| ÖZET: Başvuran, 04.10.2018 tarihinde görev yerinde bulunmadığı gerekçesiyle kendisine verilen 5 ihtar puanının iptalini talep etmiştir. Ancak, yapılan denetimlerde başvuranın görev yerinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Denetim raporları ve ilgili mevzuat uyarınca, aile hekimlerinin görev yerlerinde bulunmamaları durumunda ihtar puanı uygulanması gerekmektedir. Başvuranın, sağlık hizmeti sunmak amacıyla görev yerinden ayrıldığını iddia etmesine rağmen, bu durumu kanıtlayacak bir belge sunmamıştır. İlgili mevzuat, sağlık hizmetlerinin önceden planlanarak idareye bildirilmesini zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla, başvuranın talebi reddedilmiş ve verilen ihtar puanında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7418-S.20.11704
BAŞVURU NO : 2019/17242
KARAR TARİHİ : 15/05/2020
RET KARARI
ŞANLIURFA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Görev yerinde bulunmamak fiiline istinaden aile hekimine verilen ihtar puanının iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: ); Şanlıurfa Harran İl Sağlık
Müdürlüğüne bağlı nolu Aile Hekimliği Biriminde aile hekimi olarak görev yaptığını, 04.10.2018 tarihinde saat 16.05’te görevinin başında olmadığı iddiasına binaen, “çalışma saatlerine uymamak (her bir gün için)” fiiline istinaden 5 ihtar puanı verilerek kendisine 01.08.2019 tarihinde tebliğ edildiği, görev yerinde olmadığının Harran İlçe Sağlık
Müdürlüğü personeli tarafından tespit edildiği, halbuki, bu personeli görev yaptığı aile sağlığı merkezindeki kanları almak için kendisinin çağırdığını ve telefon görüşmesi esnasında
“Harran’a bağlı Papara köyünde telefon ile ulaşamadığı kişilere, Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliği kapsamında koruyucu sağlık hizmetlerini sunmak gayesiyle” yerinde olmayacağını bildirdiğini, görev yerinde bulmadıklarında kendisini telefonla arayabilecekken bu yönteme başvurulmadığı, yapılan denetimin usülsüz bir denetim olduğunu ifade ederek 5 ihtar puanının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü’nün
30.03.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliği’nin 4 üncü ve 33 üncü maddelerinde “aile hekimlerinin görev ve sorumlulukları ile denetim usüllerinin” açıkça belirtildiği, başvuranın söz konusu tarihte hasta ziyareti yapacağı ve bu nedenle görev başında olmadığını içeren bir bilgi ve belgenin kendilerine ulaşmadığını,
2.1. 5228 sayılı Aile Hekimleri Kanunu’nun 5 inci maddesinin 2 inci paragrafına ve Aile
Hekimliği Uygulama Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesine istinaden; aile hekimlerinin ev ziyaretleri ve gezici / yerinde sağlık hizmeti sunulmasının hasta yoğunluğunun az olduğu günler için planlamasının yapılarak Sağlık Müdürlüğü’nün onayına sunulması ve akabinde Müdürlük tarafından uygun bulunması ile mümkün olduğu, yapılacak ev / saha ziyaretlerinin Başkanlığın
15.03.2016 tarihli ve 210 sayılı genel yazısı doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun;
5.1. “Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda
Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir. Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, görevleriyle ilgili ya da görevleri başında işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Devlet memurları gibi kabul edilir. ..”,
5.2. “Yönetmelikler” başlıklı 8 inci maddesinde; “Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; …çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir….”,
6. 24/12/2010 tarihli ve 2010/1237 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin;
6.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 9 uncu maddesinde: ” Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, görevlerini haftalık çalışma süresi kırk saatten az olmamak kaydıyla, Aile
Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.
Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının, pozisyonlarının bulunduğu mahalde ikamet etmeleri esastır.”
6.2. “Denetim” başlıklı 11 inci maddesinde, “(1) Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi hükmü çerçevesinde, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, altı aylık aralıklarla denetlenir.
Yapılan denetimler sonucunda ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırı fiillerin tespit edilmesi hâlinde aykırılığın mahiyetine göre; b) İdarî yönden 13 üncü ve 14 üncü madde hükümlerine göre, … gerekli işlemler tesis edilir.”,
6.3. “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Ek (2)’de yer alan fiilleri işleyen sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimlerine ve ilgili durumlarda aile sağlığı elemanlarına, tespitin mülkî idare amirleri ve il sağlık müdürleri veya bunların görevlendireceği personelce yapılması hâlinde vali yardımcısı tarafından, tespitin Bakanlık tarafından yapılması hâlinde Bakanlıkça, fiillerine karşılık gelen ihtar puanları uygulanmak suretiyle doğrudan yazılı ihtar yapılır. Bakanlıkça yapılan ihtarlar, işlem yapılmak üzere ilgili valiliğe bildirilir.
(2) İlgili aile hekimi ve aile sağlığı elemanı, vali yardımcısının verdiği ihtara karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde valiye, Bakanlığın verdiği ihtarlara karşı ise müsteşara itirazda bulunabilir. İtiraz mercileri otuz gün içinde itirazı inceleyerek karara bağlar ve kararı ilgilisine yazılı olarak bildirir.
(6) İhtarı gerektiren fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlem başlatılır. En geç iki ay içinde gerekli işlemlerin başlatılmaması, gerekli işlemlerin altı ay içinde sonuçlandırılmaması veya ihtarı gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ihtar verilmemesi hâlinde, ihtar verme ve devamında sözleşmeyi sona erdirme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
6.3. Ek-2 sayılı Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puanı Cetvelinde 1 nolu sırada, “Çalışma saatleri planına uymamak” fiili için “5” ihtar puanı öngörüldüğü,
7. 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin;
7.1. “Gezici ve yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 6 ncı Maddesinde:
“…Gezici sağlık hizmet bölgesi veya yerinde sağlık hizmet bölgesi olarak onaylanan yerlerle ilgili yapılmak istenen değişiklikler 6 aylık dönemler halinde ilgili aile hekimlerinin de görüşleri alınmak suretiyle müdürlükçe belirlenerek Kurumun onayına sunulur. Aile hekimi tarafından talep edilen gezici veya yerinde sağlık hizmet bölgesi değişiklikleri ise müdürlükçe uygun bulunması durumunda, 6 aylık dönem kısıtlamasına tabi olmaksızın Kurum onayına sunulur. Kurum onayına sunulan değişiklik tekliflerine ilişkin karar Kurum tarafından en geç 1 ay içerisinde alınır.
(3) Aile hekimlerinin gezici sağlık hizmeti sunacakları bölgelerdeki yerleşim birimlerine bir plan dâhilinde periyodik aralıklarla ulaşmaları ve hizmet vermeleri esastır. Gezici sağlık hizmetine ilişkin planlama; coğrafi durum, iklim ve ulaşım şartları ile kendisine bağlı yerleşim birimlerinin sayısı dikkate alınarak ve gezici sağlık hizmeti sunulacak yerleşim yerine ulaşmak amacıyla yolda geçen süreler hariç olmak üzere her 100 kişi için ayda iki saatten az olmamak kaydıyla o yerleşim yerinde aile hekimi tarafından yapılır. Nüfusu 250 kişiye kadar olan yerleşim yerlerine en az ayda bir kez, 250 ile 500 kişi arasında olan yerleşim yerleri için en az ayda iki kez, nüfusu 500 ve üzeri olan yerleşim yerlerine ise en az haftada bir kez gezici sağlık hizmeti verilir. Gezici sağlık hizmeti bölgesinde Bakanlığa ait sağlık tesisi var ise bu tesisler hizmet için kullanılabilir.
(4) Gezici sağlık hizmeti planlaması yapılırken, istatistikî olarak aile hekimliği birimine müracaat eden hasta yoğunluğunun en az olduğu günler için planlama yapılır. Aile hekimi gezici ve/veya yerinde sağlık hizmeti planını sözleşme döneminin ilk ayında aylık olarak yapar ve toplum sağlığı merkezine bildirir. Bu plan sözleşme döneminin sonuna kadar her ay uygulanır. Her ayın sonunda gezici/yerinde hizmet faaliyet raporunu toplum sağlığı merkezine bildirir. Zorunlu hallerde aile hekimi her türlü gezici hizmet planı değişikliğini hizmeti aksatmayacak şekilde bölgesindeki toplum sağlığı merkezine önceden bildirir. ….
(5) Gezici sağlık hizmetinin verildiği günlerde tek birimli aile sağlığı merkezinin hizmete açık tutulması sağlanır.
7.2. “Çalışma saatleri” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “(1) Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları tam gün esasına göre çalışırlar. (2) Mesai saatleri ve günleri, çalışma yerinin şartları da dikkate alınmak suretiyle çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak aile hekimi tarafından teklif edilir ve müdürlükçe uygun görülmesi halinde onaylanır. Yapılacak ev ziyaretleri ve gezici/yerinde sağlık hizmetleri çalışma süresine dâhil edilir. Çalışılan günler ve saatler aile sağlığı merkezinin dış levhasının yakınında ve görülecek bir yerine asılarak kişilerin bilgilenmesi sağlanır.”
7.3. “Denetim” başlıklı 33 üncü maddesinde, “Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Kurum, ilgili mülki idare amirleri ve yerel sağlık idare amirleri veya bunların görevlendireceği personelin denetimine tabidir. Denetim yapmaya yetkili amir, ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılığı doğrudan kendisi tespit edebileceği gibi, tespiti yapmak üzere incelemeci veya soruşturmacı da görevlendirebilir. Bu denetimler Kurum tarafından belirlenen denetleme formları ile gerçekleştirilir. Mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılık tespit edildiği takdirde, Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak
Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler çerçevesinde ilgililer hakkında işlem tesis edilir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü’nde aile hekimi olarak görev yapmakta olup
04.10.2018 tarihinde görevinin başında olmaması nedeniyle kendisine uygulanan 5 ihtar puanı
cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
10. Başvuranın “04.10.2018 tarihinde görevinin başında olmaması” durumunun 04 – 05 –
08.10.2010 tarihlerinde gerçekleştirilen olağandışı – gezici denetim kapsamında düzenlenen
Denetim Formu ve İnceleme Tutanağı ile tespit edilmesine binaen Valilik Makamının
15.10.2018 tarih ve sayılı oluru ile muhakkik görevlendirildiği ve 19.03.2019 tarihinde
soruşturmanın tamamlanarak “başvuranın 10 ihtar puanı ile tecziye edilmesini” içeren soruşturma raporunun sunulduğu, başvuranın son savunmasını 18.04.2019 tarihinde verdiği, savunmanın değerlendirilmesi neticesinde ilgili Yönetmelik’in “Sözleşmenin İhtaren Sona
Erdirilmesi” başlıklı 14 inci maddesi 1 inci fıkrası hükmü doğrultusunda “çalışma saatleri planına uymamak” fiili işlendiğinin tespit edildiği ve 16.05.2019 tarih sayılı yazı ile başvurana 5 ihtar puanı verildiği,
10.1. Yapılan denetimi içeren 04.10.2018 tarihli tutanakta kan alınmaya gidildiği ancak Aile
Sağlık Merkezi’nin kapalı olduğu ve başvuranın yerinde bulunamadığı tutanak altına alındığı,
10.2. 04.10.2018 tarihli kayıtlarda hastalara yapılan işlem kayıtlarını gösteren bilgisayar çıktısında başvuran tarafından 45 muayene gerçekleştirildiği ve bunların 20 tanesinde işlemin yapıldığı yer hanesinin, diğer kayıtlarda ‘ASM içinde yapıldı’ ibaresi yer almakta iken, boş olduğu,
anlaşılmıştır.
11. İlgili mevzuatın incelenmesi neticesinde;
11.1 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 6 ncı maddesinde, aile hekimleri ve aile sağlığı
elemanlarının, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbi olduğu,
11.2. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin;
11.2.1. 6 ıncı Maddesi ile; Aile hekimi gezici ve/veya yerinde sağlık hizmeti planını sözleşme döneminin ilk ayında aylık olarak yapacağı ve toplum sağlığı merkezine bildireceği, bu planın sözleşme döneminin sonuna kadar her ay uygulanacağı, zorunlu hallerde ise aile hekimi her türlü gezici hizmet planı değişikliğini hizmeti aksatmayacak şekilde bölgesindeki toplum sağlığı merkezine önceden bildireceği,
11.2.2. 33 üncü maddesi ile; Denetim yapmaya yetkili amir veya görevlendireceği incelemeci veya soruşturmacı Kurum tarafından belirlenen denetleme formları ile denetim gerçekleştirebileceği, mevzuat şartlarına aykırılık tespit edildiği takdirde, Aile Hekimliği
Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile
Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler çerçevesinde ilgililer hakkında işlem tesis edeceği,
11.3. Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinde ;
11.3.1. Aile hekimleri, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, altı aylık aralıklarla denetleneceği,
11.3.2. Yönetmelik Ekinde yer alan İhtar Puanı Cetvelinde “Çalışma saatleri planına uymamak” fiili için “5” ihtar puanı öngörüldüğü,
anlaşılmıştır.
12. Başvuranın yapılan denetim sırasında, görev yerinde bulunmadığı konusunda bir çekişme yoktur, ancak başvuranın görev yerinde bulunmama gerekçesi olarak “telefonla ulaşamadığı kişilere koruyucu sağlık hizmetlerini sunmak amacıyla görev yerini terk ettiği yani hizmet vermek amacıyla görev yerinde bulunmadığını bunu da telefonla görüştüğü Kurum personeline bildirdiği”ni ileri sürdüğü anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, ilgili mevzuatta açık olarak Kurum tarafından olağan dışı (planlananlar haricinde) denetimler yapılabileceği, bunun da denetim formları ile kayıt altına alınacağı, ayrıca, aile hekimlerinin çalıştığı sağlık birimi dışında yapacağı sağlık hizmetlerinin önceden planlanarak kurum onayına sunulup izin alınması gerektiği anlaşılmaktadır. İdare başvuranın iddia ettiği gibi “sağlık hizmeti sunulması amacıyla sağlık birimi dışında olunacağı” hususunda bir bilginin kendilerine ulaşmadığını beyan etmiştir.
Kaldi ki, her halükarda mevzuatın gereği olarak, sağlık birimi dışında verilecek sağlık hizmetlerinin önceden İdareye sunulmuş ve idare tarafından onaylanmış olması gerekmektedir.
Başvuranın bu hususta iddiası olmaması ve bir belge sunmaması nedeniyle başvuranın görev yerinde bulunmaması ile ilgili açıklaması yerinde görülmemiş olup ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde “Çalışma saatleri planına uymamak” fiilinin sübuta erdiği dikkate alındığında tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu
Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 27/03/2020 tarihli ve S.20.7802 sayılı yazı ile bildirilmiştir
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ŞANLIURFA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi