|
ÖZET: Başvuran, Toprak Mahsulleri Ofisi’nde Şube Müdür Yardımcısı iken izni olmaksızın basına demeç verdiği gerekçesiyle uzman kadrosuna atanmış ve eski görevine iade talep etmiştir. İdare, başvuranın bu davranışının izinsiz olduğunu ve müfettiş raporuna dayanarak daha az sorumluluk gerektiren bir kadroya atanmasının uygun görüldüğünü belirtmiştir. 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesi, sözleşmeli personelin basına bilgi vermesini yasaklamaktadır. Başvuranın daha önceki disiplin cezaları ve izinsiz açıklamaları, idarenin bu kararı almasına zemin hazırlamıştır.
Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eski görevine iade talebini reddetmiştir. İdarenin işleminin hukuka uygun olduğu, takdir yetkisinin de yerinde kullanıldığı değerlendirilmiştir. Başvuranın talebinin reddi, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde uygun bulunmuştur. Bu karar, başvuranın yargı yoluna başvurabileceği bilgisiyle birlikte tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7923-S.12111
BAŞVURU NO : 2019/12027
KARAR TARİHİ : 04/09/2019
RET KARARI
TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Eski görevine iade talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 04/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Toprak Mahsulleri Ofisi … Şube Müdür
Yardımcısı iken 06.12.20l8 tarihinde TMO … Şube Müdürlüğüne uzman olarak rızası dışında tayin edildiğini ve maddi manevi kayba uğradığını belirterek, … Şube Müdür Yardımcılığı kadrosuna geri dönmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü 09.08.2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle;
başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli statüde uzman olarak görev yaptığı, başvuranın 02.08.2011 tarihinde … Ajans Amirliğinde teknisyen (depo) olarak göreve başladığı, rahatsızlığı nedeniyle talebi üzerine 03.02.2017 tarihinde memur kadrosuna atandığı, …
Şube Müdürlüğünde münhal bulunan şube müdür yardımcılığı kadrosuna atanması yönündeki
11.07.2016 tarihli talebinin idareciliğinin zayıf olduğu, kendisini biraz daha geliştirmesi gerektiği
düşüncesiyle Şube Müdürlüğünce uygun görülmediği, 29.03.2018 tarihinde … Şube Müdür yardımcısı olarak atandıktan sonra 03.08.2018 tarihli nakil talep dilekçesi ile … Şube Müdür
Yardımcılığı, Teknik İşler Şefliği, ticaret servisi şefliği ya da … Şube Müdür Yardımcısı atamasının yapılmasını istediği, 03.11.2018 tarihli dilekçesi ile bu kez ailevi sorunları daha verimli olacağı gerekçesiyle … Şube Müdürlüğü ticaret servis şefliğine nakil talebinde bulunduğu, başvuranın müdür yardımcılığı kadrosunu yürüttüğü sürede iki defa tayin talebinde bulunduğu, başvuranın bu görevi yürütürken kurumun faaliyetleri hakkında izinsiz ve yetkisiz basına açıklama yapması nedeniyle teftiş kurulu tarafından idari inceleme başlatıldığı, müfettiş raporunda başvuranın kınama cezası ile cezalandırılması ile daha az sorumluluk gerektiren bir kadroya naklinin uygun görüldüğü, bu kararın teftiş kurulu başkanlığı ve genel müdürlükçe onaylandığı, bu rapora istinaden iyi niyet gözetilerek ilgilinin şube müdür yardımcısı iken nakil talebinde bulunduğu … Şube Müdürlüğüne uzman olarak atamasının yapıldığı, başvuranın daha önce iki kez ikaz edildiği ve bir kez aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri : “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
Maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili maddeleri:
5.1) “Basına bilgi veya demeç verme” başlıklı 15 inci maddesi: (Değişik: 12/5/1982 – 2670/7 md.)
Devlet Memurları, kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç veremezler. Bu konuda gerekli bilgi ancak bakanın yetkili kılacağı görevli illerde valiler veya yetkili kılacağı görevli tarafından verilebilir.”
5.2) Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller başlıklı 125 inci maddesinin 1
inci fıkrası ile B/m bentleri: (Değişik: 12/5/1982 – 2670/31 md.) “Devlet memurlarına verilecek
disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
B-Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
m) (Ek:17/9/2004 – 5234/1 md.)Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek.
6) (399 sayılı) Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin ilgili hükümleri:
6.1) Görev ve Yer Değişikliği başlıklı 9 uncu maddesinde: Sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet
şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir. Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir.
6.2) Basına Bilgi veya Demeç Verme Yasağı başlıklı 17 nci maddesi: Sözleşmeli personel, göreviyle
ilgili konularda basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına yetkili amirlerinin izni olmadan bilgi veya demeç veremez.
6.3) Disiplin Cezaları başlıklı 44 üncü maddesi: (İptal: Ana.Mah.’nin 4/4/1991 tarih ve E. 1990/12,
K.1991/7 sayılı Kararıyla; yeniden düzenleme: 5/2/1992 – 3771/7 md.) Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki hizmetlerin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında teşebbüs ve bağlı ortaklıkla ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulması hariç verilmesi gereken disiplin cezaları ile disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu Kanun
Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır. Ancak, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller için sözleşme ücretinden kesme cezası, aylıktan kesme cezası esaslarına göre uygulanır.
7) Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin ilgili maddeleri:
7.1) Sınava tabi olarak görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak şartlar başlıklı
7 inci maddesinde: Sınava tabi olarak görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda personelde
aranılacak şartlar, unvanları itibariyle aşağıda belirtilmiştir.
d) Merkeze bağlı Taşra Şube Müdürleri ve Yardımcıları kadrosuna atanabilmek için;
1) Şube müdürü kadrosu için atanacağı birimin kadro derecesine göre, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre aranan şartlara sahip olmak, Şube Müdür yardımcısı kadrosu için ise en az 7 yıl hizmeti bulunmak,
2) Fakülte veya 4 yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Son yıl sicili olumlu olmak, son üç yıllık sicil notu ortalaması yetmiş altı (76) puandan aşağı
olmamak, c) Şef olarak atanabilmek için;
1) İki (2) yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Üç (3) yılı TMO’da geçmek üzere en az altı (6) yıl hizmeti bulunmak,
3) Son yıl sicili olumlu olmak, son üç yıllık sicil notu ortalaması yetmiş altı (76) puandan aşağı
olmamak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
7.2) Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar başlıklı 8 inci maddesinde:
“Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan unvan değişikliğine tabi kadrolara yapılacak atamalarda; a) Atama yapılacak boş kadronun bulunması, b) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (C) ve (D) bentlerine göre disiplin cezası almamış olması, c) Son sicil notu olumlu olmak ve son üç yıllık sicil notu ortalamasının en az 76 puan olması şartları aranır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
9) Başvuran Toprak Mahsulleri Ofisi … Şube Müdür Yardımcısı iken 06.12.20l8 tarihinde TMO
… Şube Müdürlüğüne uzman olarak rızası dışında tayin edildiğini ve maddi manevi kayba uğradığını belirterek, … Şube Müdür Yardımcılığı kadrosuna geri dönmeyi talep etmektedir.
10) İdare yukarıda özetlenen yazı cevabında, başvuranın izinsiz ve yetkisiz olarak basına demeç
verdiğini, hakkında müfettiş incelemesi yapıldığını, düzenlenen raporda başvurana kınama cezası verilmesi ve daha az sorumluluk gerektiren bir kadroya atamasının yapılmasının uygun görüldüğü bu önerinin teftiş kurulu ve genel müdürlükçe onaylandığı, başvuranın bunun üzerine … Şube
Müdürlüğüne uzman olarak atandığı, başvuranın daha önce … iline müdür yardımcısı olarak atanmayı talep ettiğini, talep edilen diğer görevlerin ise görevde yükselmeye tabi olduğunu bildirmiştir.
10.1) 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Basına Bilgi veya Demeç Verme Yasağı
başlıklı 17 nci maddesinde” Sözleşmeli personel, göreviyle ilgili konularda basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına yetkili amirlerinin izni olmadan bilgi veya demeç veremez” hükmüne yer verilmiştir.
11)İdarenin gönderdiği bilgi ve belgelerde yapılan incelemede;
11.1) Hizmet belgesine göre, başvuranın 02/08/2011 tarihinde açıktan atama suretiyle,
sözleşmeli statüde teknisyen (depo) unvanıyla göreve başladığı, 03/02/2017 tarihinde genel idari hizmetler sınıfından memur unvanına geçtiği, 06/04/2018 tarihinde … Şube Müdür
Yardımcısı olarak atandığı, 17/12/2018 tarihinde ise … Şube Müdürlüğüne (müfettiş raporu üzerine) uzman olarak tayin olduğu,
11.2) İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının … sayılı yazısında, başvuranın … Şube
Müdürlüğünde çalışırken 06/02/2012 tarih ve … sayılı yazı ile ikaz edilmesine, Yine …
Ajans Amirliğinin 08/04/2013 tarih ve … sayılı yazısı ile usulüne uygun izin kullanmadığı gerekçesiyle ikaz edilmesine, Müfettiş tarafından düzenlenen 02/04/2013 tarih ve … sayılı idari soruşturma raporunda kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de, ilgilinin fiili işlediği esnada henüz asaleti tasdik edilmemiş iki aylık memur olması, sadece bir tutanakta imzasının bulunması ve savunmasıyla belirttiği hususlar dikkate alınarak, bir alt ceza olan aylıktan kesme cezasıyla cezalandırıldığı, buna yönelik itirazının reddedilmesine karar verildiği,
11.3) 07/11/2018 Tarih ve … nolu İdari Soruşturma Raporunda, soruşturmanın konusunun,
… Şube Müdür Yardımcısı …’nin yetkisiz ve izinsiz olarak Kurum faaliyetleri ile ilgili basına beyanat vermesinin olduğu, başvuranın kınama cezası ile tecziyesinin ve daha az sorumluluk gerektiren bir kadroya naklinin önerildiği anlaşılmıştır.
11.4) TMO Teftiş Kurulu Başkanlığının 13/11/2018 tarih ve … barkod nolu idari
soruşturma raporu konulu yazısında, “… … Şube Müdür Yardımcısı olarak çalışan başvuranın işyerine gelen basın mensuplarıyla Kurum faaliyetleri ve politikaları hakkında konuştuğu, bu esnada kamuoyuyla ya da basınla paylaşılmamış, henüz plan aşamasında olan bazı bilgileri de, röportaj verme niyeti ile olmamasına rağmen ilgililere anlattığı ve bu açıklamaların bazı internet sitelerinde haber olarak yayınlandığı; yönetici pozisyonunda bir kamu görevlisi olan başvuranın yetkisiz ve izinsiz basına yaptığı açıklamalar nedeniyle
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Basın bilgi veya demeç verme” başlıklı, Devlet
memurları, kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç veremezler. Bu konuda gerekli bilgi ancak bakanın yetkili kılacağı görevli illerde valiler veya yetkili kılacağı görevli tarafından verilebilir.”
Hükmünü içeren 15. maddesi, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Basına bilgi veya demeç verme yasağı” başlıklı, “Sözleşmeli personel, göreviyle ilgili konularda basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına yetkili amirlerinin izni olmadan bilgi veya demeç veremez” hükmünü içeren 17 nci maddesi, “TMO Yetki Devri Yönergesi”
Ek 25’te yer alan “Basına bilgi verilmesi” başlıklı, “Kurum veya kurum faaliyetleri ile ilgili olarak, yazılı veya görsel basına haber, bilgi, demeç verilmesi, açıklama yapılması, basın toplantısı düzenlenmesi, basın bülteni dağıtılması ile ilgili onayların imza/onay makamının
Genel Müdür olduğu” hükmünü içeren 13.4 üncü maddesiyle, 12/09/2018 tarihli ve … sayılı
“Basına açıklama yapılması” konulu Genel Müdürlük” talimatına aykırı davranışta bulunduğu, gerek ifadesinde gerek savunmasına hatasını kabul ettiği, belirtilen sonuçta; 1Cezai yönden: soruşturma konusunda cezai yönden takibatı gerektirir suç unsuruna rastlanmadığından, yapılacak bir işlem bulunmadığı, 2-Disiplin yönünden: yetkisiz ve izinsiz olarak Kurumumuz faaliyetleri hakkında basına açıklama yaparak kusurlu davranışta bulunan Müdür Yardımcısı …’nin, 3771 sayılı yasanın 7 inci maddesi delaleti ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/B-m maddesinde belirtilen, “Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya
demeç vermek” hükmü uyarınca kınama cezasıyla tecziye edilmesinin, 3-İdari yönden:
Müdür Yardımcısı …’nin yaklaşık yedi yıllık memuriyet hayatında hatalı davranışları nedeniyle iki kez ikaz edilmesi, bir kez “Aylıktan kesme” cezası ile cezalandırılması; önceki görev yeri olan … Şube Müdürlüğünde, unvanı memur olmakla birlikte Destek Hizmetleri
Servis Şefliğine vekâlet ederken, münhal bulunan Şube Müdür Yardımcılığı kadrosuna atamasının yapılması yönündeki talebinin idareciliğinin zayıf olduğu, kendisini biraz daha geliştirmesi gerektiği düşüncesiyle Şube Müdürlüğünce uygun görülmemesi, 03/08/2018 tarihli nakil talep dilekçesinde … Şube Müdürlüğü Müdür Yardımcılığı, Teknik İşler Şefliği, Ticaret Servisi Şefliği ya da … Şube Müdürlüğü Müdür Yardımcılığı kadrolarından birinin boşalması halinde atamasının yapılmasını istemesi üzerine … Şube Müdürlüğünce, ilgilinin iç merkezlerde yetişen personel olması, şubenin iş çeşitliliği dikkate alınarak naklinin yapılmasının uygun mütalaa edilmesi hususları göz önüne alındığında ilgilinin daha az sorumluluk gerektiren bir kadroya naklinin, uygun olacağı…” şeklindeki görüş ve önerilerine yer verilmiş ve genel müdür tarafından bu önerilere olur verildiği anlaşılmıştır.
11.5) TMO İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının 18/07/2019 tarih ve … barkod nolu
yazısında özetle: 2017 yılında yürürlüğe giren Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği ve öğrenim durumuna uygun olarak idari veya teknik şefliklerde atamanın yapılacağının belirtildiği, anlaşılmaktadır.
12) Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin Sınava tabi olarak görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda personelde aranılacak şartlar başlıklı 7 nci maddesinin (d) bendinde Merkeze bağlı Taşra Şube Müdürleri ve
Yardımcıları kadrosuna atanabilmek için gerekli şartlar düzenlenmiştir. Yukarıda (10.5) nolu paragrafta idarenin başvuran ile ilgili yazısında idari ve teknik şefliklere atanma taleplerine anılan yönetmelik ve öğrenim durumu belirtilerek cevap verildiği anlaşılmaktadır. Görevde yükselme ve unvan değişikliklerinin yönetmeliklerde belirtilen koşullara uygun olarak düzenlenmesi ve buna göre atamaların yapılması esastır.
13) Benzer nitelikteki naklen atanma taleplerinin ilgili idareler tarafından değerlendirilmesi
aşamasında, ilgili personelin hizmetine idarece ihtiyaç duyulup duyulmadığının, somut olarak ortaya konularak işlem tesis edilmesi halinde, idarelerin bu konuda sahip oldukları takdir yetkilerini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandıklarının kabulü gerekmektedir. İdare, yukarıda
10 uncu paragrafta özetlenen bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarıyla, müfettiş raporu gereğince
başvuranı müdür yardımcılığı kadrosundan uzman kadrosuna atamıştır.
14) Başvuranın müdür yardımcılığı kadrosundan uzman kadrosuna atanmasına yönelik işlemin,
müfettiş raporu ve söz konusu rapordaki tespitlere dayandığı anlaşılmaktadır. İdare, başvuran hakkındaki işlemi temel olarak, müfettiş raporundaki tespitlere dayandırmakla takdir yetkisini somut gerekçelere uygun bir şekilde kullanmıştır. Başvuranın tekrar müdür yardımcısı olarak atanma talebi hakkında; mevcut bilgi, belge ve deliller dikkate alındığında, (kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında) idarenin tesis ettiği işlemin hukuka aykırı olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, başvuran hakkında tesis edilen işlemin somut gerekçelerinin hukuka ve fiili duruma uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
15) Yapılan değerlendirme neticesinde, idarenin tesis ettiği işlemde mevzuata aykırı bir yön tespit
edilemediği, takdir yetkisinin hukuka aykırı bir şekilde kullanılmadığı ve idarenin aksine bir işlem için zorlanamayacağı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ
tarihinden (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, idarenin tesis ettiği işlemler yönünden Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, Başvurana ve Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi