|
ÖZET: Başvuran, Keçiören’deki bir ilkokulda TYP kapsamında çalışırken günde 13 saat istirahatsız çalıştırıldığını ve diplomasız güvenlik işi yaptırıldığını iddia ederek, okul müdürü hakkında soruşturma açılmasını ve kendisine uygulanan yasaklamaların kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda, başvuranın iddialarının sübuta ermediği ve başvuranın kendi isteğiyle TYP’den ayrıldığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarının hukuka uygun bir şekilde incelendiğini ve geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde Türkiye İş Kurumu tarafından uygulanan yaptırımların hakkaniyete aykırı olmadığını belirlemiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karar, başvuranın iddialarının doğruluğuna dair bir kanaate varılamadığı gerekçesiyle alınmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7476-S.11413
BAŞVURU NO : 2019/10643
KARAR TARİHİ : 23/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Çalışma koşulları ve TYP programından yasaklanma hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 27/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Keçiören … … İlkokulunda İŞKUR
aracılığıyla çevre temizlik elemanı olarak göreve başladığını, ancak okul müdürünün yasalara aykırı olarak kendisini 06.30-18.30 arasında yemek paydosu olmadan çalıştırdığını, okul içerisinde 13 saat istirahatsiz diplomasız güvenlik işi yaptırdığını ve imza attırdığını, güvenlik görevlisi olarak çalıştırıldığını, mağdur olduğunu belirterek okul müdürü hakkında soruşturma açılmasını ve İŞKUR tarafından kendisi hakkında uygulanan yaptırımların (toplum yararına programdan yasaklanma) kaldırılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığının 27.06.2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle: Ankara ili
Keçiören ilçesi … … İlkokulunda Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında Türkiye İş
Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla temizlik elemanı olarak çalışmakta iken ayrılan başvuranın TYP kapsamında istihdamın korunmasına ve arttırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen aktif işgücü hizmetlerinin yürütülmesine yönelik çalıştırılan katılımcılardan olduğunu, bu kapsamda çalışanların çalışma süre ve esaslarının İŞKUR tarafından belirlendiğini, Ankara Valiliğinin ilgi (b) yazısında başvuranın iddialarıyla ilgili soruşturma başlatıldığı, yapılan inceleme ve araştırma sonucunda başvuranın günde 13 saat istirahatsız çalıştırıldığı ve diplomasız güvenlik işi yaptırıldığı, bu nedenle ilgilinin işten ayrılmak zorunda kaldığı iddiasının sübuta ermediği, konu ile ilgili işlem tayinine yer olmadığı teklifi getirildiği, dosyanın 20.06.2019 tarih ve …
sayılı Valilik Oluru ile işlemden kaldırıldığı bildirilmiştir.
3)Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü … sayılı cevap yazısında özetle: Başvuranın
01.12.2017 – 10.05.2018 tarihleri arasında … postal numaralı Keçiören İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün yüklenicisi olduğu bakım, onarım ve temizlik uygulama alanındaki toplum yararına programda katılımcı olduğu tespit edildiği, Toplum Yararına Program (TYP), işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak için uygulanan programlar olduğunu, TYP uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Türkiye İş Kurumu Aktif İşgücü
Hizmetleri Yönetmeliği ve Toplum Yararına Program Genelgesi ile belirlendiğini, TYP’den yararlananlara 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerinin uygulandığını, başvuranın çalıştığı okul müdürünün telefonuna işi bıraktığına dair mesaj attığı, bu nedenle başvuranın 10.05.2018 tarihinde SGK’ dan çıkışının yapıldığını, Aile, Çalışma ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan
Okullar ve Çevresinin Daha Güvenli Hale Getirilmesine Yönelik İşbirliği Protokolüne göre özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik çalışma izni ile en geç katılım sağladığı eğitim-öğretim yılının sonuna kadar geçerli kimlik kartına sahip olan TYP kapsamında katılımcı olarak belirlenen kişilerden seçildiğini, katılımcıların kimlik kartına sahip olup olmadıklarının kontrolünün yüklenici kurumun sorumluluğunda olduğunu, TYP
Genelgesinin 7 inci maddesinin 8 inci ve 9 uncu fıkrasında sırasıyla “Mazeretsiz olarak
TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenlerin, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe yeni bir TYP’ ye başvuramayacağı, başvuranın temizlik işinde güvelik görevlisi olarak çalıştırıldığı ve fazla mesai yaptırıldığı iddialarıyla ilgili olarak TYP genelgesinin 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası gereğince Kurumlarının sorumluluğunun bulunmadığını, yasaklılık halinin kaldırılması talebi ile ilgili olarak aynı genelgenin 7 inci maddesinin 8 inci ve 9 uncu fıkraları gereğince yapılacak işlem bulunmadığını bildirmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 12.03.2013 Tarih ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri
Yönetmeliğinin ilgili maddeleri:
6.1) Amaç başlıklı 1 inci maddesi: “Bu Yönetmeliğin amacı; istihdamın korunmasına ve
artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere Türkiye
İş Kurumu tarafından düzenlenen aktif işgücü hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
6.2) Tanımlar ve kısaltmalar başlıklı 4 üncü maddesinin (dd) bendi: “Toplum yararına
program (TYP): İşsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını amaçlayan ve bunlara geçici gelir desteği sağlayan programları”
İfade eder.
6.3) TYP’nin hedefi başlıklı 62 nci maddesi: “TYP’nin hedefi; işsizliğin yoğun olduğu
dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamaktır.”
6.4) TYP’nin süresi ve tekrar yararlanma 66 ncı maddesinin 5 inci fıkrası: “Mazeretsiz
olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe yeni bir
TYP’ye başvuramazlar.
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Toplum Yararına
Program Genelgesi (2013/1) TYP’nin süresi ve tekrar yararlanma başlıklı 7 nci maddesinin
ilgili fıkraları:
(8) Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramazlar.
(9) Sekizinci fıkra kapsamında sadece aşağıdaki durumlar TYP’den ayrılma için mazeret sayılacak, bunlar dışındaki TYP’den ayrılma hâlleri ya da devamsızlık vb. gibi katılımcının kendi kusuru nedeniyle ilişiğinin kesilmesi hâlleri mazeret olarak kabul edilmeyecektir; a) SGK kayıtlarından teyit edilen yeni bir işe girilmesi b) Sağlık raporu ile belgelenen ve TYP süresinin yirmide birini aşan hastalık hali ile birinci derece yakınlarına refakat c) Yetkili makamlarca verilen belgelerle ispat edilen ve TYP süresinin yirmide birini aşan tutukluluk / hükümlülük d) Yetkili makamlarca verilen belgelerle ispat edilen ve TYP süresinin yirmide birini aşan şekilde katılımcının TYP’ ye katılımını engelleyen deprem, sel baskını, yangın vb. durumlar. ”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
8) Başvuran Keçiören ilçesi … … İlkokulunda Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında
İŞKUR aracılığıyla temizlik elemanı olarak çalışırken günde 13 saat istirahatsız çalıştırıldığı ve diplomasız güvenlik işi yaptırıldığını, mağduru olduğunu belirterek, okul müdürü hakkında soruşturma açılmasını ve kendisine uygulanan yaptırımların kaldırılmasını talep etmiştir.
9) Toplum Yararına Program (TYP) İşsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde
doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak amacıyla İŞKUR tarafından uygulanan programlardır. (İŞKUR Genel
Müdürlüğü internet sitesi)
9.1) Türkiye İş Kurumu tarafından istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki
niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere düzenlenen aktif işgücü hizmetleri kapsamındaki mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları, girişimcilik eğitim programları, toplum yararına programları, iş ve meslek danışmanlığı faaliyetleri ve tasarlanacak olan diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalar ile bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacı ile hazırlanan Türkiye İş Kurumu Aktif İşgücü Hizmetleri
Yönetmeliği 12/03/2013 tarih ve 28585 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
Toplum Yararına Program Genelgesinden alınmıştır)
10) Başvuran, belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Keçiören … … İlkokulunda Toplum
Yararına Program (TYP) kapsamında İŞKUR aracılığıyla temizlik elemanı olarak istihdam edilmiştir. Başvuranın şikâyete konu iddialarıyla ilgili olarak ayrıca Milli Eğitim Bakanlığına da gerekli yazışmalar yapılmış, gelen cevabi yazıda, başvuranın iddialarıyla ilgili olarak soruşturma başlatıldığı, yapılan inceleme ve araştırma sonucunda başvuranın günde 13 saat istirahatsız çalıştırıldığı ve diplomasız güvenlik işi yaptırıldığı, bu nedenle ilgilinin işten ayrılmak zorunda kaldığı iddiasının sübuta ermediği, konu ile ilgili işlem tayinine yer olmadığı teklifi getirildiği, dosyanın 20.06.2019 tarih ve … sayılı Valilik Oluru ile işlemden kaldırıldığı bildirilmiştir.
11) İncelenmesi gereken ilk konu başvuranın istirahatsız çalıştırıldığı ve diplomasız güvenlik
işi yaptırıldığına dair iddialarıdır. Bu iddialar, Milli Eğitim Bakanlığınca incelenmiş ve soruşturma açılmış, gönderilen 13.05.2019 tarih ve … nolu inceleme raporunda başvuranın günde 13 saat istirahatsız çalıştırıldığı ve diplomasız güvenlik işi yaptırıldığı, bu nedenle ilgilinin işten ayrılmak zorunda kaldığı iddiasının sübuta ermediği, konu ile ilgili işlem tayinine yer olmadığı teklifi getirildiği, dosyanın 20.06.2019 tarih ve … sayılı Valilik Oluru ile işlemden kaldırıldığı, … nolu inceleme ve değerlendirme komisyon görüşü başlıklı belgede de başvuranın iddiasının sübuta ermediği, tespit edilmiş ve bu şekliyle onaya sunulmuştur.
12) Milli Eğitim Bakanlığının başvuranın iddialarına ilişkin gerekli araştırma ve soruşturmayı
yaptığı, başvuranın iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı, yapılan inceleme ve iddialara yönelik yaklaşımın ve soruşturmanın ciddi, hukuka uygun ve gerekçeli olduğu, itibar edilmesi gerektiği, bu durumun aksine bir delil bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu tespitler karşısında, başvuranın iddiaları doğrulanmadığına göre, kendi isteği ile TYP’den ayrılması veya istifa etmiş olması karşısında, geçerli mevzuat hükümleri gereğince Türkiye İş Kurumu tarafından uygulanan müeyyidenin de hakkaniyete aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
13) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, başvuranın iddialarının haklı ve
yerinde olduğuna dair bir kanaate varılamadığından başvurunun ret edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 acı maddesinde yer verilmiş olup idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idareni; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının ilgiliye
tebliğinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, idari işlemler yönünden Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle Başvurunun REDDİNE; Kararın Başvurana, Milli Eğitim Bakanlığına ve Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi