TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5519-S.8290
BAŞVURU NO : 2019/2698
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Nakil talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/02/2019
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1) Başvuran, daimi işçi kadrosunda eski hükümlü olarak İzmir Milli Eğitim Müdürlüğünde işe
başladığını, işe başlamadan önce ailesine baktığını, İzmir’de çalışmaya başlayınca ailesine bakacak kimsenin kalmadığını, babasının 79 yaşında, annesinin de yüzde 87 gözlerinden özürlü olduğunu, bu sebeple ailesine yakın bir yere, Eskişehir ili Alpu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne kurum içi naklinin yapılmasını, naklen atanma durumu söz konusu olmazsa enenesinin engel durumu kalkana kadar geçici görevlendirme yoluyla Eskişehir ili Alpu İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünde çalışmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından
gönderilen 11/03/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ile 01/04/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Bakanlık teşkilatında aynı konuyu emsal gösterecek çok sayıda eski hükümlü işçi çalıştığı,
2.2) Sürekli işçi kadrosunda görev yapanların mazerete dayalı nâkilinin düzenlendiği 6645
sayılı Kanunun 79 uncu maddesinin Ek Madde 2’de yer alan hükmün emredici nitelikte olmadığı,
2.3) Başvuranın işe alınmasına esas “Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatına
Engelli, Eski Hükümlü veya Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Derecede Yaralanan İşçi
Alımı İlanı”nın “Başvuru Özel Şartlar” başlıklı 2 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında “Bu ilanla işe alınan işçiler beş yıl süre il dışı nakil talebinde bulunamazlar.” şartının bulunduğu,
2.4) Başvuranın İzmir ilinin eski hükümlü işçi kontenjanından işe girmeye hak kazanarak kendi
tercihiyle bilerek ve isteyerek İzmir’e atandığı, Bakanlıkça re’sen bir atamanın söz konusu olmadığı,
2.5) Başvuranın 15/11/2018 tarihinde işe daha yeni başladığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.6) Başvuranın naklinin yapılması halinde işe girdiği İzmir İl Milli Eğitim Müdürlünde eski
hükümlü işçi açığı, nakil istenen Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünde ise eski hükümlü işçi fazlalığı oluşacağı, açık bulunan yere eski hükümlü işçi alınmadığı takdirde, 4857 sayılı İş
Kanunu hükümleri gereğince İŞKUR tarafından ağır para cezası uygulandığı, işçi alındığı takdirde ise aynı işe mükerrer işçi alımı yapıldığından kamu zararına yol açıldığı, kamu kaynağının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmadığı sonucunun ortaya çıktığı,
2.7) Bakanlığın taşra teşkilatında 50.000 civarında işçi çalıştığı, bu işçilerden bazılarının,
kadrosunun ve ödeme yerinin dışında görevlendirme yolu ile başka birimlerde çalıştırılması halinde izin, rapor, disiplin, ödeme ve benzeri uygulamalarda sorunlar yaşanacağı, 6245 sayılı
Harcırah Kanunu uyarınca sürekli görev yolluğu ödemek zorunda kalınacağı ve diğer işçiler tarafından da sıklıkla emsal gösterileceği ve benzeri hususlar nedeniyle “Görevlendirme” yapılması uygun bulunamadığı, Bakanlık teşkilatında halen örneği de bulunmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinde,
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”
3.1) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde, “Çalışma, herkesin hakkı ve
ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir…”
3.3) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci
maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı
30’uncu maddesinde, “işverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.”
4.1) “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci
maddesinde, “Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.”
5) 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına
Veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un Ek Madde 2’nci maddesinde, “(1)
Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilir. (2) Bu kapsamdaki talepler kamu kurum ve kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. (3) İşçinin kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle kurum içinde yer değişikliği talep etmesi hâlinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, işçinin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır. (4) Engellilik durumu devam ettiği sürece kurum ve kuruluşlarca isteği dışında işçinin görev yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan işçiler hakkında genel hükümler çerçevesinde işlem yapılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve
hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran annesinin engelli olduğunu, İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü’nde eski hükümlü
kadrosunda çalıştığını, 5620 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine istinaden tayin talebinde bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini ifade ederek; mezkûr Kanun uyarınca Eskişehir ili
Alpu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne kurum içi naklinin yapılmasını, naklen atanma durumu söz konusu olmazsa enenesinin engel durumu kalkana kadar geçici görevlendirme yoluyla
Eskişehir ili Alpu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde çalıştırılmayı talep etmektedir.
8) İlgili idarenin başvurana ve Kurumumuza vermiş olduğu cevabi yazılarda başvuranın talebini
olumsuz olarak sonuçlandırılmasına gerekçe olarak başvuranın naklinin yapılması halinde işe girdiği İzmir İl Milli Eğitim Müdürlünde eski hükümlü işçi açığı, nakil istenen Eskişehir İl Milli
Eğitim Müdürlüğünde ise eski hükümlü işçi fazlalığı oluşacağı, açık bulunan yere eski hükümlü
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
işçi alınmadığı takdirde, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri gereğince İŞKUR tarafından ağır para cezası uygulandığı, işçi alındığı takdirde ise aynı işe mükerrer işçi alımı yapıldığından kamu zararına yol açılacağı, kamu kaynağının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmadığı sonucunun ortaya çıkacağı gösterilmiştir. Ancak Kurumumuza yapılan …/… sayılı şikâyet başvurusuna Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen 06/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıdan ve İdareyle yapılan görüşmelerden de anlaşıldığı üzere Bakanlığın sonradan politika değişikliğine gittiği ve işçi açığı oluşan yerlere mazerete göre atamalar yaptığı görülmektedir.
Bu kapsamda başka gerekçelerde ileri sürülmekle birlikte Bakanlığın başvuranın talebinin reddetmesinin asıl sebebinin başvuranın atanmak istediği Eskişehir İl Milli Eğitim
Müdürlüğünde eski hükümlü işçi açığı olmaması olduğu anlaşılmıştır.
9) 5 inci paragrafta yer verilen 5620 sayılı Kanun’un ilgili hükmünde, işçilerin engellilik
durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabileceği, söz konusu yer değişikliği taleplerinin “kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak” karşılanması gerektiği yer almaktadır.
10) Bu bağlamda başvuruya konu somut olayın dosya kapsamandaki bilgi ve belgele göre
değerlendirilmesinde, başvuranın annesinin % 87 oranında engellilik durumunun olduğu, başvuranın bu engel durumu nedeniyle annesinin bakımını üstlenmek için annesinin ikamet ettiği Eskişehir ili Alpu ilçesine tayin talebinde bulunduğu, başvuranın Eskişehir ilinde ikamet eden 4 evli kardeşinin daha bulunduğu, bunlardan 3 ünün Alpu ilçesinde ikamet ettiği, bu 3 kardeşten birisinin başvuranın annesiyle aynı apartmanda ikamet ettiği, birisinin ise annesine çok yakın bir adreste ikamet ettiği, ayrıca başvuranın annesine verilen Engelli Sağlık Raporu tarihinin 06/07/2011 olduğu, başvuranın İzmir iline atama tarihinin ise 15/11/2018 olduğu, dolayısıyla annesinin hastalığının atanma tarihinden önce de var olduğu, başvuranın bu durumu bilerek tercihte bulunduğu, arıca başvuranın annesine ait sağlık raporunda ağır engelli ibaresinin yer almadığı, 5 inci paragrafta yer alan mevzuata göre ise engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilmek için başvuranın annesinin ağır engelli olması gerektiği görülmüştür.
11) Yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri uyarınca, Kurumumuzca yapılan inceleme ve
araştırma neticesinde; başvuranın atanmak istediği Eskişehir ilinde eski hükümlü işçi açığı olmaması nedeniyle İdarenin başvuranın atamasını yapmadığı, başvuranın atanması durumda aynı işe mükerrer işçi alımı yapılmış olacağından İdarenin kamu kaynağını etkili, ekonomik ve verimli kullanmak ve kamu zararına yol açmamak adına işçi açığı bulunmayan yerlere atama yapmadığı, 5620 sayılı Kanun’un yer değişikliği taleplerinde kadro imkânları ve teşkilat yapılarının dikkate alınmasını zorunlu kıldığı, İdarenin Eskişehir ilinde eski hükümlü işçi açığı olmaması nedeniyle başvuranın hizmetine ihtiyaç duymadığı, ayrıca başvuranın Eskişehir ilinde ikamet eden 4 evli kardeşinin daha bulunduğu, bunlardan 3 ünün Alpu ilçesinde ikamet ettiği, bu 3 kardeşten birisinin başvuranın annesiyle aynı apartmanda ikamet ettiği, birisinin ise annesine çok yakın bir adreste ikamet ettiği dikkate alındığında başvuranın annesinin bakımını üstlenebilecek başka kardeşlerinin de bulunduğu, ayrıca başvuranın annesine verilen Engelli
Sağlık Raporu tarihinin 06/07/2011 olduğu, başvuranın İzmir iline atama tarihinin ise 15/11/2018 olduğu, dolayısıyla annesinin hastalığının atanma tarihinden önce de var olduğu, başvuranın bu durumu bilerek tercihte bulunduğu, arıca başvuranın annesine ait sağlık raporunda ağır engelli ibaresinin yer almadığı, 5 inci paragrafta yer alan mevzuata göre ise engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
talebinde bulunabilmek için başvuranın annesinin ağır engelli olması gerektiği anlaşılmış olup, başvuranın talebinin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir hususun bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.