TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6667-S.10136
BAŞVURU NO : 2019/3297
KARAR TARİHİ : 01/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik durumuna bağlı atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 11/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle, Ankara Keçiören Anadolu İmam Hatip Lisesinde …
Öğretmeni olarak görev yaptığını, ikametinin İncek-Gölbaşında olduğunu her gün özel aracıyla gidiş dönüş 70 km civarında yol gittiğini bu yolu toplu taşımayla gitmesi halinde yolun 4 saat kadar süreceğini, kendisinin yüzde … oranında özür/engel sağlık raporunun olduğunu, ayrıca işsiz olan ve bakmakla yükümlü olduğu eşinin de yüzde … özür/engel oranına sahip olduğunu, bunlara ek olarak babasının vefatından sonra tek … … olması nedeniyle 79 yaşındaki kronik kalp ve tansiyon hastası annesinin de bakımı ile ilgilenmek zorunda olduğunu ifade etmekte olup, 17.06.2018 tarihinde okul dönemi biter bitmez engelliler için tayin kolaylığından bahisle tayinini istediğini ancak bir sonuç alamadığını, oldukça mağdur bir durumda olduğunu ifade ederek, ikamet adresine en yakın olabilecek bir okula naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından gönderilen 16/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Bakanlıkça yer değiştirme işlemlerinde Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri ile 17.04.2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî
Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinin uygulandığı, 2.2. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının “ç” bendinde: “Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır. ” denildiği, bu bağlamda Bakanlıkça yarıyıl ve yaz tatillerinde kadrolu öğretmenlerin mazeretlerine ilişkin yer değişikliği işlemleri için bir takvim çerçevesinde duyurulara çıkıldığı, öğretmenlerin sistem üzerinden mazeretlerinin bulunduğu yerdeki eğitim kurumlarını tercih ettiği ve atama işlemlerinin tercih ve hizmet puanı üstünlüğüne göre yine sistem üzerinden gerçekleştirildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. Bakanlıkça ve Valiliklerce atama dönemleri dışında sadece sağlık ve can güvenliği mazeretine bağlı olarak talep edilen yer değişikliği başvurularının ilgili mevzuatındaki gerekli şartları taşıması ve norm kadro ihtiyacı çerçevesinde değerlendirildiği, 2.4. Mebbis kayıtlarının incelemesinden başvuranın ikametinin bulunduğu Gölbaşı ilçesinde
13.05 2019 tarihi itibariyle … alanında 1 öğretmen ihtiyacının olduğu (Gölbaşı Oyaca Anadolu
Lisesi) ancak bu ilçede … alanında diğer eğitim kurumlarında 5 öğretmenin norm kadro fazlası bulunduğunun da tespit edildiği, 2.5. Başvuru sahibinin Bakanlıkça 2019 yaz döneminde gerçekleştirilecek mazerete ilişkin yer değiştirme döneminde yönetmelikte belirtilen şartları taşıması halinde sağlık durumundan veya engellilik durumundan yer değiştirme talebinde bulunabileceği,
ifade edilmiştir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili
Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı
124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını
ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Kanunun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…” 6. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde: “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”
6.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Engelli:
Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Aynı fıkranın j bendinde; “Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri” 6.3. “Ayrımcılık başlıklı” 4/A maddesinde; “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.” 6.4. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır.
İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.
Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz.
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)” 7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek
3 üncü maddesinde; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk
oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz.(Danıştay 16. Dairesinin 2/7/2015 tarih ve Esas No: 2015/10808 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: 2016/9697,K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla
“ibaresinin iptaline karar verilmiştir.
8. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinde; “ (1)
Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; … ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, yüzde … oranında özür/engel sağlık raporunun olduğunu ve Ankara
Keçiören Anadolu İmam Hatip Lisesinde … Öğretmeni olarak görevine devam ettiğini, ikametinin İncek-Gölbaşında olması nedeniyle okula gidiş ve dönüşte uzun süreler trafikte kaldığını bunun sağlık durumunu olumsuz etkilediğini ve mağdur olduğunu belirterek, ikamet adresine en yakın olabilecek bir okula naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11. Başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği taleplerini idare; Millî Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Mazeret ve engellilik
durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının “ç” bendinde:
“Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır. ” düzenlemesine ve Kurumun Gölbaşı ilçesinde … alanında 1 öğretmen ihtiyacının olduğu (Gölbaşı Oyaca Anadolu Lisesi) ancak bu ilçede … alanında diğer eğitim kurumlarında
5 öğretmenin norm kadro fazlası bulunduğunun da tespit edilmesi nedenlerine dayandırarak
mevcut zaman diliminde yapamayacağını ancak 2019 yaz döneminde gerçekleşecek olan mazerete ilişkin yer değişikliklerinde kişinin şartları taşıması halinde talebinin yeniden değerlendirileceğini ifade etmektedir.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” hükmü yer almaktadır. Anılan düzenleme
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte, “… Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır… ” denilerek ayrıntılandırılmış ve böylece ilgili mevzuata göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, ancak bu kapsamdaki taleplerin anılan
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanabileceği düzenlenmiştir.
13. Engelliler Hakkında Kanunda, engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için idarelere gerekli değişiklikleri yapması, tedbirleri alması ve de çalışan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması yönünde düzenlemeler yer almaktadır. 657 sayılı Kanunda da engelli olan ya da engelli yakını olan memurlara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmiştir.
14. Başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği taleplerini idare; başvuranın kadrosunun bulunduğu okula gidiş gelişinin engelinden kaynaklı zorluklarını, başvuranın baktığı eşinin de özür raporuna sahip olduğunu ayrıca bakmakla yükümlü olduğu 1. derece
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
akrabası olan annesinin durumunu da değerlendirmeden, mevzuatta ki kadro durumunu gerekçe göstererek reddetmiştir. Dolayısıyla idare hukuka uygun davranmış olsa da hakkaniyete aykırı işlemi ile başvuranın engelliliğinden kaynaklı yaşadığı sıkıntıları görmezden gelmiş ve başvuranın hayatına dair engelleri arttırmıştır. Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir.
15. Yukarıda aktarılan hususlar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın engelliliğe dayalı nakil talebinin kadro yönünden karşılanamama işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş olsa da, Ağustos ayı içerisinde yapılacak olan mazerete bağlı yer değiştirme taleplerinde kişinin mağduriyeti ve engel durumu göz önüne alınarak, başvuranın ikametine en yakın, kadro durumu müsait bir okula atanmasının yapılması yönünde tavsiyede bulunulması sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın Ağustos ayı içerisindeki mazerete bağlı yer değiştirme döneminde kişinin mağduriyeti ve engel durumu göz önüne alınarak, başvuranın ikametine en yakın ve kadro durumu müsait bir okula atanmasının yapılması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.