|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunda yetişenlerin kamu memurluğuna atanma hakkı olduğunu, ancak 5 ay cezaevinde kalması nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığına atamasının iptal edildiğini iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki şartları taşımadığını ve güvenlik soruşturması sonucunda atanmasının uygun görülmediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçisi, başvuranın talebinin incelenmesi sonucunda, idarenin başvuranın atamasını yapmama kararında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına kanaat getirerek başvurunun reddi yönünde öneride bulunmuştur. Bu karar, başvuranın güvenlik soruşturmasında tespit edilen suç kaydı ve ilgili mevzuat çerçevesinde alınan kararların kamu yararına uygun olarak değerlendirildiği sonucuna dayanmaktadır. Dolayısıyla, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2407-S.20.3858
BAŞVURU NO : 2019/14021
KARAR TARİHİ : 14/02/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumunda yetişenlerin kamuda memur olarak atanma hakkı bulunduğunu, kendisinin de bu kapsamda Tarım ve Orman Bakanlığına atanmaya hak kazandığını, ancak suçsuz yere 5 ay cezaevinde yatması sebebiyle atamasının iptal edildiğini, iş hakkının elinden alınması nedeniyle çok mağdur olduğunu belirterek, atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Tarım ve Orman Bakanlığının 18/11/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) Başvuranın Bakanlıkça oluşturulan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Değerlendirilme Komisyonunca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından atanması cihetine gidilemediği,
2.2) Bakanlığın 22.11.2018 tarihli ve 23 sayılı Olur eki Yönergesi gereğince Makamın
20.02.2019 tarih ve 2 sayılı Oluru ile kurulan Değerlendirme Komisyonunun 18.03.2019 tarih
ve 2 nolu toplantı kararında Atanmasının Uygun Görülmediği belirtildiğinden atamasının yapılamadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde;
“Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci
maddesinde; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
… 8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) (İptal: Anayasa
Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile)
B) Özel şartlar:
… 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”
6) 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu
Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402
Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 1 inci maddesinde; “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.
… Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.”
7) 12/04/2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin,
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir.”
7.2) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar.”
7.3) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …
f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, … ifade eder.”
7.4) “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11
inci maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate
alınarak:
… b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve
Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı, … araştırılır.”
7.5) “Gizliliğe uyma” başlıklı 13 üncü maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur.
Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.”
7.6) “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;
“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi amacıyla gerektiğinde kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri ile 657 sayılı
Kanun’un 48 inci maddesi kapsamında belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda görevlendirilecek bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan “Değerlendirme Komisyonu” kurulur. … Değerlendirme Komisyonunun çalışmaları ve tutanakları gizlidir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunda yetişenlerin kamuda memur
olarak atanma hakkı bulunduğunu, kendisinin de bu kapsamda Tarım ve Orman Bakanlığına atanmaya hak kazandığını, ancak suçsuz yere 5 ay cezaevinde yatması sebebiyle atamasının iptal edildiğini, iş hakkının elinden alınması nedeniyle çok mağdur olduğunu belirterek, atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
10) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve
sağlıklı bir biçimde yürütülmesi amacıyla, memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülükleri çerçevesinde, ilgili mevzuatta kamu görevlerine atanacak kişilerde birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, mevzuat çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir.
11) Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/10/2016
tarihinde 676 sayılı KHK ile eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı da eklenmiş olup, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş; ancak Anayasa Mahkemesinin 29/11/2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 24/07/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) numaralı bendinin 8 sayılı alt bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
12) Bununla birlikte, başvuranın atamasının yapılmamasına dair kararın tebliğ edildiği
26/03/2019 tarihinde 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin iptal edilen hükmünün yürürlükte olduğu, ayrıca, 4045 sayılı Kanuna istinaden çıkarılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Yönetmeliği gereğince de alınacak personelin terör örgütlerine üyeliği/mensubiyeti/iltisakının bulunup bulunmadığının araştırılacağı anlaşılmaktadır.
13) Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 15 inci maddesi uyarınca
kurulan Değerlendirme Komisyonlarına, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin işe alınıp alınmaması konusunda inceleme yapma ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunma görevi bulunduğu, amirin de
Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı görülmektedir. Bu bağlamda, somut olayımızda, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler
Kanunu gereği Bakanlığın Merkez Teşkilatına memur kadrosunda yerleştirmesi yapılan başvuranla ilgili yaptırılan güvenlik soruşturması ve araştırması sonucunda, başvuran hakkında
Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesince verilmiş suç kaydının bulunduğunun anlaşılması üzerine, ilgili mevzuat uyarınca Bakanlık bünyesinde oluşturulan Değerlendirme
Komisyonunca 18/03/2019 tarih ve 2 nolu toplantı kararında başvuranın atanmasının uygun olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.
14) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yapılan güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesince verilmiş suç kaydının bulunduğu tespit edilen başvuran hakkında verilen kararda, takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanamaması nedeniyle, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye
Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.