Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Ağrı’daki Tapu Müdürlüğünde görevli Tekniker olarak çalışmakta ve %90 engelli olan babasının sağlık durumu nedeniyle Diyarbakır’a tayin talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın talebini, personel ihtiyacı ve ailevi durumlar gerekçesiyle reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın babasının sağlık durumu ve engellilik oranını dikkate alarak, yer değişikliği talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna hükmetmiştir. İlgili mevzuat, engelli aile fertleri için yer değiştirme taleplerinin karşılanmasını öngörmekte ve başvuranın durumunun bu kapsamda yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/4210-S.20.6696

BAŞVURU NO : 2019/17379

KARAR TARİHİ : 19/03/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Babasının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 02/10/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Ağrı ili … ilçesi Tapu Müdürlüğünde 31.08.2016 tarihinde Tekniker olarak göreve başladığını, 05.01.2018 tarihinde babasının rahatsızlığından dolayı sağlık raporu ile birlikte

Diyarbakır il merkezine mazeret tayini talebinde bulunduğunu, babasının %90 oranında ağır özürlü sağlık raporu bulunduğunu ve organ nakli beklediğini, babasının Ağrı ili … ilçesinde 3.

derece sağlık kuruluşu bulunmadığından memuriyetinin bulunduğu yerde yaşayamaz heyet raporu ile birlikte 27.03.2019 tarihinde ikinci kez mazeret tayini başvurusunda bulunduğunu, babasına bakmakla yükümlü olmasına rağmen başvurusunun reddedildiğini belirterek; babasının hayati tehlikesi olduğundan, oluşan bu mağduriyetin giderilmesi için naklinin

Diyarbakır il merkezinde bulunan merkez ilçe tapu müdürlüklerinden birine yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Çevre ve

Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 13/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. … Tapu Müdürlüğünde Tekniker unvanıyla görev yapan başvuranın, Diyarbakır iline atanma talebine ilişkin olarak; babasına bakmakla yükümlü başvuranın babasının sağlık durumundan dolayı isteğe bağlı olarak ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle

Müdürlüğün işlem yapan personel unvanında personel ihtiyacının bulunması, ayrıca MERNİS kayıtlarının incelenmesi sonucunda başvuranın kendisi hariç 3 bekar kardeşinin daha bulunması ve tamamının anne ve babası ile birlikte ikamet ettiğinin anlaşılmasına bağlı olarak hizmet gereği ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde talebinin uygun görülmediği,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

2.2. Başvuranın, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin

Yönetmeliğin Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Esaslarına İlişkin

Yönetmeliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği 2020 yılı genel atama döneminde Müracaat

Usul ve Esaslarına uygun olarak talepte bulunması halinde norm kadro imkanları, hizmet gerekleri ve kamu yararı kapsamında yer değiştirme kurulunca talebinin yeniden değerlendirilebileceği, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…” 6. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun

2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum

içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.” 6.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, … ifade eder.” 6.3. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. ” 6.4. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz. (Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: 2016/9697, K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla

“ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)

7. 20/06/2011 tarih ve 27970 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tapu ve Kadastro Genel

Müdürlüğü Personeli Atama ve Yer Değiştirme Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Naklen atama, atama dönemi ve başvuru” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Yer değiştirme sureti ile atamaya tabi boş veya boşalacak kadro ve unvanlar ile personel ihtiyacı bulunan diğer hizmet birimlerinin listesi Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlük internet sitesinden ilan edilir. (Ek cümle:RG-16/5/2012-28294) Genel Müdürlük tarafından otomasyon sistemi üzerinden atama gerçekleştirilebilir. (Ek cümle:RG-16/5/2012-28294) Bu şekilde yapılacak atamanın takvimi Genel Müdürlükçe belirlenir ve ilan edilir.

(2) Hizmet bölgesinde zorunlu çalışma suresini tamamlayanlar ve isteğe bağlı olarak yer değiştirme talebinde bulunan diğer personel, ek-2’de yer alan Yer Değiştirme Sureti ile Atanma

İstek Formunu doldurarak, her yılın 1-15 Nisan tarihleri arasında hizmet birimine verir. Hizmet birimleri başvuruları kendi görüşleri ile birlikte 15-30 Nisan tarihleri arasında Bölge

Müdürlüklerine, Bölge Müdürlükleri de 1-15 Mayıs tarihleri arasında kendi görüşlerini ekleyerek, (Değişik ibare:RG-1/3/2019-30701) Personel Dairesi Başkanlığına intikal ettirirler.

Bu tarihler dışında ve usulüne uygun yapılmayan müracaatlar dikkate alınmaz. (Değişik cümle:RG-16/5/2012-28294) Hizmet süresinin hesabında (Değişik ibare:RG-1/3/2019-30701)

son başvuru tarihi esas alınır. Bu tarih itibarı ile ilan edilen kadroların niteliklerini taşımayanların ataması yapılmaz.

(3) (Değişik:RG-1/3/2019-30701) Genel Müdürlük, başvuran personelin; atanma istek formu, değerlendirme formu, tercih sırası, hizmet puanı ve hizmet süresini dikkate alarak sırasıyla zorunlu yer değiştirmeye tabi olan, mazerete ve engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinde bulunan, isteğe bağlı atama talebinde bulunan personele öncelik vermek suretiyle atama işlemlerini tamamlar. Birinci tercihlerine yerleştirilemeyenler varsa, sırasıyla diğer tercihleri dikkate alınarak aynı şekilde değerlendirmeye tabi tutulurlar.”…

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın babasının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesiyle Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

9. Başvuran, Ağrı ili … ilçesi Tapu Müdürlüğünde 31.08.2016 tarihinden itibaren Tekniker olarak görev yapmakta olup; %90 oranında ağır engelli olan babasının yaşadığı Diyarbakır il merkezine mazeret tayini talebinde bulunmaktadır.

10. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgilerden, başvuranın babasının sağlık durumundan dolayı isteğe bağlı olarak ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle

Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesi kapsamında engellilik durumuna bağlı olarak 2018 ve 2019 yıllarında Diyarbakır iline atanma talebinde bulunduğu ve babasına ait sağlık kurulu raporundaki engel durumu %90 oranında ağır engelli olarak anılan Yönetmeliğe uygun olmakla birlikte, … Tapu Müdürlüğünün işlem yapan personel normunun 3 olmasına rağmen 2 personel ile hizmet verdiği, başvuranın talebinin karşılanması durumunda anılan Müdürlükte tek personel kalacağından, Müdürlüğün işlem yapan personel unvanında personel ihtiyacının bulunması, ayrıca MERNİS kayıtlarının incelenmesi sonucunda başvuranın kendisi hariç 3 bekar kardeşinin daha bulunması ve tamamının anne ve babası ile birlikte ikamet ettiğinin anlaşılmasına bağlı olarak, hizmet gereği ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde talebinin reddedildiği belirtilmiştir.

11. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak 657 sayılı Kanun ile birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılması öngörülmüş; bu kapsamda Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin

Yönetmelikte, sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilecekleri ve bu kapsamdaki taleplerin bu

Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.

12. Benzer şekilde, anılan Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığının veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğinin alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerektiği öngörülmektedir.

13. Başvuranın babasının %90 oranında engelli olduğu, kronik böbrek yetmezliği hastası olduğu, sürekli ayaktan periton diyalizi tedavisi gördüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca Dicle

Üniversitesi Hastanesinin 18/04/2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda, 10 yıldır rutin HD programında olan başvuranın nefroloji ve diyaliz merkezinin olduğu bir yerde ikamet etmesinin uygun olduğu, nefroloji uzmanının yakın takibinde olması gerektiği belirtilmiştir.

14. İdare tarafından başvuru konusuna ilişkin yapılan açıklamada personel ihtiyacı sebebiyle başvuranın talebinin karşılanamadığı ifade edilmekle birlikte, Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik gereğince gerekli şartları taşıyan Devlet memurlarının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi için talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması ve söz konusu teşkilat bünyesinde memurun atanabileceği bir kadronun bulunması gerektiği, söz konusu koşulların varlığı halinde yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi gerektiği açıkça hüküm altına alındığından ve bu kapsamda başvuranın babasının %90 oranında engelli olduğu ve sağlık durumu göz önüne alındığında, ilgili idare tarafından başvuranın engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. İdare tarafından yapılan açıklamada, her ne kadar başvuranın babası ile birlikte

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

yaşayan 3 bekar kardeşinin daha olduğu ifade edilmiş olsa da başvuranın da bir evlat olarak babasının bakımını üstlenme isteğinin görmezden gelinemeyeceği, ağır oranda engelli olan babanın bakımının zorluğu da göz önünde bulundurulduğunda ailevi durumların ve dengelerin özelinde bu yönde bir yorumda bulunmanın yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

15. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın babasının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum

İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın babasının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kabul edilerek

Diyarbakır iline atamasının yapılması hususunda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tapu ve Kadastro Genel

Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.