|
ÖZET: Başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığı’nda ziraat mühendisi olarak çalıştığını ve yüksek lisansını tamamladıktan sonra 8 yıl hizmet süresinin bulunduğunu belirterek, Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca kadro derecesinin yükseltilmesini talep etmiştir. İdare ise, başvuranın durumuna uygun münhal kadro bulunmadığı gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin bu ret kararının hukuka uygun olduğunu, çünkü 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinin uygulanmasının idarenin takdir yetkisi dahilinde olduğunu ve idarenin kamu yararı ile hizmet gereklerini dikkate alarak atama yapma konusunda serbest olduğunu belirtmiştir.
Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş, idarenin takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığına dair herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Ancak, idarenin başvurana verdiği cevapta başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir. Bu durumun gelecekte dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10723-S.16541
BAŞVURU NO : 2019/10485
KARAR TARİHİ : 24/10/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kademe ilerlemesinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Mersin Tarım ve Orman İl Müdürlüğünde ziraat mühendisi olarak çalıştığını, yüksek lisansını bitirmesinden itibaren ilgili Bakanlıktaki hizmet süresinin 8 yılı aştığını, dördüncü derecenin birinci kademesinde görev yaptığını, tarafına Devlet Memurları
Kanununun 68 inci maddesinin B bendinin uygulanmasını talebinin idare tarafından reddedildiğini belirterek, derecesinin yükseltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gönderilen … sayılı cevabi yazı ve eklerinden özetle; başvuranın Bakanlık bünyesinde 01/03/2001 tarihinden itibaren 4/B statüsünde mühendis olarak çalışmaktayken istifa ederek 15/08/2001 tarihinde Teknik Hizmetler Sınıfında ilk atamasının yapıldığı, Personel Genel Müdürlüğünün Mersin Valiliğine hitaplı 25/04/2019 tarihli yazısında “Adı geçenin 657 saylı Kanunun 68/B sayılı maddesine göre yapılan atamalar yönetici kadrolarına yapılan bir uygulama olduğundan talebi hakkında işlem yapılamamıştır.”, 28/06/2019 tarihli yazısında ise “Adı geçen 5-4/1 olduğundan durumuna uygun münhal 3 üncü derece kadro bulunmadığından ilgili hakkında işlem yapılamamış olup, münhal kadro olduğunda kadro derecesi yükseltilecektir.” denildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1. “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Kariyer: Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.”,
5.2. “Kademe ve Kademe İlerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinde; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır…”,
5.3. 68 inci maddesinin B bendinde; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık
Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.(2)
(Değişik ikinci paragraf: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dâhil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dâhil yedek astsubaylık ve yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır.
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz.
(Ek paragraf: 2/7/2018 – KHK-703/172 md.) Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen hizmet süresi şartları aranır. Üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda bu bentte öngörülen hizmet süresi yükseköğrenim gördükten sonra beş yıl olarak uygulanır. Ancak bu beş yıllık sürenin hesabında Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.” hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, ziraat mühendisi olarak çalıştığını ve yüksek lisansını bitirmesinden itibaren
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki hizmet süresinin 8 yılı aştığını belirterek tarafına
Devlet Memurları Kanununun 68/B hükmü uygulanmak suretiyle derece yükselmesinin yapılmasını talep etmektedir. İdare tarafından başvuranın durumuna uygun münhal kadro bulunmadığından işlem yapılamadığı, münhal kadro olduğunda kadro derecesinin yükseltileceği belirtilmiştir .
8. 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinde, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık
Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabileceği düzenlenmiştir. 657 sayılı
Kanunun 68/B maddesinin uygulanması idarelerin takdir yetkisinde olup idarelerin, Kanunda açıkça belirtilen hizmet süreleri bulunan çalışanlarını mevzuat hükmü çerçevesinde ilgili kadroya atama yapma yetkisi bulunmaktadır.
9. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı2, Aralık1997)
10. Başvuruya konu olayda, idarenin kamu yararı, hizmet gerekleri ve kadro durumunu dikkate alarak atama yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi olduğu ve idarenin takdir yetkisini belirli yönde kullanmaya zorlanamayacağı açıktır.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin takdir yetkisinin belli bir yönde kullanımına ilişkin takdir yetkisini kaldıracak şekilde karar verilemeyeceğinden, münhal kadro bulunmaması nedeniyle işlem yapılamadığını ve münhal kadro olduğunda başvuranın kadro derecesinin yükseltileceğini belirten İdarenin, takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanamadığından
İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup
İdarenin başvurana verdiği cevapta, işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvuran ile Tarım ve Orman Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.