|
ÖZET: Başvuran, görev yerinin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi veya 4. Asliye Ceza Mahkemesi olarak değiştirilmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesi uyarınca, idarenin memurların görev ve yerlerini değiştirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir. İdarenin bu yetkisini kullanırken, kamu yararını gözetmesi, eşitlik ilkesine uyması ve gerekçeli kararlar alması gerektiği vurgulanmıştır.
Değerlendirmeler sonucunda, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. İdarenin, görev dağılımında eşitlik ilkesine uygun hareket ettiği ve başvuranın atanması hususunda kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir karar verdiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvurunun reddi yönündeki işlemde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3209-S.20.5109
BAŞVURU NO : 2019/17092
KARAR TARİHİ : 27/02/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ
ADALET KOMİSYONU
BAŞVURUNUN KONUSU : Görev değişikliği talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından, … 3. Asliye Ceza Mahkemesi ve … Sulh Ceza Hâkimliğinde görevli olduğu, ayrıca … (Kapatılan) 1. ve 2. Sulh Ceza Mahkemelerinde de görevli olduğu, 2.9.2019 tarih ve 2019/2312 sayılı karar ile de … 4. Asliye Ceza Mahkemesinin müdürlük işlerine bakmak üzere görevlendirildiği, … Adliyesinin 1. bölgede sayılan yerlerden olduğu, ceza mahkemeleri işlemlerinin hukuk mahkemelerine göre daha fazla olduğu, Kapatılan Sulh Ceza
Mahkemelerinin iş ve işlemlerinin tamamen bitmediği, verilen iş yükünün çok fazla olduğu, tüm çalışmalarına rağmen herhangi bir aksaklığın çıkması halinde cezai ve disiplin yönünden cezalandırılmasına yol açacak durumlarla karşılaşabileceği, görevli olduğu tüm yerlere bakması halinde işleri yetiştiremeyeceğinden ve aynı zamanda denetim görevini de yerine getiremeyeceğinden ileride telafisi mümkün olmayan zararlar oluşabileceği belirtilerek tüm görevleri kaldırılarak görev yerinin … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olarak değiştirilmesi, mümkün değilse … 4. Asliye Ceza Mahkemesi olarak değiştirilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı’nın 17/10/2019 tarihli ve … Muh. sayılı yazısında,
2.1. Başvuranın … Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı ile 2012 yılında yazı işleri müdürü olduğu, … Sulh Ceza Mahkemesinde yazı işleri müdürü olarak göreve başladığı, sulh ceza mahkemelerinin sulh ceza hakimliğine dönüştüğü ve derdest dosya, infaz vb. yazı işleri müdürlüğü uhdesi gerektiren işlemlerin bulunmadığı,
23.7.2014 tarihinde kendi görevine ilaveten … 3. Asliye Ceza Mahkemesinde görevlendirildiği,
3.9.2019 tarihinde kendi görevine ilaveten … 4. Asliye Ceza Mahkemesinde görevlendirildiği,
2.2. … 4. Asliye Ceza Mahkemesinin yeni kurulan mahkeme olup mahkemede disiplin ve idare işlemleri dışında yazı işleri müdürlüğü yetkisi gerektiren herhangi bir işlem olmadığı, İzmir
Merkez Adliyesinde iş yükü daha ağır olmasına rağmen İzmir 1-2-3-4-5-6-7 Sulh Ceza
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Hakimliklerine iki yazı işleri müdürünün baktığı, bir kısım asliye ceza mahkemelerinde iki mahkemeye bir yazı işleri müdürünün baktığı,
2.3. Yapılan tüm görevlendirmelerin personel arasında adil dağılımı sağlamak ve hakkaniyeti korumak adına iş yoğunluğu, dosya derdest sayısı ve personel sayısı gözetilerek yapıldığı,
açıklamalarına yer verilmektedir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun;
5.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…”,
5.2. ‘Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi‘ başlıklı 76.maddesinin birinci fıkrasında; ”Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.”,
6. Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları
İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin ‘Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi’ başlıklı 105 inci maddesinde; “…(2) Yazı işleri müdürünün
görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve denetlemek.
b) Zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler arasında iş bölümü yapmak.
c) Zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevlilere işlerin öğretilmesi de dâhil olmak üzere hizmetlerin verimli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi için her türlü tedbiri almak.
ç) Doğru ve güvenilir adlî istatistikler elde edilebilmesi amacıyla, verileri sisteme doğru, eksiksiz ve zamanında girmek ve bu verilerin usulüne uygun girildiğini denetlemek.
d) Cumhuriyet savcısı veya hâkimin uygun göreceği evrakın havalesini yapmak.
e) Mahkeme tarafından fizikî ortamda teslimi gereken dosyalarla ilgili işlemleri yapmak.
f) Güvencenin iadesi gereken hâllerde gerekli işlemleri yapmak.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
g) Suç Eşyası Yönetmeliği uyarınca dosyaya ait kıymetli evrak ve değerli eşyanın uygun yerde muhafazasını sağlamak.
ğ) Harcın hesaplanması ve tahsili ile yargılama gideri müzekkerelerini yazmak ve buna ilişkin işlemleri yapmak.
h) Kararların tebliğini sağlamak.
ı) Kanun yolu incelemesi için dosyada bulunan tüm belgelerin eksiksiz olarak UYAP ortamına aktarıldığını kontrol etmek, güvenli elektronik imza ile imzalamak ve diğer gerekli işlemleri yapmak.
i) Kesinleştirme işlemlerini yapmak, doğruluğunu kontrol ettikten sonra kesinleşen infaz evrakını ve tali karar fişini derhâl düzenleyerek Cumhuriyet başsavcılığına verilmek üzere mahkeme başkanı veya hâkimin onayına sunmak.
j) Müsaderesine veya iadesine karar verilerek kesinleşen hükme konu eşyalar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak.
k) Mühür ve beratın muhafazasını sağlamak.
l) Arşivin düzenli tutulmasını sağlamak.
m) Mevzuattan kaynaklanan veya Cumhuriyet savcısı ya da hâkim tarafından verilen diğer görevleri yapmak.”,
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın talebinin reddine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, görev yerinin … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olarak değiştirilmesini, mümkün değilse … 4. Asliye Ceza Mahkemesi olarak değiştirilmesini talep etmektedir.
9. Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 76 ncı maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddede Kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesindeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri düzenlenmekte ve idarelere bu konuda takdir yetkisi tanınmaktadır.
10. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
11. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref
GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
12. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekir.
13. Şikayet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın … Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı ile 2012 yılında yazı işleri müdürü olduğu, …
Sulh Ceza Mahkemesinde yazı işleri müdürü olarak göreve başladığı, 23.7.2014 tarihinde kendi görevine ilaveten … 3. Asliye Ceza Mahkemesinde görevlendirildiği, 3.9.2019 tarihinde kendi görevine ilaveten … 4. Asliye Ceza Mahkemesinde görevlendirildiği, başvuranın tüm görevleri kaldırılarak görev yerinin … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olarak değiştirilmesi, mümkün değilse görev yerinin … 4. Asliye Ceza Mahkemesi olarak değiştirilmesi talebinin reddi üzerine bakılmakta olan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
14. Olayda, iş yükü ve personel kadrosu dikkate alındığında … Adliyesinde 8 yazı işleri müdürünün bulunduğu, … 1. Asliye Ceza Mahkemesi ve … 2. Asliye Ceza Mahkemesine bir yazı işleri müdürünün baktığı, … 1. Aile Mahkemesi ve … 2. Aile Mahkemesine bir yazı işleri müdürünün baktığı, … Sulh Hukuk Mahkemesi, Arabuluculuk ve Satış Memurluğu işlemlerine bir yazı işleri müdürünün baktığı, … 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, … 2. Asliye Hukuk
Mahkemesi ve … İcra Mahkemesine iki yazı işleri müdürünün baktığı, … Cumhuriyet
Başsavcılığına bir yazı işleri müdürünün baktığı, … Adliyesi Ön Büro, Vezne ve Tevzi işlemlerine bir yazı işleri müdürünün baktığı görülmektedir.
15. … Adliyesinde görevli yazı işleri müdürlerinin görev dağılımları hususunda eşitliğe aykırı bir durum tespit edilemediği, öte yandan sulh ceza mahkemelerinin sulh ceza hakimliğine dönüştüğü ve derdest dosya, infaz vb. yazı işleri müdürlüğü uhdesi gerektiren işlemlerin bulunmadığı, … 4. Asliye Ceza Mahkemesinin yeni kurulan mahkeme olduğundan mahkemede disiplin ve idare işlemleri dışında yazı işleri müdürlüğü yetkisi gerektiren herhangi bir işlem olmadığı ve yapılan tüm görevlendirmelerin personel arasında adil dağılımı sağlamak ve hakkaniyeti korumak adına iş yoğunluğu, dosya derdest sayısı ve personel sayısı gözetilerek yapıldığının idarece belirtildiği hususları dikkate alındığında başvuranın atanması hususunda idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı görülmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın tüm görevlerinin kaldırılarak görev yerinin … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olarak değiştirilmesi, mümkün değilse görev yerinin … 4. Asliye Ceza Mahkemesi olarak değiştirilmesi talebinin reddine ilişkin işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık tespit edilemediğinden hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ve İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu
Başkanlığı’na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.