlayacak elektronik kartlar veya benzeri araçlardır.”
5.1) “Dağıtım” başlıklı 12 inci maddesinin 2 nci fıkrasının (e) bendinde; “Giyim yardımı
malzemelerini sözleşmede belirtilen süre içerisinde almayan veya alamayan personelin kendisi sorumludur. Bu sorumluluk sebebiyle dağıtımı yapılan yıla ait hakkını kaybetmiş sayılır. Bu personellere ait giyim yardım bedeli firmaya ödenmişse geri alınır.” (ğ) bendinde; “
Giyim yardımının verilmesiyle doğacak her türlü yasal yükümlülükler personel adına
BOTAŞ’ca karşılanır.”
5.2) “Giyim Yardımı Verilmesi” başlıklı 18 inci maddesinde; “Sektöründe öncü olan
Kuruluşumuzun kurumsal kimliği gereği çalışanının temsil kabiliyetini artırmak amacıyla daimi kadrolarında çalışan personeline, giyim yardımı olarak, yılda bir takım elbise, iki adet gömlek, iki adet kravat (kadınlar için fular) bir çift büro tipi ayakkabı ile 2015 yılından başlamak üzere her üç yılda bir kaban verilmesi esas olup; Ek-6’da belirtilen gerekçelerle bu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
giyim eşyalarının kalite bedelleri karşılığında muhtelif giyim eşyası ve/veya bu giyim eşyalarının ayni olarak temin edilmesini sağlayacak şekilde elektronik kart veya benzeri araçlar giyim yardımı olarak verilir.”
6) “Giyim Yardımının Verilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Hususlar”
başlıklı anılan Yönergenin EK-6/1’in, “Giyim Yardımının Verilme Yöntemi ve Öncelik” başlıklı 2 inci maddesinin (b) fıkrasında; “Giyim yardımının verilme yöntemi belirlenirken giyim yardımının daha verimli, etkin, bütün personelin İsteğine uygun, çağdaş, herkese eşit koşullarda verilmesi ve aşağıdaki hususları birlikte karşılaması İçin giyim yardımının elektronik kart veya benzeri araçlarla verilmesi yöntemine öncelik verilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) BOTAŞ Genel Müdürlüğü personeli iken 14.04.2017 tarihinde emekli olan başvuran 1
numaralı paragrafta belirtilen başvurusunda özetle, kendisine verilen 2017 yılına ait giyim yardımı ödeneğinin zamanında kullanılmadığı gerekçesiyle İdare tarafından geri alındığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
9) Dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak çıkarılan
Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği ve Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde
Kullanılması Hakkında Yönetmelik olan BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel
Müdürlüğü Kişisel Koruyucu Donanım, İş Elbisesi ve Giyim Yardımı Yönergesi (Devamı paragraflarda Yönerge olarak belirtilecektir.) ile BOTAŞ Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatı daimi kadrolarında çalışan personelin görevi esnasında işin ve işyerinin zararlı etkilerinden korunması ve iş güvenliğinin sağlanması amacıyla iş ve iş yerinin özelliğine göre, giyinmeleri ve kullanmaları gereken kişisel koruyucu donanım ve iş elbisesi ile personele yapılacak giyim yardımının nitelik ve niceliklerinin belirlenmesi, satın alınması, dağıtılması, kullanılması, kullanım yerleri ve süreleri ile ilgili usul ve esasların düzenlendiği, bu çerçevede
Yönergenin 5 inci maddesinde, giyim yardımının; BOTAŞ merkez ve taşra teşkilatlarında çalışan kadrolu personele verilen ayni giyim yardımı ve/veya verilecek giyim yardımının ayni olarak teslim alınmasını elektronik kartları veya benzeri araçlar olarak tanımlandığı, 12 nci maddesinde ise giyim yardımı malzemelerini sözleşmede belirtilen süre içerisinde almayan veya alamayan personelin kendisinin sorumlu olduğu, bu sorumluluk sebebiyle dağıtımı yapılan yıla ait hakkını kaybetmiş sayılacağı, bu personellere ait giyim yardımı bedelinin firmaya ödenmesi durumunda geri alınacağı, giyim yardımının nakden ödenmeyeceği ile giyim yardımının verilmesiyle ilgili doğacak her türlü yasal yükümlülüklerin personel adına
BOTAŞ’ca karşılanacağı düzenlemelerine yer verdiği görülmüştür.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
10) Bu çerçevede, 2017 yılı personel ayni giyim yardımı mal alımı için, BOTAŞ – Boru Hatları
ile Petrol Taşıma A.Ş. ile Metropal Kurumsal Hizmetler A.Ş. arasında 26/12/2017 tarihinde
“2017 Yılı Personel Ayni Giyim Yardımı Mal Alımına Ait Sözleşme” (Bundan sonra Sözleşme olarak anılacaktır.) imzalandığı, sözleşme ile İdarenin kadrolu personeline ayni olarak verilmesi gerekli giyim yardımının sözleşmede belirtilen nicelik ve niteliklere uygun olarak, bedellerinin yüklendiği Elektronik Kart/kupon veya benzeri araçlar marifetiyle isteklilerce sunulacak olan mağaza listesi tablosunda yer alan mağazalardan veya anlaşmalı üye işyerlerinden temininin amaçlandığı, sözleşmenin 9 uncu maddesi ile sözleşmenin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 8 ay olarak belirlenerek, işe başlama tarihinin ise sözleşmenin
10.2.1 maddesinde yer alan “Elektronik Kart/kupon veya benzeri araçların idareye teslimde
başlar” hükmü uyarınca teslimin gerçekleştirildiği 12/01/2018 tarihi olduğu buna göre giyim kartının son kullanma süresinin 12/09/2018 tarihinde dolduğu anlaşılmıştır.
11) Somut olayda, BOTAŞ Genel Müdürlüğü personeli iken 14.04.2017 tarihinde emekliye
ayrılan başvurana, Yönerge uyarınca 2017 yılı personel ayni giyim yardımı kapsamında, BOTAŞ Giyim Kartı düzenlenerek verilmiştir. Ancak Sözleşmenin 12.2.3 üncü maddesinde yer alan “ Sözleşmenin süresi sonunda yüklenici idareye sunacağı ekstre ile hangi personelin giyim malzemesini aldığını hangilerinin almadığını belgeler İdarenin doğrulaması sonucunda personelce teslim alınmayan kartlar veya hiç kullanılmayan veya kısmi olarak kullanılan ve kart içinde teslim alınmayan giyim malzemesi bedeli olan kartlar için sözleşmenin 24.3.
maddesi çerçevesinde iş eksilişi yapılır. Sözleşmenin 24. maddesi kapsamında yapılan iş artış ve eksilişleri neticesinde sözleşme bedelinin geri kalan kısmı yükleniciye ödenir” düzenlemesine göre giyim kartının son kullanma tarihi olan 12/09/2018 tarihine kadar giyim yardımı çekinin kullanılmadığı gerekçesiyle yine Sözleşmenin 12.2 inci maddesine göre, iş eksilişi yapılarak yüklenici firmaya ödeme yapıldığı görülmüştür.
12) Bu bağlamda ilgili mevzuat, İdarenin açıklamaları ve başvuru konusu birlikte
değerlendirildiğinde, Yönergede giyim malzemelerini sözleşmede belirtilen süre içerisinde almayan veya alamayan personelin sorumluluğuna gidilerek bu sorumluluk uyarınca dağıtımı yapılan yıla ait hakkın kaybedileceği bertildiğinden, giyim yardımı hakkının kaybedilmesine ilişkin olarak İdare ile yüklenici firma arasında imzalanan Sözleşmede belirtilen sürenin hak sahiplerine bildirimi önem kazanmakta olup, İdare tarafından sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; yüklenici firma tarafından giyim yardımına yönelik düzenlenen giyim kartlarının 12/01/2018 tarihinde İdareye teslim edildiği Sözleşme uyarınca belirlenen 8 ayılık sürenin 12/09/2018 tarihinde dolduğu, ancak hak sahiplerine verilen giyim kartının ön kısmına
“Bu kart 31/12/2018 tarihine kadar geçerlidir.” ibaresinin yazıldığı, İdareden edinilen bilgilere göre kart üzerine yazılan bu ibarenin yüklenici firma tarafından sehven yazıldığı, yine
İdarece gönderilen belgelerden 17/08/2018 tarihli tüm kullanıcılara gönderilen e-posta ile
“2017 Yılı Giyim Çeklerinin son kullanma tarihleri 11/09/2018 olup, personelimizin giyim çeklerini bu tarihten önce kullanmaları önem arz etmektedir.” şeklinde bilgilendirme yapıldığı ancak 14/04/2017 tarihinde emekliye ayrılan başvuranın kurumla ilişiğinin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kesilmesinden dolayı bu tarihten itibaren kurumsal e-posta hizmetlerinden yararlanmasının mümkün olmadığı (İdareden alınan bilgilerden de bu durum teyit edilmiştir.) anlaşılmıştır.
13) Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; gerek sözleşmenin taraflarının
İdare ile yüklenici firma olması dolayısıyla sözleşmede giyim yardımı malzemelerinin alınmasına yönelik belirlenen sürenin uygun araçlarla ilan edilmeksizin sözleşmenin tarafı olmayan ilgililerce bilinmesine imkân bulunmaması gerekse giyim kartının üzerinde yazan son geçerlilik tarihinin 31/12/2018 olarak belirtilmesi ve idare ile yapılan görüşmelerde bahse konu tarihin sehven yazıldığına ilişkin açıklama göz önünde bulundurulduğunda iletişim ve haberleşme yöntemlerinin hızlı bir şekilde değiştiği, cep telefonları ile internet kullanımının yaygınlaştığı ayrıca “adrese dayalı kayıt sistemi” ile kişilerin güncel adreslerinin bulunmasının daha kolay hale geldiği günümüzde sözleşmenin imzalanasından önce emekliliğe ayrılan başvuranın, idarenin belirliliği ve idareye güven ilkeleri gereği kendisine sürenin bitişine yönelik herhangi bir bildirim yapılmadan bu haktan, sürenin geçmiş olması gerekçesine dayanılarak mahrum bırakılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İş
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın mağduriyetinin giderilmesine yönelik yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda
BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş’ye TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş’ye tebliğine;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.