| ÖZET: Başvuran, kamu görevinden çıkarılmasının ardından OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından göreve iade edilmiştir. Ancak, mezuniyetini kamu görevinde olmadığı bir dönemde tamamladığı için, terfi işlemleri başvuranın göreve döndükten sonra yapılmıştır. Başvuran, mezuniyet tarihinin dikkate alınarak terfi işleminin gerçekleştirilmesini ve buna bağlı mali haklarının ödenmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın kamu görevinden çıkarılma işleminin hukuka aykırı olduğunu ve OHAL Komisyonu kararının geçmişe etkili olduğunu belirterek, başvuranın terfi işlemlerinin mezuniyet tarihi esas alınarak yapılması gerektiğine hükmetmiştir. Bu karar, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı tazmin etme yükümlülüğüne dayanmaktadır. Dolayısıyla, başvuranın terfi işleminin mezuniyet tarihi olan 08/07/2017 dikkate alınarak yapılması ve mali haklarının bu tarihe göre ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/507-S.20.754
BAŞVURU NO : 2019/15666
KARAR TARİHİ : 13/01/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İhraç sonrası kamu görevine iade edilen başvuranın üst öğrenimine ilişkin terfi işleminin mezuniyet tarihi esas alınarak yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Düzce İl Sağlık Müdürlüğünde sağlık memuru olarak görev yapmakta iken 06/01/2017 tarihinde 679 sayılı KHK ile görevinden ihraç edildiğini, 04/01/2019 tarihinde
OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından görevine iadesine karar verildiğini, 16/01/2019 tarihinde ise göreve başladığını ve mahrum kaldığı özlük haklarının tarafına ödendiğini, görevle ilişiğinin kesilmesinden sonra 08/07/2017 tarihinde İstanbul Üniversitesi
Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi Programından mezun olduğunu, ancak ihraç edildiği için bu durumu kuruma bildiremediğini, göreve iadesinin akabinde 21/01/2019 tarihli dilekçe ile diploma tarihi esas alınarak intibakının yapılması için başvuruda bulunduğunu, Sağlık Bakanlığı tarafından 14/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere terfisine karar verildiğini ve tarafına bu şekilde mali ödemelerin yapıldığını, oysaki bu konuda diploma tarihinin dikkate alınması gerektiğini belirterek üst öğrenim değerlendirmesinin mezuniyet tarihi esas alınarak yapılmasını ve oluşacak mali farkın tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığının yazısında özetle; başvuranın 06/09/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı, 06/01/2017 tarihinde 679 sayılı KHK ile görevine son verildiği, 17/01/2019 tarihinde OHAL Komisyonu tarafından göreve iade edilerek göreve başladığı, başvuran 08/07/2017 tarihinde üst öğreniminin tamamlamış ise de intibakının yapılması ile ilgili herhangi bir irade beyanını ortaya koymadığı, bu sebeple sayılı Genelge doğrultusunda 21/01/2019 tarihli dilekçesi üzerine takip eden aybaşı olan 14/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere intibak işleminin yapıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının,
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde: “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
3.3. “Yargı yolu” başlıklı 125’inci maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “…Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır… İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir…”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Düzce İl Sağlık Müdürlüğünde sağlık memuru olarak görev yapmakta iken 06/09/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılmış ve 06/01/2017 tarihinde 679 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Daha sonra, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun kararı ile kamu görevine iade edilmiş ve 17/01/2019 tarihinde göreve başlatılmıştır. Bunun üzerine başvuranın ihraç sebebiyle mahrum kaldığı mali ve sosyal hakları tarafına ödenmiştir. Ancak başvuran kamu görevinde olmadığı dönemde 08/07/2017 tarihinde İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi Programından mezun olmuştur. Bu mezuniyetine ilişkin terfi işlemleri ise kamu görevine döndükten sonra 21/01/2019 tarihli dilekçesi üzerine 14/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yapılmıştır. Tüm bunların üzerine başvuran, bahse konu mezuniyetine ilişkin terfi işlemlerinin mezuniyet tarihi olan 08/07/2017 tarihi dikkate alınarak yapılması ve buna istinaden oluşacak mali ve sosyal hakların tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Başvuruya konu uyuşmazlığın çözümünün, başvuranın İstanbul Üniversitesi Açık ve
Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi Programından mezuniyetine ilişkin terfi işleminin ve buna istinaden ortaya çıkacak mali ve sosyal haklara ilişkin ödemenin, başvuranın talep tarihinin mi yoksa mezuniyet tarihinin mi dikkate alınarak yapılacağı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
9. Anayasa’nın 2’nci maddesinde belirtildiği üzere Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir.
Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinin gereklerinden biri idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125’inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
10. KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine iade edilenlerin ne şekilde ve hangi şartlarda göreve başlatılacakları 7075 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bahse konu hükümde, kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ayrıca ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği belirtilmiştir. Bahse konu düzenlemede yer alan “tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır” ifadesinden, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararının geçmişe etkili yani kamu görevinden çıkarılma işlemi hiç yapılmamış gibi sonuç doğuracağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla somut olayın bu düzenleme çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
11. Somut olayda, başvuran hakkında uygulanan kamu görevinden çıkarılma işleminin hukuka aykırı olduğunun OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile ortaya konduğu, dolayısıyla mezkur karar üzerine kamu görevinden çıkarılma işlemi hiç yapılmamış gibi başvurana mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiği, başvuranın mezuniyetine ilişkin terfisinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, zira başvuranın kamu görevinden çıkarıldıktan sonra
İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi Programından mezun olduğu, yani mezun olduğu dönemde kamu görevlisi sıfatına sahip olmadığı, dolayısıyla İdare tarafından başvuranın mezuniyet sonrası terfisinin yapılması ile ilgili herhangi bir irade beyanını ortaya koymadığından talep tarihinin dikkate alınacağı gerekçe olarak gösterilmiş ise de başvuranın kamu görevlisi sıfatına sahip olmadığı dönemde terfi işleminin yapılması için
İdareye başvuru yapmasının hukuken mümkün olmadığı, zaten başvuranın da ancak OHAL
İşlemleri Komisyonu Kararı ile kamu görevinde döndükten sonra mezuniyetine istinaden terfi talebinde bulunduğu, yani İdarenin hukuka aykırı işlemi ile kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mezun olduğu dönemde başvuranın mezuniyetine istinaden terfi işleminin yapılması için İdareye başvuru yapabileceğinin açık olduğu, dolayısıyla başvuranın mezuniyetine ilişkin terfisine yönelik talepte bulunamamasının İdarenin hukuka aykırı kamu görevinden çıkarma işleminden kaynaklandığı anlaşılmış olup İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu da göz önünde bulundurularak başvuranın terfisinde mezuniyet tarihinin esas alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
12. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde yapılan değerlendirmede; başvuranın
İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi Programından mezuniyetine ilişkin terfi işleminin mezuniyet tarihi olan 08/07/2017 tarihi dikkate alınarak yapılması ve buna istinaden oluşacak mali ve sosyal hakların da bu tarihe göre tarafına ödenmesi gerekirken 14/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yapılan terfi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana yönelik işlemlerinde başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sağlık Yönetimi
Programından mezuniyetine ilişkin terfisinin mezuniyet tarihi olan 08/07/2017 tarihi dikkate alınarak yapılması ve buna istinaden oluşacak mali ve sosyal haklarının bu tarihe göre tarafına ödenmesi için gerekli işlemlerin tesisi hususunda SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi