|
ÖZET: Başvuran, 11 yıl boyunca Şahinbey İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nde hizmetli memur olarak çalıştıktan sonra, 25 gün kesintisiz göreve gelmemesi nedeniyle devlet memurluğundan çıkarılma cezası almış, ancak Yüksek Disiplin Kurulu bu cezayı “1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması” cezasına indirmiştir. Başvuran, bu kararın uygulanması için ilgili idareye başvurmuş, ancak idare, başvuranın “idari yönden görevden çekilmiş sayıldığı” gerekçesiyle talebini reddetmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirirken, idarenin başvuranın geri dönme talebini reddetmesinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, başvuranın geçmişte yaşadığı sıkıntılar ve pişmanlığı göz önünde bulundurularak, başvuranın topluma yeniden kazandırılması adına bir şans verilmesinin faydalı olacağına kanaat getirilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın görevine geri dönmesi yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5825-S.20.9285
BAŞVURU NO : 2019/17048
KARAR TARİHİ : 11/04/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevine geri dönme talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 26/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Şahinbey İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde hizmetli memur kadrosunda Sosyal hizmetler ve Çocuk Esirgeme kontenjanında 11 yıldır görev yaptığını ancak
25 gün kesintisiz görevine devam edememesi nedeniyle devlet memurluğundan çıkarılma
cezası aldığını ancak Yüksek Disiplin Kurulu kararında devlet memurluğundan çıkarılma teklifinin reddedilerek, “1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması” cezasına karar verildiğini ve 02/11/2018 tarihli dilekçe ile bu kararın uygulanması amacıyla ilgili İdareye başvurduğunu ancak İdare tarafından, “İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “idari yönden görevden çekilmiş sayıldığınızdan göreve dönme isteğinizle ilgili işlem tesis edilememiştir” gerekçesiyle talebinin reddedildiğini belirtmiş olup, tekrar görevine başlatılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Gaziantep İl
Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, 657 Sayılı Kanunun “Çekilme” başlıklı 94. maddesi uyarınca mazeretsiz ve izinsiz göreve gelmemesi ve ayrıca devlet memurunun bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemesi nedenleriyle adı geçen hakkında muhakkik tarafından 125/e maddesinin uygulanmasının istendiği ancak Bakanlık Personel Genel Müdürlüğünün 09/10/2018 tarih ve sayılı yazısı ile teklifin reddedildiği ve disiplin yönünden olan cezanın İl Disiplin
Kurulu kararınca 1 yıl kademe durdurulması cezasına düşürüldüğü ancak idari yönden verilen ceza kapsamında başvuranın görevden çekilmiş sayıldığı,
2.2. Başvuranın geri dönme talebinin yerine getirilmemesine neden olaraksa, Bakanlığın kullanımına izni verilen kadroların hizmetin gereği olarak öncelikle öğretmen ihtiyacına yönelik atamalarda kullanıldığı, kadro sınırlılığı nedeniyle, eğitim öğretim hizmetleri sınıfları dışındaki diğer hizmet sınıflarında kurumlar arası yer değişikliği ve açıktan atama yoluyla personel alımı yapılmadığı bu nedenle ilgili hakkında herhangi bir işlem yapılamayacağı,
ifade etmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 5.1. “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler”
5.2. “Çekilme” başlıklı 94. Maddesinde; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. (Ek hüküm: 31/7/1970 – 1327/75 md.) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.”
5.3. “Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları” başlıklı 97. Maddesinde; “Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere; A) 94 üncü maddenin 2 nci ve
3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre
çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, C) 95 inci maddede yazılı zorunluluklara uymayanlar 3 yıl geçmeden, D) 96 ncı maddeye aykırı hareket edenler hiçbir surette, Devlet memurluğuna alınamazlar.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, hizmetli memur kadrosunda Sosyal hizmetler ve Çocuk Esirgeme kontenjanında 11 yıldır görev yaptığını ancak 25 gün kesintisiz görevine devam edememesi nedeniyle görevinden çekilmiş sayıldığını belirtmiş olup, tekrar görevine başlatılmayı talep etmektedir.
8. İlgili İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; Şahinbey İlçesi Milli Eğitim
Müdürlüğü hizmetlisi iken, 19/09/2017-14/10/2017 tarihleri arasında mazeretsiz ve izinsiz olarak 25 gün kesintisiz göreve gelmediği için başvuran hakkınızda başlatılan soruşturma sonucunda; İdari yönden getirilen teklif kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 94. maddesi gereğince görevden çekilmiş sayıldığı, Disiplin yönünden getirilen teklif kapsamında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 125 – maddesinin e bendi hükmüne göre Devlet Memurluğundan Çıkarılma cezası teklifi yapıldığı, ancak bu kapsamda getirilen teklifin Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu Kararında reddedildiği, Yüksek disiplin kurulu kararının İl Disiplin Kurulunda görüşülmesi neticesinde de “1 Yıl
Kademe İlerlemesinin Durdurulması” cezasının uygulanmasına karar verildiği, ayrıca, geri dönme taleplerinde sınırlı olan açıktan atama kadrolarında öğretmenlere öncelik verildiğini belirterek kişinin talebinin reddedildiği belirtilmektedir.
9. 657 sayılı DMK’nın 92 nci maddesinde; Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenlerin, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilecekleri belirtilerek, çekilmiş sayılarak Devlet memurluğundan ayrılan kişilerin kazanılmış hak aylık dereceleriyle sınav şartı aranmaksızın yeniden memurluğa atanabilecekleri hükme bağlanmıştır.
10. Ayrıca, 08/02/2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5 Seri No.lu Kamu
Personeli Genel Tebliğinde; 657 sayılı Kanuna tabi memur olarak çalışmış olup da iki defadan fazla olmamak üzere kendi istekleriyle memuriyetten çekilen veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan, yeniden memurluğa dönmek isteyenlerin, 657 sayılı Kanunun 97 nci maddesinde belirtilen bekleme sürelerini doldurmuş olmaları halinde, atanmak istedikleri kamu kurum ve kuruluşlarına başvurmaları gerektiği, memuriyete dönmek isteyenlerin 657 sayılı
Kanuna tabi memur olarak istihdamları, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde, başvuracakları kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde bulunduğu da belirtilmiştir.
11. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer
Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. Bu kapsamda; başvuranın, çekilmiş sayılma sonrası atanması hukuken mümkün olmakla birlikte, bahsi geçen mevzuat hükümlerine göre belirtilen hususta idarenin de kamu yararı, hizmet gerekleri, kadro ve ihtiyaç gibi durumları dikkate alarak atama yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi olduğu açıktır.
13. Ancak, sınırlı sayıda atama izni verildiği ve mevcut sistemde var olan öğretmen ihtiyacı gerekçesiyle talebin yerine getirilemeyeceğini belirten İdarenin, kendine tanınmış olan takdir yetkisini kullanırken somut durumları kendi içinde değerlendirmeden, vatandaşın devletin yardımına duyduğu ihtiyaç ve muhtaçlık düzeyini hesaplamadan genel bir kanı ile karar verdiği görülmektedir.
14. Somut olayda; başvuranın devlet memurluğundan çekilmiş sayılmasına neden olan görevine devam edemediği sürecin keyfi bir durum olmadığı, özel hayatında yaşamış olduğu sıkıntılar neticesinde başvurduğu uyuşturucu kullanımı nedeniyle yaşadığı sıkıntılardan kaynaklandığı, ayrıca Kurum psikoloğunun başvuranla yaptığı görüşmeden başvuranın yanlışlarından büyük ders çıkardığı, aynı hataları tekrar etmemek için tedavi gördüğü, kendisine sahip çıkacak, Devletinden başka kimsesi olmadığı, kendisine bir şans verilmesi durumunda çalışmak ve kendini düzeltmek ile ilgili olarak istekli olduğu bir arada değerIendirildiğinde başvurana bir şans daha verilmesinin yerinde olduğu düşünülmektedir.
15. Kaldı ki; Türkiye’de madde bağımlılığı ile etkin bir mücadele sürdürülmekte olup bu mücadelenin ancak geniş, bileşik ve birbirini tamamlayan zihniyet, yapı ve uygulamaları geliştirerek taraflar arasındaki iş bölümü, bağlantılı çalışma, işbirliği ve eşgüdümün sağlandığı bütüncül bir yaklaşımla başarıya ulaşacağı açıktır. Bu kapsamda, Uyuşturucu ile Mücadele
Ulusal Strateji Belgesi ve Eylem Planında (2018-2023); “Uyuşturucu ile mücadelede temel amacımız, uyuşturucu maddeyle hiç tanışmamış kişilerin korunmasıdır. Ayrıca uyuşturucu madde kullanan kişilerin danışmanlık, arınma, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması, tedavilerinin sağlanması ve bireylerin sosyal hayata yeniden kazandırılması mücadelenin vazgeçilmez unsurlarıdır.” denilerek bağımlılıktan kurtulmuş olan bireylerin tekrar o bağımlılığa geri dönmemesini de içeren topyekûn bir mücadeleden söz edilmektedir.
16. Türkiye’de yürürlükte olan ilgili mevzuatın, madde kullanımı ve bağımlılığı bir halk sağlığı sorunu olarak kabul ettiği göz önünde tutulduğunda başvuran gibi bağımlılıktan kurtulmak adına görülen tedavi süreçleri sonrasında kişilerin yeniden bağımlılık içine girmemesi adına tedavi sonrası hizmet boyutunun geliştirilmesi, tedavi sürecinden sonra eski bağımlıların toplumsal yaşama yeniden uyum ve katılımlarını sağlayacak sosyal destek mekanizmalarını harekete geçirecek şekilde devletin her paydaşının üzerine düşeni yapması şarttır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın durumu ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiğinde, başvuranın tekrar işine geri dönme talebinin İdare tarafından reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilememekle birlikte, somut olay kapsamında, kişinin pişmanlığı, geçmişi, yaşadıkları ve genel durumu göz önünde bulundurulduğunda başvuranın sistem dışına itilmesi yerine topluma yeniden kazandırılması adına gerek rehabilitasyonunun sağlanarak sağlığına kavuşması, gerekse yaşamını idame ettirebilmesi açısından sosyal hayattan kopmaması ve çalışma hayatına yeniden kazandırılmasının fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın görevine geri dönmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi