|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, Trabzon Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan öğretim görevlisi ilanında, başvuruların yalnızca şahsen yapılması şartının hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Başvuran, ilan metninin “şahsen veya posta yoluyla” başvuru yapılabileceğini belirten yönetmelik hükmüne rağmen, yalnızca şahsen başvuru kabul edilmesi nedeniyle başvuru hakkının gasp edildiğini iddia etmiştir. Kurum, yapılan inceleme sonucunda, ilgili idarenin ilanında posta yoluyla başvuru yapılabileceğine dair bir açıklama yapmadığını ve bu durumun hukuka aykırı olduğunu tespit etmiştir.
Bu nedenle, Trabzon Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuru işlemlerinin geri alınarak ilanın yönetmelikte öngörülen şekilde yenilenmesi tavsiye edilmiştir. Kurum, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varmış ve bu kararın gereğinin yerine getirilmesi için ilgili idareye 30 gün içinde bildirimde bulunulması gerektiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1153-S.20.1827
BAŞVURU NO : 2019/13292
KARAR TARİHİ : 21/01/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TRABZON ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Öğretim elemanı ilanının yenilenmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 29/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 17.06.2019 gün ve 30804 sayılı Resmi Gazetede ilan edilen öğretim görevlisi kadrosuna posta yoluyla yapmış olduğu başvurusunun, ilanın
“Genel Açıklamalar” kısmının 7. maddesinde başvuruların “şahsen” yapılmadığı gerekçesiyle işleme alınmadığını, ancak, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak
Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. bendinde “…ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılır… ” hükmünün yer aldığını, bu kapsamda, madde metninde yer alan “veya” ibaresine rağmen Trabzon Üniversitesi Rektörlüğü tarafından “şahsen” başvuru şartı öngörülmüş olmasının ve devamındaki işlemlerin hukuka aykırı olduğunu ve bu vesile ile başvuru hakkının gasp edildiğini iddia ederek, ilanın devamındaki işlemlerin yürütmesinin durdurularak ilanın yenilenmesini ve benzer ilanlarda bu tür uygulamaların önüne geçmeyi teminen YÖK aracılığı ile üniversite rektörlüklerinin hukuka uygun hareket etmelerinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Trabzon Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 08/08/2019 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Öğretim elemanı ilanının hali hazırda sonuçlanmış olması sebebiyle ve ayrıca kişi ya da kişilere özel ayrım yapılamayacağı için başvurunun dostane çözüm kapsamında sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı,
2.2. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İlan” başlıklı 8. maddesinde belirtilen “şahsen veya posta yolu ile” ibaresinin idareye bir tercih hakkı olarak sunulduğu, postadaki gecikmelerin önüne geçebilmek ve adayların mağdur olmaması amacı ile Rektörlük Makamının onayı doğrultusunda ilan başvurularının şahsen yapılmasının istendiği
2.3. İlgili mevzuat hükümleri uyarınca verilen ilanda adaylara herhangi bir ayrıcalık yapılmadığı, şikayet sahibi dahil, posta yolu ile başvuran bütün adayların başvuru belgelerinin dilekçelerinde belirttikleri ikamet adreslerine iade edildiği,
2.4. İlandaki mevzuat hükümlerinin açık olduğu, kişi ve kişilere özel herhangi bir ayrım yapılmadığı, posta yolu ile yapılan müracaatların hepsine dilekçelerinde belirttikleri cep telefonları üzerinden ulaşılarak durumun izahının yapıldığı, şahsen yapılan başvuruların geçerli olacağının, posta yolu ile gelen başvuruların reddedileceğinin altı çizilerek belirtildiği,
2.5. Şikayet sahibinin başvuru belgelerinin Rektörlüğe ulaştığı, 03.07.2019 gün ve sayılı yazı ile başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu ikamet adresine üst yazı ile belgelerinin iade edildiği,
2.6. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi veya diğer ilgililer tarafından
Üniversiteye ulaşmış yargı organlarında açılan/sonuçlanan herhangi bir dava, karar örneği, bilgi veya belge bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 09.11.2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki
Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle
Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin, “İlan” başlıklı 8’inci maddesinde, “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları 15/7/2018 tarihli ve
30479 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 10 sayılı Resmî Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilir.
(2) İlan metninde, aranacak ve bu Yönetmelik kapsamında belirlenmiş olan şartlar, son başvuru tarihi, ön değerlendirme sonuçlarının ilan tarihi, giriş sınavı tarihi, yabancı dille eğitim-öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında senato kararıyla sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav yapılacaksa yazılı sınav tarihi, sınav sonuçlarının açıklanacağı günler ile internet adreslerini içeren sınav takvimi de belirtilir. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olarak belirlenemez. Adayların başvuruları, ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılır. Postadaki gecikmeler nedeniyle ilanda belirtilen süre içinde yapılamayan başvurular dikkate alınmaz.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. 17.06.2019 gün ve 30804 sayılı Resmi Gazetede ilan edilen öğretim görevlisi kadrosuna posta yoluyla yapmış olduğu başvurusunun, ilanın “Genel Açıklamalar” kısmının 7. maddesi gereği, “şahsen” yapılmadığı gerekçesiyle işleme alınmaması sebebiyle başvuru hakkının gasp edildiğini iddia eden başvuran, ilanın devamındaki işlemlerin yürütmesinin durdurularak ilanın yenilenmesini ve benzer ilanlarda bu tür uygulamaların önüne geçilmesini teminen YÖK aracılığı ile üniversite rektörlüklerinin hukuka uygun hareket etmelerinin sağlanmasını talep etmektedir.
8. Kurumumuzun ilgili idareden temin ettiği bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, posta yolu ile yapılan müracaatların hepsine dilekçelerinde belirttikleri cep telefonları üzerinden ulaşılarak şahsen yapılan başvuruların geçerli olacağının, posta yolu ile gelen başvuruların reddedileceğinin altı çizilerek belirtildiği, şikayet sahibi dahil, posta yolu ile başvuran bütün adayların başvuru belgelerinin dilekçelerinde belirttikleri ikamet adreslerine iade edildiği anlaşılmaktadır.
9. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak
Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesinde, öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarının, yükseköğretim kurumları tarafından ilan edileceği öngörülmekte, madde metninin devamında ilan metninde yer alacak hususlar belirtilmekte ve adayların başvurularının, ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılacağı hükme bağlanmaktadır.
10. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K. 2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.
11. Somut olayda, ilgili idare tarafından Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına
Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik 8. maddesinde belirtilen “şahsen veya posta yolu ile” ibaresi ile idareye bir tercih hakkı tanındığı gerekçesiyle ilan metninde başvuruların şahsen yapılması gerektiği hususunun öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
12. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 8’inci maddesinin ikinci fıkrası metni incelendiğinde ise, kanun koyucunun, “şahsen veya posta yoluyla” ve “ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla” ibareleri ile ilgili idareye başvurunun şeklini belirleme hususunda takdir yetkisi tanıdığı, ancak
“şahsen veya posta yolu” ibaresi ile idareye herhangi bir takdir hakkı tanınmadığı, aksine idareye adayların “şahsen veya posta yolu” ile başvurmalarını sağlamak hususunda külfet yüklediği, bir başka deyişle adayların hem şahsen hem de posta yolu ile başvurabilmelerinin sağlanmasının ilgili idarenin bağlı yetkisi kapsamında bulunduğu görülmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, adayların şahsen veya posta yolu ile başvuru yapabileceklerini öngören emredici Yönetmelik hükmüne rağmen, ilgili idare tarafından ilanda adayların posta yolu ile de başvurabilecekleri hususuna yer verilmeksizin sadece “şahsen başvuru” şartı öngörülmesi suretiyle tesis edilen işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Söz konusu ilana dayanılarak yapılan işlemlerin makul sürede geri alınması ve ilanın ilgili
Yönetmelikte öngörülen şekilde yenilenmesi gerektiği hususunda TRABZON
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, TRABZON ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için TRABZON ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi