|
ÖZET: Başvuran, geçici görevle … 1 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri Merkezinde çalıştığı dönemde yemek ücretinden kesinti yapıldığını ve bu kesintinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, yemek ücreti ile geçici görev ücretinin ayrı değerlendirilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın tayın bedelinden 57,79 TL kesinti yaptığını belirtmiş, bu kesintinin geçici görev yolluğuna dayandığını savunmuştur. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan kesintinin hukuka aykırı olduğunu değerlendirerek, geçici görevlendirmeler için tayın bedelinin herhangi bir mahsup işlemine tabi tutulmadan ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Kurum, tayın bedeli ve geçici görev yolluğunun ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, bu iki ödemenin yasal dayanaklarının farklı olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde, yemek yardımı alan personelin tayın bedelinden yararlanma hakkının bulunduğu, dolayısıyla kesintinin yapılmasının hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurana hak ettiği tayın bedelinin iade edilmesi ve kesintinin geri ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12762-S.19802
BAŞVURU NO : 2019/11065
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AYDIN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Tayin bedeli ödemesi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. … (TCKN: …) Kurumumuza göndermiş olduğu başvuru dilekçesinde; … 1 Nolu Sağlık
Hizmetleri İstasyonunda acil tıp teknisyeni olarak görev yaparken, 2018 yılının Ekim ayında İl
Sağlık Müdürlüğünün 03.10.2018 tarihli yazısına binaen, … 1 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri
İstasyonunda geçici olarak görevlendirildiğini, geçici görev ödemesinin yapıldığını ancak aralık ayı yemek ücretinden kesinti yapıldığını, bu hususta, … sayılı başvuruya istinaden
Kurumumuzun vermiş olduğu 14.09.2018 tarihli Tavsiye Kararında da ifade edildiği üzere, yemek ücreti ve harcırahın ayrı olarak değerlendirilerek yapılan kesintilerin geri ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü’nün 30.07.2019 tarih ve …sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın Acil Tıp Teknikeri olarak görev yaptığını, 03.10.2018 tarihinde geçici olarak
… 1 no’lu acil sağlık istasyonunda görevlendirildiği ve bu birimde 7 nöbet tuttuğunu, personele damga vergisi hariç hiçbir kesinti yapılmadan 524,22 TL. yevmiye ve yol giderlerinin 2018 yılı Aralık ayında ödendiği, 2.2. Personele geçici görev yolluğu ödemesine müteakiben yapılan ilk tayın bedeli ödemesinde, Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarih ve 94036355 sayılı yazısında 657 sayılı
Kanunun 4/a maddesi kapsamında bulunan memurlar için: “d) Tayın bedeli: Tayın bedeli ödendikten sonra memuriyet mahali dışındaki tayın bedeli ödenebilen bir hizmet birimine geçici görevlendirilen ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 42. Maddesinden yararlanabileceklerden tayın bedeli fiilen görevden ayrılış gününden itibaren kıst gün esasına göre geri alınacaktır. Geçici görevli olduğu yerinden de tayın bedeli ödenmeyecektir. Ancak
6245 sayılı Harcırah Kanunun 42. Maddesinde belirtilen 180 günlük Harcırah ödeme süresinin
sona erdiği tarihten itibaren aylığı ile birlikte tayın bedeli ödenmeye devam edecektir.” maddesine istinaden 7 gün karşılığı olarak 57,79 lira kesinti yapıldığı, Kurumumuzun 2018/3298 sayılı Kararında belirtilen kesintiler kapsamında bir kesintinin başvurandan yapılmadığı ifade edilmiştir.
2.2. 2018/12. Ay için düzenlenen tayın bedeli ödeme bordrosunda; Başvuranın “31 güne karşılık gelen 247,67 TL. tayın bedeli olarak hesaplandığı bu tutardan 7 güne karşılık gelen 57,79 TL.’lik kısmın mahsup edilerek 188,44 TL. ödendiği”nin görüldüğü, 2.3. Başvurana ait 2018 Ekim ayı Geçici Görev Yolluğu bildiriminde toplam tutar olarak 528,23
TL hesaplandığı ve bir mahsup yapılmadığı, 2.4. 03.10.2018 tarihli Aydın İl Sağlık Müdürlüğü yazısında; Listede belirtilen personelin 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 3. Fıkrasına istinaden geçici görevle görevlendirildiği, 2.5. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü’nün 08.05.2019 tarih ve … sayılı yazısında; “Strateji
Geliştirme Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarih ve … sayılı yazısına binaen, yolluk ödemesinin yapıldığı ayın akabinde ilk tayın bedeli ödemesinden, geçici görevli olduğu sayısı kadar ve geçici görevli ayın katsayısından kıst gün olarak mahsup edildiğinden başvurana Ekim ayına ait mahsup edilen tayın bedelinin ödenemeyeceği” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde;
“Barışta ve savaşta … memurlarıyla bunlara refakat eden şoförlerine ayda günlük er tayın istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak verilir. Tayın bedelinin aylık tutarı o yılın Bütçe
Kanununda gösterilen miktarı aşmamak üzere, Ankara mahalli rayici üzerinden Milli Savunma, İçişleri ve Maliye ve Orman Bakanlıklarınca müştereken saptanır.”
6. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun
6.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“… g) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;
h) Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
ifade eder.”
6.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası
masrafları da ayrıca tediye olunur:
1) Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde
veya dışında başka bir yere gönderilenlere;”
6.3) “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesinde;
“Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13:00) ve akşam (saat 19:00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”
6.4. “Geçici görev gündeliğinin verilebileceği azami süre” başlıklı 42 nci Maddesinde:
“Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu
Kanuna göre verilen gündelikler:
a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez. İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir. b. Yurtdışında ilk
180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.
Geçici görevlendirmelerde meydana gelecek ara vermeler bu müddetleri veya gündelik miktarını artırmaya neden olamaz.
(Değişik: 16/6/1983 – 2851/3 md.) Gündelikleri 33 üncü maddenin (b) fıkrasına göre tespit edilenlerle, 50 nci maddede sayılanlar etüd ve inşaat maksadıyla arazi üzerinde bilfiil çalışan yüksek mühendis, mühendis, jeolog, fen memuru, desinatör, topograf ve bunlarla birlikte çalışmaları zorunlu bulunan diğer memur ve hizmetliler; Hükümeti temsilen uluslararası konferanslara katılanlar; kalkınmada birinci derecede öncelikli illerde terörle mücadele kapsamında operasyonel faaliyetlerde takviye kuvvet olarak geçici görevlendirilen Emniyet
Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli (…)
(2)
hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.”
7. 23/08/2016 tarihli ve 29454 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme ile 25/08/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet
Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.
Dönem Toplu Sözleşme”nin Üçüncü Bölümünün “112 acil sağlık hizmetlerinde görevli personele tayın bedeli verilmesi” başlıklı 24 üncü maddesinde;
“Sağlık Bakanlığı 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan kamu görevlilerinden Devlet
Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin ek 2 nci maddesinden yararlanma imkanı bulunmayanlara, döner sermaye bütçesinden karşılanmak üzere 22/6/1978 tarihli ve 2155 sayılı Kanuna göre tayın bedeli verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca belirlenir.”
8. 11/12/1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin;
8.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayın bedeli verilen personel bu yardımdan faydalanamaz.”
8.2. Ek 2 nci maddesinde;
“A1, A2 ve C tipi Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta Kontrol
Merkezinde fiilen görev yapan personel hariç olmak üzere bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımından yararlanacak personelden Sağlık Bakanlığı 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan personel (sözleşmeli personel dâhil), il sağlık müdürlüklerinin yemek servislerinden veya il sağlık müdürlüklerince belirlenen Sağlık Bakanlığına bağlı yataklı tedavi kurumlarının yemek servislerinden ücret ödemeden yararlanır.”
9. 03/11/1978 tarihli ve 16452 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bazı Kamu Personeline
Tayın Bedeli Verilmesine Ait Yönetmeliğin;
9.1. 7 nci maddesinde; “Tayın bedelinin bir aylık tutarı, aybaşında maaşla birlikte peşin olarak ödenir.”
9.2. 8 inci maddesinde; “Tayın bedelinin kısmen veya tamamen tayın olarak verilmesi halinde geri alınacak miktarın bedelinin hesabında ödeme yapılan aya ait rayiç bedeli esas olarak alınır.”
10. 13/01/2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harcırah Kanunu Genel
Tebliğinin (Seri No:41);
10.1. “Büyükşehir belediyesi olmayan illerde memuriyet mahalli” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“1) Büyükşehir belediyesi olmayan illerde aşağıda belirtilen mahaller, memuriyet mahalli
olarak kabul edilir:
a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, b) (a) bendinde belirtilen mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler, c) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler.”
10.2. “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerler, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilir.
(2) Ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler ise memuriyet mahalli dışı olarak değerlendirilir.”
11. 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında
Usul ve Esasların,
11.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu usul ve esaslar, A1, A2 ve C tipi Acil Sağlık
İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta merkezinde fiilen görev yapan personeli kapsar.”
11.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu usul ve esaslar, Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3 üncü dönem toplu sözleşmenin üçüncü bölümünün 24 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”
11.3. “Tayın bedelinin tutarı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Tayın bedelinin aylık tutarı, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanununda belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemez.”
11.4. “Tayın bedelinin ödenme usulü” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Bu usul ve esaslar kapsamında tayın bedelinin hak kazanılmasında ve ödenmesinde Bazı Kamu Personeline Tayın
Bedeli Verilmesi Ait Yönetmelik hükümleri uygulanır. (2) bu usul ve esaslar kapsamında yapılacak ödemeler döner sermaye bütçesinden karşılanır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran özetle; … 1 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri Merkezinde geçici olarak görevlendirilmesi neticesinde kendisine geçici görev ücreti ödendiğini ancak yemek ücretinden kesinti yapıldığını ifade ederek, yemek ücreti ve geçici görev ücretinin ayrı değerlendirilmesini talep etmektedir.
13.1. Başvurana ait tayın bedeli hizmet bordrosunda Ekim 2018 tarihinde 7 gün …’de görevlendirildiği ve görevlendirmelere istinaden toplamda 57,79 liranın toplam tayın bedelinden mahsup edildiği anlaşılmıştır.
13.2. Başvuran, özet olarak, … İlçesine yapılan görevlendirmelerde; geçici görev yolluğunun ödendiği gerekçe gösterilerek idarece tayın bedelinin sonraki ay ödemelerinden mahsup edilmesi uygulamasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, yapılan mahsup işleminin iadesini talep etmektedir.
13.3. İlgili İdarenin başvuranın tayın bedelini iade alması işlemine dayanak gösterdiği
Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarih ve … sayılı yazısında; “Memuriyet mahali dışındaki tayın bedeli ödenebilen bir hizmet birimine görevlendirilen personelin tayın bedelinin geri alınacağı” ifade edilmiş, başvuranın da mezkur maddeye istinaden tayın bedelinin iadesinin yapıldığı, ayrıca Harcırah kanununa göre memuriyet mahali dışında görevlendirilen personelin geçici görev yolluğu alabileceği ifade edilmiş olup, başvurana gündelik ve yolluk olarak, yapılan görevlendirmeye binaen, ödeme yapılmış olması nedeniyle başvuranın Çine’de görevlendirilmesinin memuriyet mahali dışında bir görevlendirme olarak
İdare tarafından değerlendirildiği izahten verasedir.
14. Bilindiği üzere, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamına giren personele yiyecek yardımı yapılmakta olup, kamu kurum ve kuruluşlarınca ayni olarak yemek hizmeti temin edilmektedir. Sağlık Bakanlığı bünyesinde 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde görev yapan personele de söz konusu Yönetmelik doğrultusunda yapılmakta iken, Yönetmeliğin Ek
2 nci maddesinde 19/08/2016 tarihli ve 29806 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yönetmelikle
yapılan değişikle Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta
Kontrol Merkezinde görev yapan personel madde kapsamından çıkarılarak il sağlık müdürlüklerinin yemek servislerinden veya il sağlık müdürlüklerince belirlenen Sağlık
Bakanlığına bağlı yataklı tedavi kuramlarının yemek servislerinden ücret ödemeden yararlanması uygulaması kaldırılmıştır.
15. Anayasa’nın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği; ancak, malî ve sosyal haklarının toplu sözleşme hükümleri ile de düzenlenebileceği öngörülmüş, bu bağlamda kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı veren 4688 sayılı Kanun ile toplu sözleşme yoluyla mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayılar, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal haklar alanında birtakım ilave haklar sağlanabileceği düzenlenmiştir.
16. Bu kapsamda, Kamu İşveren Heyeti ve Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında pazarlık usulü ile gerçekleşen toplu müzakerelere dayanılarak imzalanan toplu sözleşmeler yoluyla, belirli dengeler gözetilerek mevcut ekonomik ve sosyal haklarda iyileştirmeler yapılabilmekte veya yeni haklar sağlanabilmekte, imzalanan toplu sözleşme hükümleri Resmi
Gazetede yayımlanmakta ve sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olmak üzere sendika üyesi olan ve olmayan tüm kamu görevlilerine uygulamaktadır. Anayasal ve kanuni temeli olan toplu sözleşme hükümleri uyulması zorunlu olan hükümler niteliğindedir.
17. Bu çerçevede, 23/08/2016 tarihli ve 29454 sayılı Resmi Gazetede yayımlan Kamu
Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve
2017 yıllarını kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin 3 üncü bölümünün 24 üncü
maddesiyle, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin Ek 2 nci maddesinde yapılan değişiklik sonucunda yiyecek yardımından yararlanma imkanı kalmayan personelin 2155 sayılı
Kanuna göre tayın bedelinden yararlanması öngörülmüş, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca belirlenmesi kararlaştırılmıştır. Bu personele tanınan bu hak, 25/08/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına
Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4 üncü Dönem Toplu
Sözleşmede de aynen korunmuştur.
18. Kamu kurumlarında görev yapan personele tayın bedeli ödenmesine ilişkin hususlar temel olarak 22/06/1978 tarihli ve 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi
Hakkında Kanun ve 03/11/1978 tarihli ve 16452 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bazı Kamu
Personeline Tayın Bedeli Verilmesine Ait Yönetmelik hükümleri ile düzenlenmiştir. Bunun yanında, toplu sözleşme hükmü gereğince, Sağlık Bakanlığınca Maliye Bakanlığından alınan görüşle sonrasında, 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi
Hakkında Usul ve Esaslar hazırlanmış ve Bakanlığın 21/11/2016 tarihli ve 15722819/612.99 sayılı yazı ile tüm İl Sağlık Müdürlüklerine bildirilmiştir.
19. Buna göre, Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta Kontrol
Merkezinde görev yapan personele ödenecek tayın bedeli, döner sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden, damga vergisi haricinde herhangi bir kesinti yapılmadan aylıklarla birlikte peşin olarak ödenmektedir.
20. Öte yandan, temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için, ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da re’sen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde, yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte veya başka bir yerde görevlendirilebilmekte, bu atamaya veya görevlendirmeye bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, atama işlemi sonucunda görev yeri değişen kamu görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır.
21. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde memuriyet mahalli dışındaki yerler ise “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükümlere göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde memuriyet mahalli dışına gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
22. Somut olayımızda, başvuran … 1 Nolu Sağlık Hizmetleri İstasyonunda acil tıp teknisyeni olarak görev yapmakta olup, Ekim ayında … 1 No’lu Sağlık Hizmetleri İstasyonunda görevlendirildiği, bu durumda, “yukarıda belirtildiği üzere memuriyet mahalli dışına görevlendirildiği açık olan başvuran 6245 sayılı Kanun’un 39 uncu maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde geçici görev yolluğunu almaya hak kazanmakta olup İdare’de cevabi yazısında başvurana geçici görev yolluğu ödendiğini beyan etmiştir.
23. Ancak, Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta
Kontrol Merkezinde fiilen görev yapan personele tayın bedeli ödemesi hususunda yaşanan tereddütlerin Bakanlığa iletilmesi üzerine, uygulama birliği sağlamak amacıyla tüm İl Sağlık
Müdürlüklerine gönderilen 18/01/2017 tarihli ve 94036355-902.99-73 sayılı genel yazıda, tayın bedeli ödendikten sonra tayin bedeli ödenmeyen bir yere geçici görevle görevlendirilme, atanma, nakil olma veya ücretsiz izne ayrılma, istifa etme, görevine son verilme, emekli olma durumu ile eğitim, toplantı, tatbikat vb. amaçlarla memuriyet mahalli dışına yapılan geçici görevlendirmelerde 6245 sayılı Harcırah Kanuna göre gündelik ödenenler veya iaşeleri karşılananlardan tayın bedeli fiilen görevden ayrıldığı günden itibaren kıstelyevm esasına göre geri alınacağı; tayın bedeli verilen personelin Devlet Memurları Yiyecek Yardımı
Yönetmeliğine göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde yemek bedelinin tamamının kendilerinden alınacağı; günü birlik memuriyet mahalli dışına görevlendirme halinde 6245 sayılı Harcırah Kanununun 39 uncu maddesine göre ödeme yapılmayacağı, yalnızca tayın bedeli ödemesi yapılacağı belirtilmiştir.
24. Bilindiği üzere, normlar hiyerarşisi uyarınca, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremez. Bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemler, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamaz, kısıtlayamaz veya ortadan kaldıramazlar.
25. Somut olayımızda, idarenin, geçici görevlendirmeler için Harcırah Kanununun 39 uncu maddesi çerçevesinde verilen yevmiye ile tayın bedelinin veriliş amacının aynı olduğu düşüncesiyle 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ile kamu görevlilerine tanınan tayın bedeli yerine harcırahı ikame ettiği anlaşılmaktadır. Ancak, toplu sözleşme yoluyla yiyecek yardımından yararlanamayan personel için verilmeye başlanan mali ve sosyal haklardan biri olan harcırah ödenmesi durumunda tayın bedeli ödenmeyeceğine ilişkin olarak, ne toplu sözleşmede ne de kanuni düzeyde başkaca bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu minvalde, kamu görevlilerinin sahip olduğu haklara ilave haklar getiren toplu sözleşme hükümlerinin, halihazırda sahip olunan mali hakların yerine geçeceği şeklinde yorumlanması mümkün değildir. Kaldı ki, idare, bir genel görüş yazısıyla böyle bir uygulamaya gitmektedir.
26. Kurumumuzun 14.09.2018 tarih ve … sayılı Kararında; “Mali konularda yaşanan tereddütleri gidermekle görevli olan ve toplu sözleşme uyarınca 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde
Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Usul ve Esasların hazırlanması esnasında görüşüne başvurulması öngörülen Maliye Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda da, memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere gündelik ödenmesi ile kamu personeline tayın bedeli ödenmesinin yasal dayanakları farklı olduğundan, her iki ödemenin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği, diğer bir ifadeyle 6245 sayılı Kanuna göre ödenen gündelik ile 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında
Kanun hükümlerine göre ödenen tayın bedelinin birbiriyle ilişkilendirilmemesi gerektiği, genel yazıya dayanarak yapılan mevcut uygulamanın mevzuata ve anılan Kanun hükmünün amacına uygun olmadığı.” ifade edilmiştir.
27. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; geçici görev yolluğunun ödendiği gerekçe gösterilerek idarece tayın bedelinin sonraki ay ödemelerinden mahsup edilmesi uygulamasının hukuka aykırı olduğu değerlendirildiği, bu bağlamda, geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilen söz konusu personele hak ettikleri tayın bedellerinin herhangi bir mahsup ve iade işlemine maruz bırakılmadan ödenmesini teminen gerekli işlemlerin tesis edilmesi konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
28. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aydın İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilen söz konusu personele hak ettikleri tayın bedellerinin herhangi bir mahsup ve iade işlemine maruz bırakılmadan ödenmesini teminen gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda SAĞLIK BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
SAĞLIK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi