TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4955-S.7420
BAŞVURU NO : 2019/3120
KARAR TARİHİ : 01/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı dersleri arasında yer alan “Etkili İletişim” ve “Kalabalık Yönetimi” dersleri için uzman öğreticiler arasına sosyologların da dâhil edilmesi hususunda yönetmelikte değişiklik yapılması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 19/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 5188 Sayılı Özel Güvenlik Kanunu kapsamında, 07/10/2004 tarih ve 25606 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Uygulanmasına
İlişkin Yönetmeliğin Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı başlıklı ve “özel güvenlik kurslarında okutulacak derslerin, saatlerinin ve uzman öğreticilerde aranacak niteliklerin” yer aldığı EK 11. listesinde “Etkili İletişim” dersi uzman öğreticisinin nitelikleri arasında
“Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Halkla İlişkiler, Psikoloji veya İletişim alanında 4 yıllık
Yüksekokul Mezunu olmak veya bu alanlarda Yüksek Lisans ya da Doktora yapmış” olmak şartlarının sayıldığını, ancak “Etkili İletişim” dersini okutabilecek Uzman Öğreticiler arasında
Sosyologların yer almadığını belirterek sosyoloji lisans ders programları da dikkate alınarak
Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı dersleri arasında yer alan “Etkili İletişim” ve “Kalabalık
Yönetimi” dersleri için uzman öğreticiler arasına sosyologların da dâhil edilmesi hususunda yönetmelikte değişiklik yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 08/04/2019 tarihli ve sayılı yazısında,
2.1. Özel güvenlik eğitim kurumlarında okutulan etkili iletişim ders içeriğinde iletişim teknikleri, empati ve sempati gibi konular bulunduğu, özel güvenlik görevlisi olacak adaylara bu ders ile bireysel iletişim alanında bir eğitim verildiği, ancak sosyolojinin bireysel bir iletişimden ziyade insan toplulukları ve toplumsal olaylara ait konuları içermesi nedeniyle sosyologların etkili iletişim dersine uzman öğretici olarak dahil edilemeyeceği,
2.2. “Kalabalık Yönetimi” dersi insanların toplu olarak bulundukları konserler ve müsabakalar gibi etkinliklerde herhangi bir olay çıkması ve halkın galeyana gelerek taşkınlık yaratması durumunda ortaya konulması gereken müdahale tekniklerinin öğretildiği teorik ve uygulamaları içeren bir ders olduğu, bu doğrultuda sosyologların mevzuatta belirtilen uzman eğiticilerde aranan niteliklere uymadığı
açıklamalarına yer verilmektedir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun;
5.1. ‘Amaç’ başlıklı birinci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.”,
5.2. ‘Eğitim’ başlıklı 14 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Özel güvenlik eğitiminin niteliği, müfredatı, eğiticilerde ve eğitim merkezlerinde aranacak şartlar ile eğitim sonucu yeterliliğin belirlenmesine ve sınavlarda görevlendirileceklere yapılacak ödemelere ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.”
6. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin;
6.1. ‘Eğitim programı’ başlıklı 33 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında; “Özel güvenlik temel eğitiminde okutulacak dersler, asgari ders saatleri, uzman öğreticilerin nitelikleri Ek-11’deki tabloda gösterilmiştir.”
6.2. ‘Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı’ başlıklı Ek 11 de aşağıdaki tabloya yer
verilmiştir:
Uzman Öğreticinin Program
Sıra
Ders Saat Yöntemi
No
Niteliği
Rehberlik ve İletişim teknikleri, Psikolojik Danışmanlık, empati, sempati
Halkla İlişkiler, Psikoloji
Etkili veya İletişim alanında 4
7 12 İnteraktif
İletişim yıllık yüksekokul mezunu olmak veya bu konularda yüksek lisans yada doktora yapmış olmak
4 yıllık yüksekokul Teorik olarak Toplum
mezunu olan ve genel psikolojisi, grup dinamiği, kollukta asgari 5 yıl çatışma nedenleri ve önleme
4 saat
hizmet tecrübesi veya yöntemleri, kalabalık teorik
Kalabalık konuyla ilgili hizmet içi oluşumu ve özellikleri;
8 10
ders, 6
Yönetimi eğitim sertifikası sahibi Pratik olarak önleme ve saat olanlar müdahale esasları, cop uygulama kullanma, göz yaşartıcı gazların özellikleri ve korunma yöntemleri
7. Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesinin ‘Eğitim’ başlıklı 11.1 inci maddesinde; “Yönetmeliğin Ek-11 ve Ek-13 ünde bazı dersleri verecek uzman eğiticilerde “4 yıllık yüksekokul mezunu olan ve genel kollukta asgari 5 yıl hizmet tecrübesi veya konuyla ilgili hizmet içi eğitim sertifikası sahibi olanlar” şartı aranmaktadır. Uzman eğiticilerin 4 yıllık yüksekokul mezunu olma şartının yanında genel kollukta asgari 5 yıl hizmet tecrübesi sahibi olmaları ya da hizmet içi eğitim sertifikası sahibi olmaları gerekmektedir. Bu durum
Yönetmeliğin Ek-11 ve Ek-13 ünde belirtilen Kalabalık Yönetimi, Kişi Koruma ve Silah Bilgisi ve Atış dersleri için geçerli olup, eğitim kurumlarınca yapılan uzman eğitici bildirimlerinde bu hususa dikkat edilecektir.”,
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, sosyoloji lisans ders programları da dikkate alınarak Özel Güvenlik Temel Eğitim
Programı dersleri arasında yer alan “Etkili İletişim” ve “Kalabalık Yönetimi” dersleri için uzman öğreticiler arasına sosyologların da dâhil edilmesi hususunda yönetmelikte değişiklik yapılmasını talep etmektedir.
10. Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde Evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler yürürlüğünü kanunlardan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve tüzüklerden almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün değildir.
11. Kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla 5188 sayılı Özel Güvenlik
Hizmetlerine Dair Kanunun yasalaştığı, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun uygulanmasına yönelik usul ve esasları düzenlemek amacıyla da Özel Güvenlik Hizmetlerine
Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik çıkartılmıştır.
12. 5188 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile özel güvenlik eğitiminin niteliği, müfredatı, eğiticilerde aranacak şartlara ilişkin esas ve usullerin yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmış, bu hükme istinaden Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğe ekli Ek-11’deki tabloda özel güvenlik temel eğitiminde okutulacak dersler, asgari ders saatleri, uzman öğreticilerin nitelikleri gösterilmiştir.
13. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın Özel Güvenlik Temel Eğitim
Programı dersleri arasında yer alan “Etkili İletişim” ve “Kalabalık Yönetimi” dersleri için uzman öğreticiler arasına sosyologların da dâhil edilmesi hususunda yönetmelikte değişiklik yapılması talebinde bulunduğu, talebinin reddi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
14. Özel güvenlik eğitim kurumlarında okutulan ‘Etkili İletişim’ dersini okutacak uzman öğreticide aranan niteliğin ‘Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Halkla İlişkiler, Psikoloji veya İletişim alanında 4 yıllık yüksekokul mezunu olmak veya bu konularda yüksek lisans yada doktora yapmış olmak’ olarak belirlendiği, dersin içeriğinde ‘iletişim teknikleri, empati ve sempati’ gibi konuların bulunduğu hususları dikkate alındığında özel güvenlik görevlisi olacak adaylara bu ders ile bireysel iletişim alanında bir eğitim verildiği anlaşılmakla sosyolojinin bireysel bir iletişimden ziyade insan topluluklarını inceleyen sosyologların etkili iletişim dersine uzman öğretici olarak dâhil edilmemesi hususunda sosyoloji mezunlarının mevzuatta belirtilen uzman öğreticilerde aranan nitelikleri taşımadığı görülmektedir.
15. Özel güvenlik eğitim kurumlarında okutulan ‘Kalabalık Yönetimi’ dersini okutacak uzman öğreticide aranan niteliğin ‘4 yıllık yüksekokul mezunu olan ve genel kollukta asgari 5 yıl hizmet tecrübesi veya konuyla ilgili hizmet içi eğitim sertifikası sahibi olanlar’ olarak belirlendiği, dersin içeriğinde ‘teorik olarak toplum psikolojisi, grup dinamiği, çatışma nedenleri ve önleme yöntemleri, kalabalık oluşumu ve özellikleri; pratik olarak önleme ve müdahale esasları, cop kullanma, göz yaşartıcı gazların özellikleri ve korunma yöntemleri’ gibi konuların bulunduğu hususları dikkate alındığında özel güvenlik görevlisi olacak adaylara bu ders ile insanların toplu olarak bulundukları etkinliklerde herhangi bir olay çıkması ve topluluğun taşkınlık çıkarması durumunda ortaya konulması gereken müdahale teknikleri alanında bir eğitim verildiği anlaşılmakla taşkınlık çıkması halinde uygulanacak müdahale teknikleri hususunda eğitim sahibi olmayan sosyologların kalabalık yönetimi dersine uzman
öğretici olarak dâhil edilmemesi hususunda sosyologların mevzuatta belirtilen uzman öğreticilerde aranan nitelikleri taşımadığı görülmektedir.
16. Özel güvenlik eğitim kurumlarında okutulan ‘Etkili İletişim’ ve ‘Kalabalık Yönetimi’ derslerini okutacak uzman öğreticilerde mevzuatta aranan niteliklerin kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla uyumlu olduğu görülmüş aynı zamanda mezkûr düzenlemenin kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan normlara aykırı veya bu normları değiştirici nitelikte bir hüküm getirmediği hususları dikkate alındığında başvuruya konu yönetmelik hükmünün hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı dersleri arasında yer alan “Etkili İletişim” ve “Kalabalık Yönetimi” dersleri için uzman öğreticiler arasına sosyologların da dâhil edilmesi hususunda yönetmelikte değişiklik yapılması talebinin reddine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Danıştay’a yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi