|
ÖZET: Başvuran, 24 yıllık hemşirelik deneyimine rağmen Balıkesir Devlet Hastanesi’nde acil yardım ambulansında görev almasının hukuka aykırı olduğunu ve mevzuata göre bu tür ambulanslarda en az bir hekim, bir paramedik veya belirli eğitimleri tamamlamış bir acil tıp teknisyeni bulunması gerektiğini belirtmiştir. Başvuran, kendisinin bu niteliklere sahip olmadığını ve gerekli eğitimleri almadığını ifade ederek, bu durumun sağlık açısından ciddi riskler taşıdığını ve görevlendirmenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, acil sağlık hizmetleri mevzuatında belirtilen personel gerekliliklerinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın, acil servis ambulanslarında en az bir hekim veya bir paramedik ya da gerekli modül eğitimlerini tamamlamış bir acil tıp teknisyeni bulundurulması zorunluluğunu göz önünde bulundurarak, bu düzenlemelere uygun hareket etmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, Sağlık Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5146-S.20.8209
BAŞVURU NO : 2019/17410
KARAR TARİHİ : 01/04/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Hemşire olan başvuranın göre aldığı acil servis ambulansının mevzuata uygun düzenlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 24 yıldır hemşire olarak çalışmakta olduğunu, son bir yıldır Balıkesir … Devlet
Hastanesinde hukuka aykırı olarak acil yardım ambulans görevine çıkarıldığını, mevzuata göre acil yardım ambulanslarındaki ekipte en az bir hekim veya bir paramedik veya bir acil tıp teknisyeni bulunmasının zorunlu olduğunun hüküm altına alındığını ancak bu hükme aykırı olarak görevlendirmelerin yapıldığını, kendisinin acil yardım ambulans görevine çıkabilecek nitelikte olmadığını, gerekli eğitimleri de almadığını bu sebeple oluşabilecek ölüm vb. gibi zararlardan endişe ettiğini belirterek bu görevlendirmenin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen ve Kurumumuzca kaydedilen 26/12/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin Hizmetin Sevk ve İdaresi başlıklı 6 ncı maddesi,
26 ncı maddesi, Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliğinin
4 ncü maddesi, İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesinin 4 ncü maddesi kapsamında Acil
Sağlık Hizmetleri sunumuna ilişkin iş ve işlemlerin yürütüldüğü, bu bağlamda Balıkesir İli tüm ambulans hizmetlerinin İl Ambulans Servisi Başhekimliği koordinatörlüğünde yürütülmekte olduğu, Ayrıca sağlık tesisinizde Acil Sağlık Hizmetlerinde aksamaya mahal vermeden, 24 saat kesintisiz hizmet verecek şekilde personel planlamasının yapılması, ve yine acil servis hizmetlerinde personel planlaması yapılarak modül eğitimi olmayan ilgili personellerin modül eğitimlerini almaları için 1 12 Komuta Kontrol Merkezi Başhekimliği ile irtibata geçilmesi ve
Dört (4) Modül Eğitiminin alınarak tamamlanması hususunda iş ve işlemlerin yürütülmesinin gerektiği,
2.2. Hastaneleri bünyesinde konuşlanan 1 adet hasta nakil ve acil yardım ambulansı ile hizmet verildiği, hasta nakillerinin yanında 112 KKM tarafından vaka verildiği, acil yardım ambulansı ile acil servis çalışanları tarafından vakalara çıkılmakta olduğu, hastanelerinde 5 ATT kadrosu olup mevcut 3 ATT’nin bulunduğu, 2 ATT’nin acil servis, 1 ATT’nin ise Diyaliz biriminde çalışmakta olduğu, Paramedik kadrosunun bulunmadığı, Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen şartları taşımamakta olan hastane ambulansında hizmet veren sağlık personelinin aynı zamanda acil serviste hizmet verdiği, acil serviste, acil servis sorumlusu ile birlikte toplam 12 sağlık personelinin görev yaptığı, mesai saatleri içerisinde bir sorumlu ve 3 personel nöbet ve hafta sonlarında 3 sağlık personeli tarafından acil servis ve ambulans hizmetleri yürütüldüğü,
112 KKM tarafından hastanelerine verilen vakalara çıkan acil servis personellerine yönelik
sürekli resmi yazılarla eğitim talep edildiği fakat işleyişin aksamadan yürütülebilmesi için tüm acil çalışanlarının ‘Temel Modül Eğitim, Travma Resüsütasyon, Çocuklarda İleri Yaşam
Desteği ve Erişkin İleri Yaşam Desteği’ eğitimlerini almalarının sağlanamadığı,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşların tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin, 5.1. ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde;
“İstasyon: Acil çağrılara olay yerinde ve nakil sırasında sağlık hizmeti vermek üzere ambulans ve ekiplerin bulunduğu birimleri, h) Acil Servis: Sağlık hizmeti sunan kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler tarafından kurulmuş yataklı tedavi kuruluşları bünyesinde yer alan acil servisleri, i) (Değişik:RG-24/3/2004-25412) Acil Sağlık Hizmetleri: Acil hastalık ve yaralanma hallerinde, konusunda özel eğitim almış ekipler tarafından, tıbbi araç ve gereç desteği ile olay yerinde, nakil sırasında, sağlık kurum ve kuruluşlarında sunulan tüm sağlık hizmetlerini, j) Acil Yardım: Acil sağlık hizmetleri konusunda özel eğitim görmüş ekipler tarafından, tıbbî araç ve gereç desteği ile olay yerinde ve hastaneye nakil sırasında verilen hizmetlerin bütününü, …
z) (Ek:RG-15/03/2007-26463) Ambulans ve acil bakım teknikeri (AABT):
Üniversitelerin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu’ndaki 2 yıllık ambulans ve acil bakım teknikerliği programlarından mezun olmuş kişileri,
aa) (Ek:RG-15/03/2007-26463)
Acil tıp teknisyeni (ATT): Sağlık meslek liselerinin acil tıp teknisyenliği bölümlerinden mezun olmuş kişileri,”, 5.2. ‘Acil Sağlık Hizmetleri’ başlıklı 5 inci maddesinde;
“Acil sağlık hizmetlerinin ülke genelinde sunulabilmesi için, kesintisiz olarak, bir ekip anlayışı içinde yürütülmesi ve kısa zamanda ulaşılabilir olması esastır. Acil sağlık hizmetlerinin bu esaslara göre Bakanlığın koordinasyonunda kamu veya özel bütün kurum ve kuruluşların iştiraki ile tek merkezden yönetilmesini sağlamak maksadıyla, hizmetin yürütülmesi için acil sağlık hizmetleri teşkil olunmuştur.”, 5.3. ‘Hizmetin Sevk ve İdaresi’ başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Genel Müdürlük, ülke düzeyinde acil sağlık hizmetlerinin yönetiminden sorumludur.
İllerde acil sağlık hizmetleri, şube müdürlüğü tarafından denetlenir ve koordine edilir, il ambulans servisinin sevk ve idaresi başhekimlik tarafından yürütülür.
Olağandışı durumlarda, lüzumu halinde bütün kamu kurum ve kuruluşlarına, özel hukuk tüzel kişilerine ve gerçek kişilere ait ambulans ve ekiplerin sevk ve idaresi başhekimlik tarafından yapılır.
Olağandışı durumlarda, başlangıçta olay yeri yönetimini merkez yapar, olay yerine ilk ulaşan ambulans ekibinin görevli hekimi olay yerindeki tüm sağlık ekiplerinin yönetimini olay yerine yönetici gelene kadar üstlenir ve triajın yapılmasını sağlar.”, 5.4. ‘Acil Sağlık Hizmeti Birimleri’ başlıklı 7 nci maddesinde;
“Acil sağlık hizmeti birimleri; temel hizmet ve destek hizmet birimlerinden oluşur. İllerde faaliyet gösteren bütün acil sağlık hizmet birimleri ve hizmetle ilgili diğer birimler sundukları hizmet açısından Müdürlüğe karşı sorumludur.”, 5.5. ‘Temel Hizmet Birimleri’ başlıklı 8 nci maddesinde;
“ İl Ambulans Servisi Başhekimliği: Ambulans hizmetlerinin il düzeyinde organizasyonunu, yönlendirilmesini, uygulanmasını ve değerlendirilmesini, hizmete katılan kurum ve kuruluşlar arasında işbirliğini sağlayan, merkez ve istasyonlarda görev yapan personelin hizmet içi eğitimleri ile sevk ve idaresini yapan, merkez ve istasyonlarda kullanılan tüm araç ve gereçlerin temin, kayıt, bakım ve onarımlarını sağlayan, hizmetle ilgili tüm kayıt ve istatistikleri tutan, merkezin de içinde olduğu, kendisine ait binası ve personeli olan birimdir.”, 5.6. ‘Başhekimlik, Merkez ve Görevleri’ başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Başhekimlik, Merkez ve istasyonlar ile ambulans servisinin tüm birimlerini ve personelini sevk ve idare eder. Başhekimlik hizmetin sürekliliği ve geliştirilmesi için gerekli personel, bina, araç ve malzemenin sağlanması amacıyla mali kaynak temini ve kullanılması için gerekli planlama ve organizasyonu yapar. Başhekimlik bünyesinde, ilin coğrafi özelliklerine, nüfusa ve ihtiyaca göre yeterli sayıda kara, hava ve deniz ambulansları ile acil sağlık araçları ve hizmet araçları bulundurulur.”
5.7. ‘İstihdam edilecek personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri’ başlıklı 28 nci maddesinde; “Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri, acil sağlık hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalmak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen sertifikalı eğitim programlarını tamamlamak suretiyle hastaya müdahale ve bu hususta lazım gelen iş ve eylemleri yapabilirler.
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri, acil yardım ve hasta nakil ambulanslarında sağlık personeli, komuta kontrol merkezlerinde çağrı karşılama personeli olarak ve hastane acil servislerinde sağlık personeli olarak çalışırlar. Bu personel gerektiğinde ambulans aracının sürücüsü olarak görev yapar.
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri’nin acil bakımda tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır; a) Ambulans ve acil bakım teknikerleri, Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak.
Oksijen uygulaması yapmak.
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
4) Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak.
5) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
6) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
7) Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak.
8) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
9) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak. 11) Acil doğum durumunda doğum
eylemine yardımcı olmak.
b) Acil tıp teknisyenleri, tıbbi danışman koordinasyonu ve onayı ile Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Oksijen uygulaması yapmak.
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
4) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
5) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
6) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak.
7) Temel yaşam desteği protokollerini uygulamak.
8) Temel yaşam desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik eksternal
defibrilatörleri kullanmak.
9) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
Acil sağlık hizmetlerinde istihdam edilecek hekim ve diğer personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri, yukarıda düzenlenen hususlar da nazara alınarak, hizmetin ve hizmet verilecek birimin mahiyetine göre Bakanlık gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.”, 5.8. “İstihdam Edilen Personelin Eğitim Durumu” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Acil sağlık hizmeti kapsamında istihdam edilen personelin, istihdam edildikleri alan ile ilgili eğitim veren kurumlardan mezun olması esastır. Görevleri ile ilgili eğitim programı bulunmayan personel, Bakanlıkça belirlenecek hizmet içi eğitim programını tamamladıktan sonra acil sağlık hizmetinin ilgili birimlerinde istihdam edilir.
Acil sağlık hizmet birimlerinde görev yapan personel, tedavi ve müdahale yöntemlerine ait bilgi ve becerilerinin güncelleştirilebilmesini sağlamak amacıyla, Bakanlığın belirleyeceği bölge merkezleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kuruluşlarında belirlenecek sürelerde hizmet içi eğitime tabi tutulur.”,
6. Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları İle Ambulans Hizmetleri Yönetmeliğinin;
6.1. ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde;
“c) Acil sağlık aracı: Ambulans ve acil sağlık hizmetlerinin sunumu esnasında ihtiyaç duyulan personel ve malzemeyi olay yerine en hızlı şekilde ulaştırmak veya olay yerinde acil sağlık hizmetlerini yürütmek üzere kullanılan kara, hava ve deniz araçlarını, i) (Değişik:RG-20/9/2013-28771) İl ambulans servisi: İl düzeyinde ambulans hizmetlerini sevk ve idare eden birimi, n) (Değişik:RG-10/4/2012-28260) Sağlık personeli: Hekim, ambulans ve acil bakım teknikerleri (paramedik), anestezi teknikerleri, hemşireler, ebeler, toplum sağlığı memurları, acil tıp teknisyenleri ve anestezi teknisyenlerini,”,
6.2. ‘Ambulans ve acil sağlık aracı personeli’ başlıklı 7 nci maddesinde;
“1) Kara ambulanslarından; a) (Değişik:RG-10/4/2012-28260) Acil yardım ambulanslarında en az üç personelden oluşan bir ekip görev yapar. Ekipte en az bir hekim veya bir paramedik veya Sağlık
Bakanlığınca belirlenmiş modül eğitimlerini tamamlamış bir acil tıp teknisyeni ile diğer bir sağlık personeli ve bir şoför bulunur. Ambulansta sürücülük görevini öncelikle acil tıp teknisyeni veya zorunlu hallerde paramedik yürütebilir. Bu durumda şoför bulundurulmaz.
Hekim bulundurulmayan acil yardım ambulanslarında hasta kabininde nakil esnasında hastaya müdahale etmek üzere görev yapan personelden en az biri paramedik olmalıdır. Hekim veya paramedik bulunmayan acil yardım ambulanslarında çalışacak acil tıp teknisyeni; temel modül, travma resüsitasyon, çocuklarda ileri yaşam desteği ve erişkin ileri yaşam desteği kurslarını başarı ile tamamlamış ve sertifika almış olmalıdır.
b) Hasta nakil ambulanslarında en az bir sağlık personeli ve bir şoför olmak üzere iki personel görev yapar. Ekipte şoför yerine bir ambulans ve acil bakım teknikeri (AABT) veya acil tıp teknisyeni (ATT) çalıştırılabilir. Hasta nakli sırasında en az bir sağlık personeli hasta kabininde bulunur.
c) (Değişik:RG-10/4/2012-28260) Özel donanımlı ambulanslarda bir hekim veya bir paramedik ile bir sağlık personeli olmak üzere en az iki personel görev yapar. Ekipte şoför yerine bir paramedik veya acil tıp teknisyeni çalıştırılabilir. Yoğun bakım ambulanslarında çalışacak hekim ve sağlık personelinin; Bakanlıkça onaylanmış temel modül, erişkin ileri yaşam desteği ve travma resüsitasyon kurslarını, yenidoğan hastaların nakli amacıyla kullanılacak olan ambulanslarda çalışacak hekim ve sağlık personelinin ise Bakanlıkça onaylanmış temel modül ve çocuklarda ileri yaşam desteği (Ek ibare:RG-20/9/2013-28771)
ve/veya NRP kursunu başarı ile tamamlamış ve sertifika almış olmaları zorunludur.”,
6.3. ‘Sağlık personeli’ başlıklı 15 nci maddesinde;
“(1) Ambulans servisinde, sağlık personeli, ancak adlarına düzenlenmiş personel çalışma belgesiyle çalışabilirler. 24 saat faaliyet gösteren ambulans servisinde çalışan sağlık personelinin nöbet aralarındaki süre en az 48 saat olmalıdır. Nöbet listeleri aylık hazırlanır ve mesul müdür tarafından onaylanarak saklanır.
(2) Ambulans ve acil bakım teknikerleri, hekim bulunmayan ambulans ve acil sağlık araçlarında hasta ve yaralılara uygulanan tıbbi işlemlerden, hasta ve yaralı kayıtlarının düzenli tutulmasından, yapılan işlemlerin ve tıbbi müdahalelerin hastanın/yaralının dosyasına işlenmesinden sorumludur.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuru konusunun kabulü ile Sağlık Bakanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri, Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran; 24 yıldır hemşire olarak çalışmakta olduğunu, son bir yıldır Balıkesir … Devlet
Hastanesinde hukuka aykırı olarak acil yardım ambulans görevine çıkarıldığını, mevzuata göre acil yardım ambulanslarındaki ekipte en az bir hekim veya bir paramedik veya bir acil tıp teknisyeni bulunmasının zorunlu olduğunun hüküm altına alındığını ancak bu hükme aykırı olarak görevlendirmelerin yapıldığını, kendisinin acil yardım ambulans görevine çıkabilecek nitelikte olmadığını, gerekli eğitimleri de almadığını bu sebeple oluşabilecek ölüm vb. gibi zararlardan endişe ettiğini belirterek bu görevlendirmenin iptalini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, iç hukukumuza baktığımızda, öncelikle Anayasamızın 2 nci maddesinde
Devletimizin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu vurgulanmış; 5 inci maddesinde Devletin temel amaç ve görevleri sayılarak; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak; insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak görevlerine yer verilmiştir.
10. Devletimizin nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti; insan haklarına dayanan, kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirerek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan, onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan, milli gelirin adil bir şekilde dağıtılması için gereken önlemleri alan, sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir. Çağdaş devlet anlayışı, sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla Anayasa’nın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini, bu yolla bireylerin refah, huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılmaktadır. (Bakınız, Danıştay 2. Dairesinin 29/04/2009 tarihli ve E:2009/1338, K:2009/1799 sayılı kararı)
11. Anayasamızda yer alan “Sosyal devlet” ilkesine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi kararlarında egemen olan görüşe göre; sosyal devletin görevi, kişinin onurlu bir yaşam sürdürmesi ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirmesi için gerekli koşulları oluşturmak, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak gerçek eşitliği, yani sosyal adaleti, sosyal gönenci, sosyal güvenliği ve toplumsal dengeyi sağlamaktır. Bu kapsam içinde kişileri mutlu kılmak, onların hayat mücadelesini kolaylaştırmak, insan haysiyetine yaraşır onurlu bir hayat sürdürmelerini sağlamak gibi hususların da yer aldığı kuşkusuzdur.
12. Anayasa Mahkemesi’nin 16/07/2010 tarihli ve E:2010/29, K:2010/90 sayılı kararında da, kişilerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin mutlu ve huzurlu olabilmelerinin başlıca şartının ihtiyaç duydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanabilmeleri olduğu, sağlık hizmetlerinin doğrudan yaşam hakkıyla ilgili olması nedeniyle diğer kamu hizmetlerinden farklı olduğu, insan sağlığının, mahiyeti itibarıyla ertelenemez ve ikame edilemez bir özelliğe sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir.
13. Bu çerçevede anayasamız, uluslararası düzenlemeler ve yasal mevzuatımız çerçevesinde oluşturulan yönetmelik ve yönerge gibi alt düzenleyici işlemler, sağlık hakkına ve sağlık kamu hizmetinin örgütlenmesine ilişkin mevzuat sağlık hakkının geliştirilmesini ve korunmasını garantileyen önemli bir araç olarak görülmektedir. Sağlık mevzuatı, sağlık hakkının kullanımı ve halk sağlığı hedeflerine paralel olacak biçimde etkililiğini ve uygunluğunu belirleyecek kullanışlı bir araç sağlamaktadır. Sağlık mevzuatı insan hakları yükümlülüklerine uygun ulusal sağlık politikası oluşturmanın ve sağlık kamu hizmetinin güçlendirilmesinin temel aracıdır.
14. Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları İle Ambulans Hizmetleri Yönetmeliğinde, acil yardım ambulanslarında en az üç personelden oluşan bir ekibin görev yapacağı, ekipte en az bir hekim veya bir paramedik veya Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş modül eğitimlerini tamamlamış bir acil tıp teknisyeni ile diğer bir sağlık personeli ve bir şoförün bulunacağı, hekim bulundurulmayan acil yardım ambulanslarında hasta kabininde nakil esnasında hastaya müdahale etmek üzere görev yapan personelden en az birinin paramedik olması gerektiği, hekim veya paramedik bulunmayan acil yardım ambulanslarında çalışacak acil tıp teknisyeni; temel modül, travma resüsitasyon, çocuklarda ileri yaşam desteği ve erişkin ileri yaşam desteği kurslarını başarı ile tamamlamış ve sertifika almış olması gerektiği düzenlenmiştir.
15. Şikâyet başvurusuna konu uyuşmazlık kapsamında Sağlık Bakanlığından talep ettiğimiz bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın görev yapmakta olduğu acil servis bünyesinde paramedik kadrosu bulunmadığı, acil serviste görev yapan personelin aynı zamanda acil servis ambulansında hizmet verdiği, personel yetersizliği sebebiyle şikâyete konu uygulamaların gerçekleşebildiği, yine personel sıkıntısından kaynaklı olarak resmi yazı ile talep edilmesine acil servis çalışanlarının gerekli eğitimleri almasının sağlanamadığı anlaşılmaktadır.
16. Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, acil servis ambulanslarının oluşturulmasında ilgili mevzuatta yer verildiği üzere en az bir hekim veya bir paramedik veya Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş modül eğitimlerini tamamlamış bir acil tıp teknisyeni bulundurulmasının zorunluluğu hususunun dikkate alınarak gerçekleştirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın acil servis ambulanslarının oluşturulmasında ilgili mevzuatta yer verildiği üzere en az bir hekim veya bir paramedik veya Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş modül eğitimlerini tamamlamış bir acil tıp teknisyeni bulundurulmasının zorunluluğu hususunun dikkate alınarak gerçekleştirilmesi yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, SAĞLIK BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi