|
ÖZET: Başvuran, 12.08.2023 tarihinde katıldığı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettiş Yardımcılığı sınavının yazılı bölümünden 77,73 puan alarak sözlü mülakata katılma hakkı kazanmış, ancak sözlü mülakatta 56,00 puan alarak başarısız sayılmıştır. Başvuran, mülakat sürecinin yeniden değerlendirilmesini talep etmekte ve sürecin daha şeffaf bir şekilde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İlgili idare, mülakatın değerlendirilmesinin mevzuata uygun olarak yapıldığını belirtmiş, ancak mülakatın ses ve görüntü kaydının alınmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini kısmen reddetmiş, ancak mülakatların daha şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde yürütülmesi gerektiği konusunda tavsiyelerde bulunmuştur. Sözlü sınavların, adayların değerlendirilmesinde nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, sınav sonuçlarına itiraz süreçlerinin de daha açık bir şekilde belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavlarda puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların kayıt altına alınması yönünde önerilerde bulunulmuştur. İdarenin, bu tavsiyeleri dikkate alarak gerekli önlemleri alması beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9919-S.24.15283
BAŞVURU NO : 2024/4092
KARAR TARİHİ : 19.09.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavının tekrardan değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran: 12.08.2023 tarihinde yazılı kısmına katıldığı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş
Müfettiş yardımcılığı sınavının yazılı kısmından 77,73 puan alarak ilgili sözlü mülakata beşinci sıradan katılmaya hak kazandığı, bahse konu sözlü mülakata ise 20.11.2023 tarihinde katıldığı, sözlü mülakat sonuçlarının 15.12.2023 tarihinde ilan edildiğini, sözlü mülakattan 56,00 puan aldığını, ilana çıkılan ve alınması planlanan 70 adet iş müfettiş yardımcısı alımında yazılı sınavı geçebilen 27 aday olduğu ve bunların toplam sayısının alınması planlanan sayının oldukça altında olduğu, sözlü mülakatın yaklaşık yarım saat sürdüğü dikkate alındığında bu süreci idare lehine delil olacak ve olası bilirkişi incelemesine sunulması bakımından ses ve görüntü kaydının alınmadığı, mevcut durumda aynı kamu kurumunda da 6 senedir denetim elemanı görevini ifa etmekte olduğunu ifade ederek, tüm mülakat sürecinin, diğer adayların tutanaklarıyla birlikte karşılaştırarak ve kendisine yapılan mülakat sürecinin tafsilatlı bir biçimde incelenmesini, somut gerekçe istenmesini, soru, cevap, ses görüntü kaydı ile bahse konu idarenin sözlü mülakat puanımı yeniden değerlendirmesi, gerekirse yeniden mülakata alınarak atamasının sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın
24.06.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısında: İş Müfettiş Yardımcılığı Giriş Sınavları 31.10.2022
tarih ve 28453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu
Yönetmeliği’ne göre yapılmakta olduğu, mezkur Yönetmeliğin 17 nci maddesine göre Sınav Kurulunca yapılan değerlendirme neticesinde başvuranın mülakattan, mevzuatta bulunana 70 puan şartını taşımaması nedeniyle, 56 puan alarak başarısız sayıldığı, başvuranın mülakat sınav sonucuna yaptığı itirazın
28.12.2023 tarih ve sayılı yazı ile, Sınav Kurulu tarafından yapılan yeniden değerlendirme
neticesinde, reddedildiği, Sınav Kurulu tarafından hazırlanan kapalı soru zarfları arasında başvuranın 6 numaralı zarfı çektiği, başvurana sorulan sorular cevap anahtarına bakılarak değerlendirildiği, mezkur
Yönetmeliğin 24 üncü maddesine istinaden mülakat sınavının kayıt altına alınmadığı, mülakat sınavına 25 aday katıldığı ve 13 adayın başarılı olduğu” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 31.10.2022 tarih ve 28453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği’nin:
5.1. “Giriş Sınavı” başlıklı 17 nci Maddesinde: “Müfettiş yardımcılığına giriş sınavı, yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak yapılır. (2) Sınavın yapılmasına, Başkanın önerisi ve Bakan onayı ile karar verilir. (3) Müfettiş yardımcılığına giriş sınavı Ankara’da yapılır”
5.2. “Giriş Sınav Kurulu” başlıklı 18 inci Maddesinde: “(1) Giriş sınavları, Başkanlıkta işin yürütümü ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden ayrı ayrı oluşturulan sınav kurulları tarafından yapılır. (2) Sınav kurulları; Başkanın başkanlığında, Başkanın önerisi ve Bakanın onayı ile müfettişler arasından belirlenen dört asıl ve dört yedek üyeden oluşur. (3) Sınav kurulları, alım yapılacak kadro sayısına göre sınava çağrılacak aday sayısını belirler, yazılı ve sözlü sınav sorularını hazırlar, sınavların yapılmasını sağlar ve sınavları değerlendirir.”
5.3. “Yazılı ve Sözlü Sınav Konuları” başlıklı 22 nci Maddesinde: “Yazılısınav, üç oturumda ve aşağıda belirtilen konulardan yapılır; a) İşin yürütümü yönünden: 1) Birinci oturum: İş Kanunu, İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanunu, Basın-İş Kanunu, Deniz-İş Kanunu, Sendikalar Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve
Lokavt Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Türkiye İş
Kurumu Kanunu, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun, Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu, Dernekler Kanunu, Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun, Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu, İş Mahkemeleri Kanunu ve bunlarla ilgili tüzük ve yönetmelikler. 2) İkinci oturum:
Anayasa hukuku, idare hukuku (genel esaslar, idari yarg ı, idari teşkilat), ceza hukuku (genel esaslar), ceza usulü hukuku (genel esaslar), kabahatler hukuku, medeni hukuk (aile ve miras hukuku hariç), borçlar hukuku, ticaret hukuku. 3) Üçüncü oturum: Mikro iktisat, makro iktisat, çalışma ekonomisi, Türkiye ekonomisi, kamu maliyesi, maliye politikası, Türk vergi mevzuatının genel esasları, genel muhasebe, bilanço ve mali tablolar analizi. b) İş sağlığı ve güvenliği yönünden: 1) Birinci oturum: İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili alt mevzuat, Maden Kanunu, Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu, Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Tüzük ve diğer ilgili mevzuat). 2) İkinci oturum: İş Kanunu (genel hükümler), Basın-İş Kanunu, Deniz-İş Kanunu, Sendikalar
Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Türkiye İş Kurumu Kanunu, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun, Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu, Dernekler Kanunu, Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel
Tatil Günleri Hakkında Kanun, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, İş Mahkemeleri Kanunu ve bunlarla ilgili
tüzük ve yönetmelikler. 3) Üçüncü oturum: Anayasa hukuku, idare hukuku (genel esaslar, idari yargı, idari teşkilat), ceza hukuku (genel esaslar), ceza usulü hukuku (genel esaslar), kabahatler hukuku, medeni hukuk (aile ve miras hukuku hariç), borçlar hukuku, ticaret hukuku.”
5.4. “Sözlü Sınavın Yapılması ve Değerlendirilmesi” başlıklı 24 üncü maddesinde: “(1) Sınav kurulu
22 nci maddede belirtilen konulardan sözlü sınav sorularını hazırlar. (2) Sözlü sınav soru kâğıtları ve cevap
anahtarları sınav kurulunca imzalanır. Soru kâğıtları, adayların şahitliğinde açılmak üzere kapalı zarfa konarak mühürlenir. Kapalı zarf, sözlü sınav salonunda, sınav kurulu üyeleri ile yeteri kadar adayın imzasının bulunduğu tutanak düzenlenerek açılır. (3) Sözlü sınav, yazılı sınav konuları ile adayın anlama, ifade ve temsil yetenekleri dikkate alınarak yapılır. Buna göre sözlü sınavda, adayın; a) Yazılı sınav kapsamındaki konular hakkındaki bilgisi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, değerlendirilir. (4)Adaylar, sınav kurulu tarafından üçüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen konularda elli puan üzerinden, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilerek toplanır ve yüz üzerinden sözlü notu belirlenir. Sözlü sınavda başarılı olabilmek için yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerekir. Sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz”,
5.5. “Sınav Sonucuna İtiraz” başlıklı 25 inci Maddesinde: “Sınava katılanlar sınav sonuçlarına yazılı olarak itiraz edebilirler. İtirazlar yazılı veya sözlü sınav sonuçlarının açıklanmasından ve duyurulmasından başlayarak on işgünü içinde bir dilekçe ile sınav kuruluna yapılır. Bu itirazlar, dilekçenin kayda alınmasından itibaren sınav kurulu tarafından incelenir ve sonuç ilgiliye en geç on işgünü içinde yazılı olarak bildirilir”,
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerine ilişkin
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran; 12.08.2023 tarihinde yazılı kısmına katıldığı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş
Müfettiş yardımcılığı sınavının yazılı kısmından başarılı olduğu ancak mülakat sınavından 56 puan alarak başarısız olduğunu ifade ederek mezkur mülakatın tekrardan değerlendirilmesini talep etmektedir.
8. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Yönetmeliği’ne göre; Sınavın adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde sözlü ve yazılı olarak iki aşamada gerçekleştirildiği, Sınav Kurulunun müfettişler arasından belirlenen 1 Başkan ve 4 üye olmak üzere toplam beş üyeden teşekkül ettiği, Sözlü sınavda yapılacak değerlendirmenin sözlü sınavda sorulacak soruların “yukarıda belirtilen mezkur
Yönetmelik’in 22 nci maddesinde belirtilen sınav konularındaki bilgisi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel yetenek ve genel kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” olarak adayın bilgi ve yeteneğinin ölçülmesini kapsadığı, sözlü sınavın toplamda 100 tam puan üzerinden değerlendirildiği, sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve
üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 olması şart olduğu, anlaşılmıştır.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda ise, “sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltildiği, sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen soru için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.
12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından
“puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Aynı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Başvuranın, yeniden sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması, adaylarca verilecek cevapların tutanağa bağlanması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÇALIŞMA
ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi