| ÖZET: Başvuran, Çukurova Üniversitesi Ceyhan Meslek Yüksekokulu’nda öğretim elemanı ilanında yer alan “İşletme lisans mezunu olup, mezuniyet sonrası mühendislik ve teknoloji yönetimi alanında en az 2 yıl tecrübesi olmak” şartının hukuka aykırı olduğunu ve yapılan bilim sınavında sorulan soruların ilgili alanla bağlantısız olduğunu iddia ederek, ilanın ve sınavın geri alınmasını talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, ilan şartlarının belirli bir adayı tanımladığı ve ilgili alanın ihtiyaçlarına uygun olmadığı sonucuna varmıştır. İdarenin sunduğu belgelerde, ilan edilen şartların geçerliliğini destekleyecek somut bilgiler bulunmadığı için, ilanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, Çukurova Üniversitesi Rektörlüğü’ne, atamanın geri alınması ve hukuka uygun bir şekilde yeniden ilana çıkılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13173-S.20482
BAŞVURU NO : 2019/13926
KARAR TARİHİ : 19/12/2019
TAVSİYE KARARI
Çukurova Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Hukuka aykırı ilanın ve atamanın geri alınması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 11/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 12/06/2019 tarihinde Çukurova Üniversitesi Ceyhan Meslek Yüksekokulu Sivil
Savunma ve İtfaiyecilik Bölümü için Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Eleman Kadrolarına
Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğe aykırı şekilde ilana çıkıldığını, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı için öğretim elemanına ilişkin ilanda aranan “İşletme lisans mezunu olup, mezuniyet sonrası mühendislik ve teknoloji yönetimi alanında en az 2 (iki) yıl tecrübesi olmak” niteliğinin ilgili alanın uzmanlık alanı dışında olduğunu, YÖK’ün 8244403-299-E.90031 sayılı tüm üniversitelere gönderilen dağıtımlı yazısında, aranacak tecrübenin muafiyet alanında olması hususunun net bir şekilde ifade edildiğini, ilanın hukuka aykırı olmasına karşın yapılan bilim sınavında da sorulan işletme alanına ilişkin soruların alan ile ilgili olmadığını belirterek başvuru şartları hukuka aykırı olan ilanın, YÖK tarafından gönderilen yazıya uygun olarak yeniden düzenlenmesini ve tekrarlanacak sınavda alana ilişkin liyakat esaslı soruların sorulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Çukurova
Üniversitesi Rektörlüğünün 24/9/2019 tarihli ve …sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Eleman Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik esasları uyarınca Meslek Yüksek Okulun ihtiyaçları doğrultusunda ilan şartları hazırlanmış olup yürütülen iş ve işlemlerin mevzuat çerçevesinde gerçekleştirildiği,
2.2. Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümü, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programının akademisyen ihtiyacının Meslek Yüksekokulunca güncel gereksinimleri çerçevesinde oluşturulduğu, bu teklifin Rektörlük tarafından da uygun ve yerinde görülerek ilana çıkarıldığı,
2.3. YÖK’ün 8244403-299-E.90031 sayılı tüm üniversitelere gönderilen dağıtımlı yazısında
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarına atanacak olanlarda adayın merkezi sınav puanı (ALES) yok veya 70 puanın altında ise ve aday Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarında tecrübe sahibi ise merkezi sınav notu (ALES) 70 olarak kabul edilmesinin belirtildiği, ilana başvuran adaylarda bu duruma uyan 1 (bir) adaya bu kararın uygulandığı,
2.4. Yapılacak sınavın ilan edilen şartlara uygun olarak yapılabilmesi amacı ile sınavda sorulan soruların, hem İşletme (2 soru) hem de Acil Durum ve Afet Yönetimi (4 soru) Bölümü mezunlarına yönelik konuları ihtiva ettiği
belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Öğretim görevlileri” başlıklı 31 inci maddesinde, “Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler.
Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır.
Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin
5.1. “Genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “…
(5) Yükseköğretim kurumları, bu Yönetmeliğe tabi öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartlar koyamazlar.
(6) İlanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının, hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu, belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilir.”,
5.2. “Özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde 3/10/2019 tarihli değişiklikten önce, “(4)
Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarına atanacak olanlarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak ya da lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.
5.3. “İlan” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10 sayılı Resmî Gazete
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilir.
(2) İlan metninde, aranacak ve bu Yönetmelik kapsamında belirlenmiş olan şartlar, son başvuru tarihi, ön değerlendirme sonuçlarının ilan tarihi, giriş sınavı tarihi, yabancı dille eğitimöğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında senato kararıyla sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav yapılacaksa yazılı sınav tarihi, sınav sonuçlarının açıklanacağı günler ile internet adreslerini içeren sınav takvimi de belirtilir. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olarak belirlenemez. Adayların başvuruları, ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılır. Postadaki gecikmeler nedeniyle ilanda belirtilen süre içinde yapılamayan başvurular dikkate alınmaz.”
hükmü yer almaktadır.
IV. IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, 02/06/2019 tarihinde Çukurova Üniversitesi Ceyhan Meslek Yüksekokulu
Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümü Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Anabilim Dalı için öğretim elemanına ilişkin ilanda yer verilen “İşletme lisans mezunu olup, mezuniyet sonrası mühendislik ve teknoloji yönetimi alanında en az 2 (iki) yıl tecrübesi olmak” niteliğinin ilgili alanın uzmanlık alanı dışında olması ve yapılan bilim sınavında da işletme alanına ilişkin soruların alan ile ilgili olmaması nedenleriyle hukuka aykırı olan ilanın ve sınavın geri alınmasını talep etmektedir.
8. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümlerinde, Öğretim Üyesi dışındaki Öğretim Elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda aranacak şartların belirlenmesi ve bu kapsamda ilana çıkılmasına ilişkin yetki, yükseköğretim kuruluşlarına verilmiş olmakla birlikte, kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartların koyulamayacağı ve bu ilanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilmemesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır.
9. Ayrıca, YÖK Başkanlığının resmi internet sitesinde tüm üniversitelere yönelik yayımlanan
“Akademik Kadro İlanlarında Aranan Ek Koşullara İlişkin Bilgi Notu”nda da, “Yapılan inceleme ve soruşturmalarda Üniversiteler tarafından çıkılan bazı ilanlarda yer alan ek koşulların belirli bir adayı tanımlamaya yönelik olarak ve akademik rekabeti engelleyecek biçimde belirlenebildiği, ataması yapılan kişilerin yayınları ile belirlenen ek koşul arasında büyük benzerlikler bulunduğu ve hatta bazı atamalar için doğrudan ataması yapılan kişilerin yüksek lisans ya da doktora tez başlıklarının ek koşul olarak belirlendiği, bazı ilanlarda bilimsel kalite ve bilim disiplinleri arasındaki farklılıklarla açıklanamayacak ölçüde kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici koşullar belirlendiği görülmüştür.” açıklamalarına yer verilmiştir.
(https://denetleme.yok.gov.tr/yayinlar-raporlar/bilgi-notlari, 18/10/2019)
10. İlgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, Çukurova Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı için Öğretim Görevlisine ilişkin çıkılan ilanda, “Acil Yardım ve Afet Yönetimi lisans mezunu olmak veya İşletme lisans mezunu olup, mezuniyet sonrası mühendislik ve teknoloji yönetimi alanında en 2 (iki) yıl tecrübesi olmak” niteliğinin arandığı, akademisyen ihtiyacının güncel gereksinimler çerçevesinde oluşturulduğu, ilana uygun olarak bilim sınavında İşletme ve Acil Durum ve Afet Yönetimi bölümleri çerçevesinde sorular sorulduğu ve YÖK Başkanlığının kararı çerçevesinde, tezsiz yüksek lisans programının lisans sonrası iki yıl tecrübe olarak değerlendirilebileceği ve bu kapsamda
“İşletme” bölümü mezunu ve “Mühendislik ve Teknoloji Yönetimi” alanında tezsiz yüksek lisans diplomasına sahip kişinin atamasının yapıldığı anlaşılmaktadır.
11. Bilindiği üzere, idarelerin, atama yapacağı kadrolar için ifa edilecek görevin ve görev yerinin özelliği dikkate alınarak hangi nitelik ve şartlarda personel alınması konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte; idarelere tanınan bu takdir yetkisi, hukuken kabul edilebilir koşulların varlığı halinde tanınmış bir karar alma serbestisidir.
12. Diğer taraftan, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı, deprem, sel, yangın gibi felaketlerde arama kurtarma, koruma ve müdahale yapabilecek ve bu konularda kişileri eğitebilecek personel yetiştirmeyi amaçlamakta olup, ilgili idare tarafından güncel gereksinimler çerçevesinde belirlendiği ifade edilmekle birlikte, “İşletme lisans mezunu olup, mezuniyet sonrası mühendislik ve teknoloji yönetimi alanında en 2 (iki) yıl tecrübesi olmak” niteliğinin ilgili akademik birimin ihtiyaçlarının karşılaması amacına yönelik olarak belirlendiğine dair herhangi bir somut bilgi ve belge sunulamadığı, ayrıca söz konusu niteliğin ilan edilen kadroya özgü bir nitelik olarak da değerlendirilemeyeceği, bahse konu kadroya ataması yapılan kişinin eğitim ve yüksek lisans bilgileri göz önünde bulundurulduğunda söz konusu niteliğin ilgili
Yönetmeliğe aykırılık teşkil edecek şekilde belirli bir adayı tanımlar nitelikte olduğu değerlendirilmiş olup, başvuruya konu ilanın ve bu ilan sonucunda yapılan atamanın hukuken yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Çukurova Üniversitesi
Rektörlüğü Ceyhan Meslek Yüksekokulu Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümü Sivil
Savunma ve İtfaiyecilik Anabilim Dalı için öğretim elemanına ilişkin ilanda yer verilen bahse konu koşulların, ihtiyaç ve hizmet gereği getirildiğine dair somut bilgi ve belgelerin sunulamaması ve belirli bir adayı tanımlar nitelikte olması nedenleriyle söz konusu ilanın ve bu kapsamda yapılan atamanın hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu değerlendirildiğinden, idareye söz konusu atamanın geri alınması ve hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ilana çıkmadığı, başvuruya konu ilana ilişkin yeterli gerekçeleri sunmadığı ve başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adana
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuru konusu öğretim görevlisi ilanının hukuka aykırı olması nedeniyle ilan gereğince yapılan atamanın geri alınarak hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması hususunda
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÇUKUROVA
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi