| ÖZET: Başvuran, 03/04/2019 tarihinde sağlıkta şiddeti kınamak amacıyla iş bırakma eylemine katılması nedeniyle Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından uygulanan 10 ihtar puanının iptalini talep etmiştir. Yapılan incelemelerde, başvuranın iş bırakma eyleminin sendikal faaliyet kapsamında olduğu ve bu nedenle disiplin cezası verilmesinin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuran hakkında görev yerinde olmadığına dair herhangi bir şikayet bulunmadığı ve hasta mağduriyeti gibi olumsuz durumların söz konusu olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, başvuranın uygulanan ihtar puanının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4410-S.20.7003
BAŞVURU NO : 2019/16253
KARAR TARİHİ : 20/03/2020
TAVSİYE KARARI
ŞANLIURFA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Hakkında uygulanan 10 ihtar puanının iptal edilmesi talebi
BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle; Şanlıurfa’da aile hekimi olarak görev yaptığını, 03/04/2019 tarihinde Sendika ve Aile Hekimleri Federasyonunun sağlıkta şiddetin son bulması adına aldığı karar gereği Anayasal hak olan iş bırakma eylemine katıldığını, 17/05/2019 tarihinde savunma, 01/07/2019 tarihinde ise son savunmasını verdiğini, 31/07/2019 tarihinde Valilik makamına itiraz ettiğini, söz konusu itirazı ise reddedildiğini belirterek, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan soruşturma sonucunda verilen 10 ihtar puanının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Şanlıurfa Valiliğinin 10/11/2019 tarih, E. sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Şanlıurfa Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığının 09/04/2019 tarih, E sayılı yazısı ekinde
03/04/2019 tarihinde saat 13:50’de tutulan denetim formu ve inceleme tutanağının yer aldığı, başvuran hakkında görev yaptığı yerde hakkında herhangi bir şikayet olmadığı ve görevini aksattığına dair başka bilgi ve belgenin bulunmadığı,
2.2 Başvuran ile aynı durumda olup inceleme/soruşturma sonucunda izinsiz işe gelmemek fiili
nedeniyle 10 ihtar puanı alan 4 kişinin bulunduğu, başvuran tarafından yapılan itirazın Valilik tarafından değerlendirilerek ihtar puanının uygun olması nedeniyle reddine karar verildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1 “Cumhuriyetin temel nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti,
toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2 “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır”,
3.3 “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz….”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin;
5.1 “Denetim” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile
sağlığı elemanları, Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi hükmü çerçevesinde, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, altı aylık aralıklarla denetlenir.
Yapılan denetimler sonucunda ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırı fiillerin tespit edilmesi hâlinde aykırılığın mahiyetine göre; a) Adlî yönden, 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, b) İdarî yönden 13 üncü ve 14 üncü madde hükümlerine göre, c) Kamu zararı oluşturan malî hususlar yönünden; 27/9/2006 tarihli ve 2006/11058 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, gerekli işlemler tesis edilir.”
5.2 “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Ek (2)’de
yer alan fiilleri işleyen sözleşmeli aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına ilgili vali yardımcısı tarafından, tespitin Bakanlık veya Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından yapılması hâlinde ise Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca, ihtar puanı gerektiren fiilin kişiye tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde alınan savunmalar uygun görülmediği takdirde fiillerine karşılık gelen ihtar puanları uygulanmak suretiyle doğrudan yazılı ihtar yapılır.
Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca yapılan ihtarlar, işlem yapılmak üzere ilgili valiliğe bildirilir.
(2) İlgili aile hekimi ve aile sağlığı elemanı, vali yardımcısının verdiği ihtara karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde valiye, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun verdiği ihtarlara karşı ise Bakanlık Müsteşarına itirazda bulunabilir. İtiraz mercileri otuz gün içinde itirazı inceleyerek karara bağlar ve kararı ilgilisine yazılı olarak bildirir.”,
6. Ek-2 sayılı Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puan Cetveli: No: 6
“İzinsiz işe gelmemek (işe gelmediği her gün için) – 10 ihtar puanı”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran , 03/04/2019 tarihinde bağlı olduğu Sendika ve Aile Hekimleri
Federasyonunun sağlıkta şiddetin son bulması adına aldığı kararlar gereği iş bırakma eylemine katılması sonrası yapılan soruşturma sonucunda izinsiz işe gelmemek fiili nedeniyle hakkında uygulanan 10 ihtar puanının iptal edilmesini talep etmektedir.
9. Şanlıurfa Valiliğinden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından
Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
10. Haliliye İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından 03/04/2019 tarihinde yapılan olağan dışı mesai denetimi sonucu Aile Sağlığı merkezinde görev yapan Başvuran
.’nin denetim saati itibariyle (13.50)
görev yerinde olmadıkları hususunun tutanak altına alındığı,
11. Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı’nın 09/04/2019 tarihli yazısıyla Valilik Makamına iletilen söz konusu tutanaklar üzerine adı geçenler hakkında inceleme/araştırma yapılması ve muhakkik atanması hususunda 22/04/2019 tarihli Olur’un alındığı,
12. Muhakkik tarafından yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 23/05/2019 tarihli İnceleme
Raporunun düzenlendiği, söz konusu raporda özetle; başvuran ve diğer adı geçenlerin 03/04/2019 tarih, saat 13:50’de yapılan denetimde görev yerinde olmadıkları, mevcut güne dair herhangi bir izin yahut raporların bulunmadığı ve hasta mağduriyeti de göz önüne alınarak kusurlu bulundukları belirtilerek, Aile Hekimliği ihtar puanı cetveline göre izinsiz işe gelmemek fiili sübut bulduğundan haklarında 10 ihtar puanı verilmesinin teklif edildiği,
13. Şanlıurfa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 09/07/2019 tarihli yazısıyla 10 ihtar puanının verilmesinin uygun görüldüğü, 24/07/2019 tarihinde tebliğ edilen söz konusu ihtar puanına karşı başvuran tarafından itiraz edildiği, Valilik Makamının 10/09/2019 tarihli kararıyla da itirazın reddedilerek ihtar puanının kesinleştiği,
Anlaşılmış olup, Kurumumuza müracaat edilerek, anılan ihtar puanının kaldırılması talep edilmektedir.
14. Anılan disiplin cezasının usul ve esas yönünden incelenmesinde; 03/04/2019 tarihinde
Haliliye İlçe Sağlık Müdürlüğünce yapılan olağandışı denetim sonucunda başvuran dahil aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları hakkında görev yerinde olmadıklarına dair tutanak tutulması üzerine yürütülen inceleme/soruşturma sonucunda düzenlenen muhakkik raporunda mevcut güne dair herhangi bir izin veya rapor bulunmadığı ve hasta mağduriyeti gerekçesiyle izinsiz işe gelmemek fiiline uyan 10 ihtar puanı teklif edildiği, başvuran ve diğer ilgililer hakkında teklif edilen cezanın uygulandığı, Şanlıurfa Valiliği tarafından 657 sayılı
Kanunun toplu eylem ve hareketlerde bulunma yasağı ve grev yasağına aykırı ettiği gerekçesiyle başvuran tarafından yapılan itirazın reddedilerek cezanın kesinleştiği,
15. Ancak, başvuran tarafından inceleme/soruşturma safhasında verilen savunmalardan görüleceği üzere, Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu tarafından 03/04/2019 günü sağlıkta şiddeti kınamak ve etkin önlemler alınıncaya kadar kararlılığı göstermek amacıyla basın açıklaması yapılmasına ve bir günlük iş bırakmaya oy birliği ile karar verildiği ve tüm il dernek başkanlıklarına iletildiği, aynı zamanda Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası ve diğer ilgili sendikaların da bir günlük iş bırakma kararı aldıkları, başvuranın ise üyesi bulunduğu sivil toplum kuruluşlarının söz konusu kararları üzerine iş bırakma eylemine katıldığı, bu doğrultuda, sendikal faaliyetlerin toplu eylem ve hareketlerde bulunma yasağı veya grev yasağı kapsamında değerlendirilmesinin hukuka uygun olmadığı,
16. Başbakanlığın 1999/44 sayılı Genelgesi, yerleşik yargı içtihatları, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu kararlarında belirtildiği üzere, sendika üyesi olmasa da sendikal faaliyetler kapsamında katıldıkları iş bırakma eylemleri nedeniyle çalışanlara herhangi bir disiplin cezası verilemeyeceğinin açık olduğu,
17. Ayrıca, Şanlıurfa Valiliğinden talep edilen bilgi ve belgelerde belirtildiği üzere, 03/04/2019 günü başvuran hakkında görev yaptığı yerde hakkında herhangi bir şikayet olmadığı ve görevini aksattığına dair başka bilgi ve belgenin bulunmadığı,
Anlaşılmış olup,
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran hakkında 03/04/2019 tarihinde izinsiz işe gelmemek fiili nedeniyle uygulanan 10 ihtar puanında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle de bu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Şanlıurfa
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile;
Başvurana yönelik uygulanan 10 ihtar puanının iptal edilmesi yönünde Şanlıurfa Valiliğine
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tarım ve Orman
Bakanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ŞANLIURFA VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi