| ÖZET: Başvuran, sağlık durumu nedeniyle bulunduğu ilde tedavi olamayacağını belirterek, tedavisinin yapılabileceği bir ile atanma talebinde bulunmuştur. İdare, 663 sayılı KHK’nın ilgili maddesine dayanarak, yalnızca eş durumu mazeretinin nakil sebebi olabileceğini ve sağlık mazeretinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, sağlık hakkının korunması ve insan haklarına saygı gereği, sağlık mazeretinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda, sağlık durumu nedeniyle atama talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, sağlık mazereti olan personelin durumunu göz önünde bulundurarak, mağduriyetleri giderecek bir çözüm üretmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2007-S.20.3136
BAŞVURU NO : 2019/12015
KARAR TARİHİ : 04/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Sağlık sebebi ile nakil talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Şırnak … İlçe Sağlık Müdürlüğüne sözleşmeli sağlık personeli olarak atandığını, beyin damar yumağı (Arteriovenöz Malformasyon) hastalığı nedeniyle Acıbadem Kozdağı
Hastanesinde Gamma Knife tedavisinin olduğunu, üç yıl içinde hastalığının iyileşeceği yönünde tarafına bilgi verildiğini, ancak bir iyileşmenin olmadığını, Ege Üniversitesi
Hastanesinden de söz konusu hastalık devam ettiği sürece beyin kanaması, ani ölüm gibi sonuçlara sebep olabileceğinin söylendiğini, bulunduğu ilde tedavisinin mümkün olmadığını, ailesinin de yanında olmadığını belirterek ailesine ve tedavi olabileceği illerden birine (İstanbul, İzmir, Bursa, Balıkesir) naklini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığının 26/08/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında özetle
663 sayılı KHK’nın 45/A maddesi gereğince sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka
bir yere atanamayacağı, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşinin de bu personele tabi olacağı, ancak sözleşmeli sağlık
personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda:
eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabileceği, sözleşmeli sağlık personelinden üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (A)
bendi kapsamındaki kadrolara atanabileceği, adı geçen hükümde aile birliği mazereti dışında sözleşmeli personelin görev yeri değişikliğine imkan tanıyan bir düzenlemeye yer verilmediği, adı geçen ile akdedilen hizmet sözleşmesinin 10 uncu maddesinde “Personel, 663 sayılı Sağlık
Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen haller dışında, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren en az üç yıl sözleşme yaptığı Kurumun hizmet biriminde görev yapar ve anılan Kanun maddesinde belirtilen haller dışında başka bir yere atanma talebinde bulunamaz” hükmüne yer verildiği, bu nedenle hem mevzuat hükmü hem de sözleşme hükmü nedeniyle sağlık mazereti nedeniyle atamasının yapılamayacağı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı
“Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”
5.663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı”
başlıklı 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz.
Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.”
6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
“Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde
“Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir
Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7. Sağlık Bakanlığı Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği” başlıklı 19 uncu maddesinde;
“Personelin kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tehlikeye girdiğini veya görev yerinin değişmemesi hâlinde tehlikeye gireceğini, üniversiteler veya
Bakanlık eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda atanır.”, Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran … İlçe Sağlık Müdürlüğüne sözleşmeli sağlık personeli olarak çalıştığını, hastalığının tedavisinin bulunduğu ilde mümkün olmadığını bu nedenle tedavisinin yapılabileceği illerden birine atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda 663 sayılı Kanun Hükmünde kararnamenin ilgili maddesinde sadece eş durumu mazeretine yönelik atamaların düzenlendiği bu nedenle diğer mazeret durumlarının nakil sebebi olmayacağı ayrıca bakanlık ile ilgili arasında yapılan sözleşmede de bu yönde hüküm koyulduğu bu nedenle sağlık mazeretine dayalı naklin yapılamayacağı belirtilmiştir.
11. Kanun koyucunun bu yönde bir düzenleme yapmasının nedeninin, Devletin hem
Anayasamızdan hem de ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden kaynaklı olarak sağlık hakkı çerçevesinde düzenli ve herkese ulaşacak şekilde sunmakla görevli olduğu sağlık hizmetleri konusunda, personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde çalışan personelin eş durumu ve diğer nedenlerle bu bölgelerde bir yıl kaldıktan sonra tayin istemeleri, vatandaşların düzenli bir şekilde sağlık hakkından yararlanmaları için personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde görev yapan personelin çok sık yer değişikliği yapmasının engellenmesi olduğu değerlendirilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
12. Bununla birlikte, iç hukukumuza baktığımızda, öncelikle Anayasamızın 2 nci maddesinde Devletimizin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu vurgulanmış;
5 inci maddesinde Devletin temel amaç ve görevleri sayılarak; kişilerin ve toplumun refah,
huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak; insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak görevlerine yer verilmiştir.
13. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede eş durumu nedeniyle nakil sebebinin ayrıntılı olarak düzenlenmiş olması özel norm genel norm ilişkisi göz önünde bulundurularak bu yöndeki taleplerde ilgili KHK maddesinin uygulanacağı anlamına gelmektedir. Ancak söz konusu maddede sağlık mazeretinin düzenlenmemiş olması ilgili personelin bu hakkını kullanmayacağı anlamına gelmez. Dolayısıyla böyle bir durumda genel hükümlerin uygulanması gerekmektedir.
14. Zira, memur statüsünden farklı olarak, sözleşmeli personel statüsü, tarafların önceden belirlenmiş sözleşme hükümlerine uymaları ile özgür iradelerinin esas olduğu, diğer bir anlatımla kişilerin kendilerine uygulanacak esasları bilerek istihdam edilmeyi seçtikleri bir statüdür. Diğer bir ifadeyle, sözleşmeli personel statüsünde çalışan personel hak ve yetkileri daha önceden belirlenmiş hukuki statüye kendi istek ve iradeleriyle girmekte ve idare ile sözleşme aşamasında bütün bu hususlardan haberdar olarak sözleşme imzalamaktadırlar
15. Ancak, somut olay incelendiğinde, 2012 yılında başvurana beyin damar yumağı hastalığı teşhisinin konulduğu, 2014 yılında Gamma Knife tedavisi yapıldığı, 2017/5 KPSS ile başvuranın Şırnak ili … ilçesine sözleşmeli sağlık personeli olarak atandığı, 19/12/2017 tarihinde Ege Üniversitesinden alınan rapora göre söz konusu hastalığın devam ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca 03/01/2018 tarihli sağlık raporunda ilgilinin hastalığının tedavisi için tam teşekküllü nörojiruji kliniğine yakın bir yerde bulunması gerektiği, aynı husususun 07/03/2018 tarihinde verilen sağlık kurulu raporunda da belirtildiği görülmüştür. Bakanlık tarafından gönderilen belgelerde İstanbul, Bursa, İzmir İllerinde kadro ihtiyacı olduğu da tespit edilmiştir. Bu kapsamda Şırnak’ta söz konusu tedavinin ve takibinin yapılıp yapılamayacağı ve söz konusu tedaviden sonra hangi aralıklarla takibin yapılması gerektiği ya da tedaviden sonra herhangi bir risk söz konusu olup olmadığı gibi hususların araştırılması adına Sağlık
Bakanlığından tekrar bilgi ve belge talep edilmiştir.
16. Konu hakkında idare tarafından gönderilen ek belgelerin incelenmesi neticesinde; Dr.
Selahattin Cizrelioğlu Devlet Hastanesi tarafından verilen görüşte “Marmara Üniversitesi
Pendik Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından verilen rapora istinaden hastanın takip ve tedavisinin takipli olduğu merkezde yapılmasının önerildiği, takip ve tedavinin hastanelerinde yapılmasının mümkün olmadığı” belirtilmiştir. Şırnak Devlet Hastanesi tarafından verilen görüşte ise “Hastalığın kanama ihtimalinin özgeçmiş bilgisi veya tetkiki olmadığı için verilemediği, kanama gerçekleşirse takip edilecek düzeyde küçüklükte de olabileceği veya
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ameliyat edilemeyecek düzeyde de olabileceği, eldeki bilgilerle öneride bulunmamın mümkün olmadığı, başvuranın yolculuğa çıkıp çıkamayacağı veya uzaktan tedavinin sağlık durumunu ağırlaştırıcı nitelikte olup olmadığının da eldeki verilerle söylenemeyeceği” belirtilmiştir. Bu kapsamda başvuranın tedavisinin Şırnak’ta mümkün olmaması, kanama ihtimalinin bulunması ve uzaktan tedavinin kişinin durumunu ağırlaştırmayacağı yönünde somut bir veri olmaması göz önünde bulundurularak Sağlık Bakanlığının sözleşmeli sağlık personeli olarak çalışanların hiçbir kusurunun bulunmadığı mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda, insan haklarına saygı ve hakkaniyet gereği, telafisi güç ve imkânsız zararların önüne geçmek adına, mağduriyetleri giderecek yönde çözüm üretmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili
İdarenin bahse konu ilkelere aykırı davranışta bulunduğu tespit edilememiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 06/01/2020 tarihli ve S.20320 yazı ile bildirilmiş olup Mardin İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın tedavisinin yapılabileceği bir ile mazeret atamasının yapılması hususunda
SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.