| ÖZET: Başvuran, kamu görevinden ihraç edilmeden önce vergi dairesi müdürü olarak 3000 ek gösterge ile görev yaparken, göreve iade edildikten sonra 2200 ek göstergeli memur kadrosuna atanmasını hukuka aykırı bulmakta ve eski kadrosuna atanmasını talep etmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın vergi dairesi müdürlüğü kadrosuna atandığı dönemdeki mevzuatın geçerli olduğunu, 15 yıl boyunca bu unvanla görev yaptığını ve dolayısıyla 3000 ek göstergeli kadronun kazanılmış hak teşkil ettiğini tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuranın 2200 ek göstergeli memur kadrosuna atanmasının kazanılmış haklara saygı ilkesini ihlal ettiğine karar verilmiş ve Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvuranın eski kadrosuna atanması hususunda tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, hukukun genel ilkeleri ve hukuk devleti ilkesinin gereklilikleri doğrultusunda verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13287-S.20666
BAŞVURU NO : 2019/11587
KARAR TARİHİ : 20/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İhraç sonrası kamu görevine iade edilen başvuranın
BAŞVURUNUN KONUSU :
atamasının ihraç öncesindeki kadrosuna yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, … Defterdarlığında vergi dairesi müdürü olarak görev yapmakta iken 672 sayılı
KHK ile görevden ihraç edildiğini, daha sonra OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun 20/02/2019 tarih ve 2019/9319 sayılı kararı ile göreve iade edildiğini, ancak 3000 ek göstergeli vergi dairesi müdürü kadrosuna atanması gerektiği halde 2200 ek göstergeli memur kadrosuna atamasının yapıldığını belirterek; yapılan atama işleminin iptalini ve ihraç işleminden önce bulunduğu vergi dairesi müdürü kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gelir İdaresi Başkanlığının 09/08/2019 tarih ve … sayılı yazısında; başvuranın, Bakanlık
Personel Genel Müdürlüğünün 18/07/2016 tarihli ve 17451 sayılı yazısı ekinde alınan Bakanlık
Makamının 18/07/2016 tarihli ve 17421 sayılı onayı ile görevinden uzaklaştırıldığı, daha sonra
672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında 01/09/2016 tarihi itibariyle kamu
görevine son verildiği, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvuru üzerine
Komisyonun 20/02/2019 tarihli ve 2019/9319 sayılı kararı ile kamu görevine iade talebinin yerinde görüldüğü, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun söz konusu kararı üzerine 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10’uncu maddesi hükmü gereğince başvuranın atanmak istediği yere ilişkin talebi değerlendirilerek, yöneticilik görevinden önce bulunduğu memur kadrosu ile Kayseri iline atandığı, daha sonra Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından 21/03/2019 tarihli onay ile … Vergi Dairesi Müdürlüğüne memur olarak atamasının yapıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde: “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “…Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır… İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir…”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. … Defterdarlığında vergi dairesi müdürü kadrosunda çalışmakta iken 672 sayılı KHK ile görevinden ihraç edilen ve ardından OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile görevine iade edilerek Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığına 2200 ek göstergeli memur kadrosuna ataması yapılan başvuran, 3000 ek göstergeli vergi dairesi müdürü kadrosuna atanmasının yapılmasını talep etmektedir.
8. Başvuran, … yılında Kayseri Vergi Dairesi Müdürlüğünde memur olarak göreve başlamıştır.
1998 yılında görevde yükselme yoluyla vergi dairesi müdür yardımcılığına atanmıştır. Yine
2001 yılında görevde yükselme suretiyle vergi dairesi müdürlüğüne atanmıştır. Başvuran vergi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
dairesi müdürlüğü kadrosunda 1. derecenin 4. kademesinde 3000 ek göstergeli olarak görev yapmakta iken 2016 yılında 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmış, sonrasında OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyonunun 20/02/2019 tarihli kararı ile göreve iade edilmiştir. Bu karar üzerine başvuran 2200 ek göstergeli memur kadrosunda göreve başlatılmıştır.
9. KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile göreve iade edilenlerin ne şekilde ve hangi şartlarda göreve başlatılacakları 7075 sayılı
Kanunun 10’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bahse konu hükümde, kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Başvuran da bu hüküm kapsamında yöneticilik görevinden önce bulunduğu memur kadrosunda göreve başlatılmıştır.
10. Göreve iade edilenlerin başlatılmasına ilişkin mezkûr maddede, yöneticiyken kamu görevinden çıkarılan kişilerin yöneticilik görevine hangi şekilde geldiğine dair herhangi bir ayrıma gidilmemiştir. Yani bu kişilerin İdarenin takdiriyle mi yoksa görevde yükselme ve unvan değişikliği gibi belli aşamaları geçtikten sonra mı yöneticilik kadrosuna atandıkları göz önünde bulundurulmamıştır. Nitekim mevzuatta öngörülen şartları taşımak kaydıyla İdarenin takdiriyle yönetici unvanlı bir kadroya atanan kişi yine idarenin takdiriyle bu görevden alınabilmektedir. İdarenin bu şekilde yöneticilik görevine atadığı kişileri meslek hayatları boyunca bu kadrolarda çalıştırma zorunluluğu bulunmadığı gibi bu kadrolara atanan kişiler yönünden de bu durumun devam edeceği yönünde bir beklenti söz konusu olmamaktadır.
Ancak idarenin takdiri dışında görevde yükselme ve unvan değişikliği gibi belli aşamaları geçerek yönetici unvanlı bir kadroya atanan kişiler yönünden bu görevin kazanılmış hak oluşturacağı ve bu şekilde devam edeceği yönünde bir haklı beklenti söz konusu olmaktadır.
İşte bu noktada başvuranın kamu görevinden çıkarılmadan önce bulunduğu vergi dairesi müdürlüğü kadrosunun başvuran açısından kazanılmış hak teşkil edip etmediğinin incelenmesi gerekmektedir.
11. Anayasa’nın 2’nci maddesinde belirtildiği üzere Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir.
Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından biri kanunların hukuk güvenliğini sağlaması, bu doğrultuda geleceğe yönelik, öngörülebilir kurallar içermesi gerekliliğidir. Hukuk güvenliği ilkesi aynı zamanda hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Kanunlara güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin, bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir (Anayasa
Mahkemesinin E.2013/114 K.2014/184 sayılı ve 4.12.2014 tarihli kararı).
12. Hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucu olan kazanılmış haklara saygı ilkesi hukukun genel ilkelerinden olup hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden bir diğeridir. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir. Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. (Anayasa Mahkemesinin E.2017/47
K.2017/84 sayılı ve 29.3.2017 tarihli kararı). Başka bir anlatımla, kişilerin hukuki statülerini belirlemiş ve buna dayalı olarak da yeni hukuki durumların ve hakların elde edilmesine neden olmuş, yani hukuki sonuçlarını yerine getirmiş olan durumların kazanılmış hak teşkil ettiği söylenebilecektir (Danıştay Büyük Genel Kurul E.1989/1-2 K1989/2 sayılı ve 14.06.1989 tarihli kararı). Bu kapsamda, hukuka güvenin, kamu düzeninin ve istikrarın korunması kazanılmış hakların korunması ilkesine bağlılık ile mümkün olduğundan kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan uygulamalar hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturacaktır (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu E.2011/1352 K.2014/915 sayılı ve
20.03.2014 tarihli kararı).
13. Doktrinde, idari işlemden doğan bir hakkın, kazanılmış hak olarak kabul edilip korunabilmesi için üç koşulun birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu koşullar; “hakkın bireysel idari işlemden doğmuş olması, bireysel idari işlemin tesis edildiği anda geçerli hukuk kurallarına aykırı olmaması ve hakkın kişi açısından kesinleşmiş olması” şeklinde sayılmıştır (Yahya Şahin, Yasa ve Düzenleyici İdari İşlemlerin Değişmesinin Kazanılmış
Haklar Yönünden İncelenmesi, Danıştay Dergisi, Y:39, S:120, Ankara-2009). Bunun yanında, bir durumun kazanılmış bir hak meydana getirip getirmediği incelenirken her somut olayın kendine has özellikleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
14. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde başvuruya konu olay incelendiğinde; başvuranın vergi dairesi müdürlüğü kadrosuna o dönemde yürürlükte olan mevzuat kapsamında belli aşamaları geçerek görevde yükselme yoluyla atandığı, bu yönüyle başvuranın atanmasına ilişkin işlemin, tesis edildiği anda geçerli hukuk kurallarına uygun olduğu, bununla birlikte başvuranın 2001 yılında bu kadroya atandığı ve kamu görevinden çıkarılana kadar yaklaşık 15 yıl boyunca bu unvanla görev yaptığı, ayrıca bu görevine 3. derecenin 1. kademesinde ve 1100 ek göstergeli olarak başladığı, 15 yıllık çalışması neticesinde 1. derecenin 4. kademesine yükseldiği ve 3000 ek göstergeye hak kazandığı, yani bulunduğu statüden kaynaklanan ek gösterge ve maaş gibi hakları başvuranın bütün sonuçlarıyla fiilen elde ettiği, bu yönüyle hakkın başvuran açısından kesinleştiği ve kişisel alacak niteliğine dönüştüğü, yani 3000 ek göstergeli vergi dairesi müdürü unvanı bakımından başvuranın kazanılmış hakkı söz konusu olduğu tespit edilmiş olup OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun kararı ile göreve iade edilen başvuranın
2200 ek göstergeli memur unvanı ile göreve başlatılmasının hukukun genel ilkelerinden biri
olan ve hukuk devleti ilkesinin gerekleri arasında sayılan kazanılmış haklara saygı ilkesini ihlal ettiği, dolayısıyla da hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana yönelik işlemlerinde başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın 3000 ek göstergeli vergi dairesi müdürü kadrosuna atamasının yapılması hususunda
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Gelir İdaresi Başkanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.