|
ÖZET: Başvuran, sözleşmeli hemşire olarak çalıştığı İstanbul’dan, eşiyle aile birliğini sağlamak amacıyla Ankara’ya atanmasını talep etmiştir. Ancak Sağlık Bakanlığı, eşinin Türkiye Vakıflar Bankası’nda kadrolu statüde çalışmadığı gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eşinin çalıştığı bankanın kamu fonu kullanan bir kuruluş olduğunu ve bu durumun aile birliği mazereti kapsamında yer değişikliği talebini etkileyebileceğini değerlendirmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın eşinin görev yaptığı ildeki aynı unvan ve niteliğe sahip boş pozisyona yer değişikliği talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde Sağlık Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, aile birliğinin korunması ilkesinin önemine ve başvuranın eşinin çalıştığı bankanın kamu statüsüne dayanarak verilmiştir. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı’nın bu tavsiyeye uygun hareket etmesi için 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1560-S.20.2413
BAŞVURU NO : 2019/14903
KARAR TARİHİ : 27/01/2020
TAVSİYE KARARI
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözleşmeli sağlık personeli olarak görev yapan başvuranın aile birliği mazereti kapsamında yer değişikliği talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 13/09/2018 tarihinde 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesine göre İstanbul Mehmet Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Hastanesine hemşire olarak atandığını, eşinin 09/05/2018 tarihinde Türkiye Vakıflar Bankasının Ankara’da bulunan Tüketici İlişkileri
Koordinasyon Müdürlüğüne kadrolu memur olarak atandığını, 5 sene tayin istemez hükmünün sözleşmesinde bulunduğunu, Vakıflar Bankası Kanununda bankanın hususi hükümlere tabi olduğunu ve kamu kurumu olarak geçtiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olduğunu, BDDK resmi internet sitesinde kamusal mevduatlı kamu bankası olarak geçtiğini, 16/06/2019 tarihinde evlendikten sonra Ağustos 2019’da aile birliği mazereti kapsamında başvuruda bulunduğunu, eşinin kamu kurumunda kadrolu statüde istihdam edilmemesi nedeniyle talebinin reddedildiğini, maddi ve manevi boyutta zarara uğradığını belirtmekte olup, aile birliğinin sağlanması için atamasının Ankara iline yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığının 27/9/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesine göre sözleşmeli hemşire olarak istihdam edildiği, anılan maddenin üçüncü fıkrası kapsamında, sözleşmeli personelin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinden yararlanabilmesi için eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam ediliyor olması gerektiği, 2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesi hükmü ile 6219 sayılı Türkiye
Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Kanununun 17 nci maddesi hükmü gereğince, söz konusu banka personelinin özel hukuk hükümlerine göre istihdam edileceğinin açık olduğu anlaşılmış olup, adı geçenin eşinin, Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Ankara
Tüketici İlişkileri Koordinasyon Müdürlüğü’nde 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yaptığı ve “bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam edilmediği” anlaşıldığından, aile birliği mazereti nedeniyle görev yeri değişikliğinin mümkün bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı” başlıklı 45/A maddesinin birinci fıkrasında; “Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç olmak üzere ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatı gereği kura ile ataması öngörülenler dışında
190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı
Sağlık Hizmetleri Sınıfı kapsamında yer alan unvanlarla vize edilmiş pozisyonlarda bu maddede öngörülen şartlarla sözleşmeli personel istihdam edebilir.” , üçüncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.” 6. 6219 sayılı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Kanununun “Merkez” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bankanın merkezi Ana Sözleşmesinde yazılı olan yerdir. Banka yurt içi ve yurt dışında lüzum gördüğü yerlerde, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanunu hükümlerine göre şube açabilir. Her türlü bankacılık işlemlerinin yapıldığı bu şubeler, kamu bankası şubeleri niteliğinde olup, kamu kuruluşlarına ait paralar da yatırılabilir.”
6.1 “Sermaye” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bankanın sermayesinin miktarı ile her payın
itibari kıymeti Banka ana sözleşmesinde belirtilir.” 6.2. “Personel” başlıklı 17 nci maddesinde, “Banka ve kuracağı ortaklıkların personeli hususi hukuk hükümlerine tabidir…” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvuranın aile birliği mazereti kapsamında Ankara’ya atamasının yapılması talebine ilişkin başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; İstanbul’da sözleşmeli hemşire olarak çalışan başvuran, eşinin Vakıfbank Ankara’da memur olarak görev yaptığını belirterek Ankara’ya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. Sağlık Bakanlığı ise başvuranın eşinin, Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı
Ankara Tüketici İlişkileri Koordinasyon Müdürlüğü’nde 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yaptığı ve “bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam edilmediği” gerekçesiyle aile birliği mazereti nedeniyle görev yeri değişikliğinin mümkün bulunmadığı yönünde değerlendirmede bulunmuştur.
10. Sosyal ve ekonomik hak ve ödevlere ilişkin düzenlemeler arasında yer alan aile birliğinin korunması ilkesi büyük önem taşımaktadır. Bu öneme binaen Anayasanın 41 inci maddesinde de Devlete, aile birliğini korumak, huzur ve refahını sağlamak ile gereken tedbirleri almak konusunda bir yükümlülük yüklenmiştir.
11. Bu bağlamda anayasa hükmü gereğince aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin huzur ve refahını sağlamak ve devam ettirmek amacıyla kamu görevlerini yürüten kişilerin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir şekilde yürütmelerini sağlamak için bir takım düzenlemeler ve ilgili işlemler yapılmaktadır.
12. Nitekim başvuruya ilişkin mevzuat hükümlerinde de, sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilen sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı ancak aile birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu personelin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması halinde eşinin diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam edilmesi şartıyla hizmet ihtiyacının fazla olduğu yere atamalarının yapılabileceği düzenlenmiştir.
13. Ayrıca başvuruya konu 2019 yılı 2. Dönem Sözleşmeli Sağlık personelinin eş durumu nedeniyle yer değişikliği kurası ilan metninde; bulundukları ilde bir yıl görev yapmış sözleşmeli sağlık personelinin eşinin 217 sayılı KHK’nın 2 nci maddesi kapsamında bulunanların yer değişikliği talebinde bulunabilecekleri belirtilmiştir. Nitekim mülga 217 sayılı KHK’nın 2 nci maddesinin d bendinde “(d) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları dışında kalan ve kamu fonu kullanan, özel kanunlarla veya bunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu kuruluşları ve bu nitelikteki bankalar ve bunların en az sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurdukları müessese, ortaklık ve iştirakler” yer almaktadır.
14. Diğer yandan 217 sayılı KHK mülga olmakla birlikte başvuruya konu olayda, başvuranın yer değişikliği talebinde bulunabilme şartlarını taşıdığı anlaşıldığından başvuranın eşinin görev yaptığı Türkiye Vakıflar Bankasının ve personelinin statüsünü değerlendirmek gerekmektedir.
15. 6219 sayılı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Kanununun 17. maddesinde, banka ve kuracağı ortaklıkların personelinin hususi hukuk hükümlerine tabi olduğu belirtilmektedir. Ancak adı geçen bankada görev yapan ilgili personelin, sermayesinin %50’den fazlasının kamuya ait olan bir bankada çalıştığı anlaşılmaktadır. Nitekim 11 Aralık 2019 tarihi itibariyle, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün idare ve temsil ettiği %43,00’ü (A) Grubu ve
%15,51’i (B) Grubu (%0,06 diğer mazbut vakıflar) olmak üzere toplam %58,51’lik VakıfBank hisseleri 3 Aralık 2019 tarihli Cumhurbaşkanı kararı ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na devredilmiştir. Söz konusu devir işlemi ile birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığı Vakıfbank’ın en büyük hissedarı konumuna gelmiştir.
16. Bu kapsamda başvuranın eşinin görev yaptığı Vakıfbank’ın toplam %58,51’lik hissesinin
Hazine ve Maliye Bakanlığında olması ve kamu fonu kullanması, başvuranın eşinin adı geçen bankadaki bir kadro ve pozisyonda süreklilik arz eden bir görevde çalışıyor olmasına ilişkin sebepler bir arada değerlendirildiğinde başvuranın eşinin görev yaptığı ildeki aynı unvan ve niteliği haiz boş bir pozisyona yer değişikliğinin yapılabileceği değerlendirilmektedir.
17. Yapılan değerlendirme neticesinde; 2019 yılı 2. Dönem Sözleşmeli Sağlık personelinin eş durumu nedeniyle yer değişikliği kurası ilan metninde sözleşmeli sağlık personelinin eşinin
217 sayılı KHK’nın 2 nci maddesi kapsamında bulunanların yer değişikliği talebinde
bulunabileceklerinin belirtilmesinin göz önünde bulundurularak aile birliğinin korunması ilkesi ile Vakıfbank’ın ortaklık yapısındaki değişikliğe binaen tayin talebinin yeniden değerlendirilmesi sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın eşinin görev yaptığı ildeki aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyona yer değişikliği talebinin değerlendirilmesi yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Sağlık Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi