Naklen atama kararının hukuka uygunluğu ve başvuru yollarının gösterilmemesi nasıl değerlendirilmelidir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/12180-S.18926

BAŞVURU NO : 2019/11693

KARAR TARİHİ : 29/11/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Naklen tayin işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 26/06/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Ankara Batı Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun 25/03/2019 tarih ve … sayılı kararı ile Ankara Batı Adliyesindeki mevcut görevinden Nallıhan Adliyesine eş durumu nedeniyle naklen atandığını, oysa ne aynı kurumda görev yapan Zabıt Katibi eşi

…’ın ne de kendisinin eş durumundan naklen atanma taleplerinin olmadığını, eşine geçici görev süresince geçici görev yolluğu ödenmemesi sebebiyle talepte bulunması akabinde naklen atama işleminin gerçekleştirildiğini, bu durumun aile birliğinin maddi ve manevi bütünlüğünü telafi edilemez şekilde etkilediğini, isteği dışında Ankara Batı Adliyesinden Nallıhan Adliyesine mevzuata uygun olmaksızın naklen atandığını iddia ederek, halen Ankara’da ikamet ettiği, hamile olduğu dolayısıyla ikamet ettiği Ankara Etimesgut adresine yakın olan hastanelerde hamileliğini tamamlamak zorunda kaldığı, maddi ve manevi zorluklar yaşadığı ve mağdur olduğu için tayin işleminin kaldırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 23/07/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığının 28/08/2019 tarih ve … sayılı yazı ve ekleri ile yine

Kurumumuzun 17/09/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Adalet

Bakanlığının 30/09/2019 tarih ve … sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Zabıt Katibi (…) …’ın, eşi Zabıt Katibi (…) … Nallıhan Adliyesinde geçici olarak görev yaptığı süreçte, eşi ile ilgili olarak aile birliği mazereti ile geçici görevlendirilmesinin kaldırılması talebiyle ilgili olarak Ankara Batı Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet

Komisyon Başkanlığının 25/03/2019 tarih ve … sayılı kararı ile aile birliğinin sağlanması ve

Nallıhan Adliyesindeki personel ihtiyacı göz önünde bulundurularak başvuran ve eşinin

Nallıhan Adliyesine naklen atamasına karar verildiği, 2.2. İlgili personelin atamasının Komisyon Başkanlığına verilen yetki çerçevesinde Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesin 3 üncü fıkrası kapsamında Nallıhan Adliyesinde mevcut olan ihtiyaç doğrultusunda gerçekleştirildiği, 2.3. 2019 yılı içerisinde Nallıhan Adliyesinde oluşan personel ihtiyacına binaen başvuran ve eşinin naklen ve 2 diğer kişinin de geçici olarak görevlendirmesinin yapıldığı, ayrıca doğrudan atama ile Nallıhan Adliyesine 5 Zabit Katibi atamasının yapıldığı, 2.4. Nallıhan Adliyesinde mevcut durumda 1 Zabıt Katibi ve 2 mübaşir talebi daha bulunmakta olduğu, 2.5. İlgilinin naklen atamasının yapıldığı, naklen atamasının kaldırılmasına ilişkin talebinin

Komisyon Başkanlığınca değerlendirildiği ve mevcut kadro ve iş durumu nedeniyle reddedildiği, Adliyelerde iş ve personel durumunun belirli aralıklarla yapılan gündem toplantıları ile değerlendirilmekte olduğu ve oluşan ihtiyaca binaen personel görevlendirmesinin yapıldığı, savunulmaktadır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” , 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesi; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.

(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E.

1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.)

Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir…”, 6. 24/2/1983 tarih ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesi; “Adalet komisyonlarının görevleri şunlardır: a) Atamaları doğrudan Bakanlıkça yapılanlar dışındaki adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personelinin; 1) İlk defa

Devlet memurluğuna atanacaklardan merkezî sınavda başarılı olanların ilgili yönetmelik hükümlerine göre düzenlenecek sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapmak, hukuk fakültesi ve adalet meslek yüksek okulu mezunlarına öncelik tanımak kaydıyla başarılı olanların atanmalarını teklif etmek. 2) Aslî Devlet memurluğuna atanmaları, sicil ve disiplin işlemleri, görevden uzaklaştırılmaları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlemlerini bu Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmek. 3) Naklen veya hizmet gereği atamasını, ilgili mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının görüşünü alarak, yetki alanı içerisinde yapmak. 4) Geçici olarak görevlendirmesini, yetki alanı içerisinde altı ayı geçmemek üzere yapmak.” hükmünü haizdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Ankara Batı Adliyesinde Zabıt Katibi olarak görev yapmakta iken Nallıhan

Adliyesine naklen atandığını belirterek, kendisinin herhangi bir talebi olmaksızın yapılan naklen atama işleminin kaldırılmasını talep etmektedir 9. Ankara Batı Adliyesinde Zabıt Katibi olarak görev yapmakta olan başvuranın, Ankara Batı

Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyon Başkanlığının 25/03/2019 tarih ve …

sayılı kararı ile aile birliğinin sağlanması ve Nallıhan Adliyesindeki personel ihtiyacı göz önünde bulundurularak başvuran ve eşinin Nallıhan Adliyesinde görevlendirilmesine karar verildiği, ilgili personelin atamasının Komisyon Başkanlığına verilen yetki çerçevesinde

Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında Nallıhan

Adliyesinde mevcut ihtiyaç doğrultusunda gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

10. İdareden istenilen bilgi ve belgelerden gerek 30/04/2019 tarih ve … sayılı kararda gerekse 15/08/2019 tarih ve … sayılı yazıda naklen atama işleminin Hakimler ve Savcılar Kanununun

114 üncü maddesinin 4 üncü fıkrası kapsamında yapıldığı yazılmış olmakla birlikte, 19/09/2019

tarih ve … sayılı yazıda idarenin vermiş olduğu naklen atama kararının Hakimler ve Savcılar

Kanununun 114 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında alındığı belirtilerek düzeltilmiştir.

İşlem naklen atama kararı olduğu dolayısıyla mevzuat yönünden dayanak teşkil eden maddeler yönünden sehven yazıldığı değerlendirilmiştir.

11. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).

12. İdarenin 2 numaralı paragrafta yer verilen açıklamalarından, başvuranın eşinin geçici görevlendirmesinin ve sonrasında başvuran ve eşinin naklen atanmasının Nallıhan Adliyesinde mevcut personel ihtiyacına binaen Komisyon Başkanlığına verilen yetki çerçevesinde Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesi kapsamında gerçekleştirildiği anlaşılmış, bu kapsamda; mevcut bilgi ve belgelerden, İdarenin Nallıhan Adliyesindeki hizmet ihtiyacına ilişkin açıklamalarından, anılan Kanun hükmünün verdiği yetki kapsamında İdarenin haiz olduğu takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde bir veriye rastlanılmamıştır.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın naklen atanmasının

Nallıhan Adliyesinde mevcut hizmet ihtiyacına binaen Komisyon Başkanlığına verilen yetki çerçevesinde Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında gerçekleştirildiği dolayısıyla, İdarenin anılan işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi