| ÖZET: Başvuran, hakkında uygulanan 5 İhtar Puan Cezası’nın hukuka aykırı olduğunu iddia ederek cezanın geri alınmasını talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, disiplin cezalarının kamu hizmetlerinin düzenli yürütülmesi için gerekli olduğunu, ancak bu cezaların verilmesinde belirli usul ve süre koşullarına uyulması gerektiğini belirtmiştir. İnceleme sonucunda, başvuran hakkında yapılan disiplin soruşturmasının zamanaşımına uygun olarak başlatıldığı, ancak denetim sırasında idareyi harekete geçiren bir ihbar veya olağan dışı durumun bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın görev yerinde bulunmadığına dair tutanakların hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile ihtar ceza puanı işleminin geri alınması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/841-S.20.1348
BAŞVURU NO : 2019/13625
KARAR TARİHİ : 17/01/2020
TAVSİYE KARARI
ŞANLIURFA VALİLİĞİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Tarafına uygulanan ihtar puanının geri alınması talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (T.C. K. N. ; ), Şanlıurfa İli Harran İlçesi
Aile Sağlık Merkezi Aile Hekimliği Biriminde Sözleşmeli Aile Sağlık Elemanı olarak görev yaptığını, 04.10.2018 tarihinde saat 16:05’te hakkında herhangi bir şikayet olmaksızın yapılan usulsüz denetim sonucu görev yerinde olmadığı iddiasıyla hakkında soruşturma açıldığını, gezici sağlık hizmetlerini aksatmak ve işe gelmemek gerekçeleriyle hakkında yaptırılan disiplin soruşturması sonucunda kendisine çalışma saati planına uymamak gerekçesiyle 5 İhtar Puan Cezası uygulandığını ancak verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu, hakkında tutanak tutan personeli Aile Sağlık Merkezinde bulunan ve Harran’daki laboratuvara ulaştırılması gereken kanları alıp götürmeleri için kendilerinin çağırdığını, çağırılan personelin köy içerisinde uğrayacakları yer olduğundan erken gelmeleri gerektiği konusunda bilgilendirildiğini, fakat ilgili personelin kanları almak için değil tutanak tutmak için geldiğini, kendisinin bu sırada Aile Sağlık Merkezinin bulunduğu köy sınırları içerisinde telefon ile ulaşamadığı birkaç kişiyi sorgulamak amacıyla sağlık merkezinden ayrıldığını ve görevinin başında olduğunu, denetimin yapıldığı gün denetim ekibinin kendisini araması halinde görevinin başında olduğunu konum bilgisi paylaşarak kanıtlayabileceğini, tarafına verilen 5 ihtar cezası puanının hem esasen hem de usulen hukuka aykırı olduğunu ifade ederek
5 ihtar cezası uygulamasının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Şanlıurfa Valiliği İl
Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen 01/11/2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle, başvuran hakkında uygulanan ihtar puan cezasının mevzuatına uygun olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun, “Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi”
başlıklı 6 ncı maddesinde ; “Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir. Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, görevleriyle ilgili ya da görevleri başında işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Devlet memurları gibi kabul edilir.”
5.1) “Yönetmelikler” başlıklı 8 inci maddesinde; “Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının
çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları; aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar; meslek ilkeleri; iş tanımları; performans ve hizmet kalite standartları; hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu
Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Sağlık Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6) 3012/2010 tarihli ve 2010/1237 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin “Denetim” başlıklı 11 inci maddesinde;
“(1) Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi hükmü çerçevesinde, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, altı aylık aralıklarla denetlenir. Yapılan denetimler sonucunda ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırı fiillerin tespit edilmesi hâlinde aykırılığın mahiyetine göre;
a) Adli yönden, 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre,
b) İdarî yönden 13 üncü ve 14 üncü madde hükümlerine göre,
c) Kamu zararı oluşturan malî hususlar yönünden; 27/9/2006 tarihli ve 2006/11058 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, gerekli işlemler tesis edilir.”,
6.1) “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Ek (2)’de
yer alan fiilleri işleyen sözleşmeli aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına ilgili vali yardımcısı tarafından, tespitin Bakanlık veya Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından yapılması hâlinde ise Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca, ihtar puanı gerektiren fiilin kişiye tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde alınan savunmalar uygun görülmediği takdirde fiillerine karşılık gelen ihtar puanları uygulanmak suretiyle doğrudan yazılı ihtar yapılır.
Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca yapılan ihtarlar, işlem yapılmak üzere ilgili valiliğe bildirilir.
(2) İlgili aile hekimi ve aile sağlığı elemanı, vali yardımcısının verdiği ihtara karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde valiye, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun verdiği ihtarlara karşı ise Bakanlık Müsteşarına itirazda bulunabilir. İtiraz mercileri otuz gün içinde itirazı inceleyerek karara bağlar ve kararı ilgilisine yazılı olarak bildirir.
(6) İhtarı gerektiren fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlem başlatılarak takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılır. İhtarı gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ihtar verilmemesi hâlinde ihtar verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
6.2) Ek-2 sayılı Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puanı Cetvelinin; 1
nolu sırasında, “Çalışma saatleri planına uymamak” fiili için “5” ihtar puanı, 6 nolu sırasında, “İzinsiz işe gelmemek (işe gelmediği her gün için)” fiili için “10” ihtar puanı,
7) 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinde; “Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Kurum, ilgili mülki idare amirleri ve yerel sağlık idare amirleri veya bunların görevlendireceği personelin denetimine tabidir. Denetim yapmaya yetkili amir, ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılığı doğrudan kendisi tespit edebileceği gibi, tespiti yapmak üzere incelemeci veya soruşturmacı da görevlendirebilir. Bu denetimler Kurum tarafından belirlenen denetleme formları ile gerçekleştirilir. Mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılık tespit edildiği takdirde, Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak
Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler çerçevesinde ilgililer hakkında işlem tesis edilir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle; disiplin soruşturması sonucunda
kendisine 5 İhtar Puan Cezası uygulandığını ancak verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, hakkında uygulanan disiplin cezasının geri alınması talebiyle
Kurumumuza başvuru yapmıştır.
10) Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi
kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, kararnamelerinin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalar olup, Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezalarının, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklı olduğu dolayısıyla disiplin cezası vermeye yetkili organların, bu organların oluşumunun, çalışma usulünün, karar oluşturmasının, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işleminin sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanması gerekmektedir.
11) Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde ise “İhtarı
gerektiren fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlem başlatılarak takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılır. İhtarı gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ihtar verilmemesi hâlinde ihtar verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” kuralına yer verilmiştir.
12) İlgili idarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; Harran İlçe Sağlık Müdürlüğü
tarafından 04/10/2018, 05/10/2018 ve 08/10/2018 tarihlerinde yapılan olağandışı durum, ihbar ve şikâyetlerinde kullanılacak denetim formu ve inceleme tutanaklarında; başvuranın mesai saatlerinde görev yerinde olmadığı ve gezici hizmet kapsamında olması gereken yerde (köyde)
bulunmadığının belirtilmesi nedeniyle, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğünün 11/10/2018 tarih ve sayılı yazılarıyla Şanlıurfa Personel ve Destek Hizmetleri Başkanlığından konunun idari olarak soruşturulmasının istenildiği, bunun üzerine Şanlıurfa Valiliğinin 15/10/2018 tarih ve sayılı oluru ile başvuran hakkında soruşturma başlatıldığı, bu bağlamda, söz konusu tutanakların İlçe Sağlık Müdürlüğünce bildirim üzerine İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerekli işlemlerin 2 ay içinde başlatılarak 6 ay içerisinde sonuçlandırıldığı anlaşıldığından, başlatılan disiplin soruşturmasında zamanaşımı hükümlerine aykırılık tespit edilememiştir.
13) Öte yandan 04/10/2018 tarihinde yapılan olağanüstü denetime ilişkin düzenlenen tutanağın
incelenmesinden de; ilgili tutanağın başvuranın görev yerinde bulunmadığı tespiti nedeniyle düzenlendiği, söz konusu tutanağın da dahil edildiği soruşturma sonucunda; İhtar Puanı
Cetveline göre “Çalışma saatleri planına uymamak” fiilinden dolayı başvurana 5 ihtar puanı cezası uygulandığı görülmüştür. Ancak “ASM ve AHB’nin Olağan Dışı Durum ve Şikayetlerde
Kullanılacak Denetim Formu ve İnceleme Tutanakları” irdelendiğinde; söz konusu denetimde idareyi harekete geçiren olağan dışı bir durum, ihbar veya şikayetin bulunması gerektiği, ancak formun ilgili kısımlarında denetimi gerçekleştirenlerce bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, denetim yetkisine ilişkin İl Sağlık Müdürlüğünün görevlendirme onayının da
Kurumuza sunulmadığı, ayrıca başvuranın görevini yapmadığına, aksattığına veya görev yerinde bulunmadığına yönelik hizmet alanlarca bir şikayet/ihbar alındığını gösteren herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi muhakkik tarafından da bu hususun göz önüne alınmadığı anlaşıldığından söz konusu tutanağa istinaden başvuran hakkında uygulanan 5 ihtar puan cezasına ilişkin işlemin de hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın hakkında tesis edilen ihtar ceza puanı işleminin geri alınması hususunda
ŞANLIURFA VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Tavsiye Kararının BAŞVURANA ve ŞANLIURFA VALİLİĞİNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi