| ÖZET: Başvuran, Ticaret Bakanlığı … İl Müdürlüğünde memur olarak görev yaparken, Mekatronik alanında önlisans mezunu olarak 2828 sayılı Kanun’un geçici 16. maddesi uyarınca tekniker unvanlı kadroya atanma talebinde bulunmuş, ancak bu talep idare tarafından “ihtiyaç duyulmaması” gerekçesiyle reddedilmiştir. İdarenin, başvuranın öğrenim durumu itibarıyla uygun bir kadroda atanmasına ilişkin takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gereklerini göz önünde bulundurmadığı, sunulan gerekçenin hukuken geçerli bir nedene dayanmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın tekniker unvanlı kadroya atanması talebi yerinde görülmüş ve Ticaret Bakanlığı’na gerekli tedbirlerin alınması yönünde tavsiye kararı verilmiştir. İdarenin, atama yapabileceği kadro bulunmasına rağmen başvuranın talebini reddetmesi, 2828 sayılı Kanun’un amacına aykırı bir durum teşkil etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3811-S.20.6093
BAŞVURU NO : 2019/17317
KARAR TARİHİ : 11/03/2020
TAVSİYE KARARI
Ticaret Bakanlığı
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : 2828 sayılı Kanun kapsamında tekniker unvanına atanma talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 01/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ticaret Bakanlığı … İl Müdürlüğünde memur olarak görev yaptığını, Mekatronik alanında önlisans mezunu olduğunu, 2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında öğrenimine uygun olarak tekniker unvanlı kadroya atamasının yapılması yönünde talepte bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini belirtmekte, görev yaptığı İl Müdürlüğüne tekniker kadrosu tahsis edilerek atanmayı, kadronun tahsis edilmemesi halinde ise Bakanlık merkez teşkilatında bulunan tekniker kadrosuna atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Ticaret
Bakanlığının 25/11/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1. … İl Müdürlüğünün Tekniker unvanlı personel ihtiyacının bulunmaması ve kadro olmaması nedenleriyle ilgilinin Tekniker olarak atanma talebinin karşılanamadığı ancak akabinde merkez teşkilat için açılan görevde yükselme sınavı sonucunda başvuranın Hizmetli kadrosundan
Memur kadrosuna atandığı, başvuranın merkez için açılan sınavı bilerek girmiş olmasına rağmen bila tarihli dilekçeleri ile eş durumu nedeniyle … Ticaret İl Müdürlüğüne atanma talebinde bulunduğu, Bakanlığın iyi niyetini göstererek söz konusu sınavın merkez kadroları için açılmış olmasına rağmen ilgilinin eş talebi dikkate alınarak anılan İl Müdürlüğüne atamasının gerçekleştirildiği,
2.2. İlgili İl Müdürlüğü tarafından “tekniker” unvanlı kadro talebine ilişkin olarak İl
Müdürlüğünün denetimlerin daha etkin ve standart süresinde yerine getirilmesini teminen
Denetmen ve Denetmen yardımcılarına denetimlerde eşlik etmek üzere 1 adet tekniker kadrosunun talep edildiği ancak Bakanlıkça “ İl Müdürlüklerinde görevli Ticaret Denetmeni ve
Ticaret Denetmen Yardımcısı unvanlı personel Ticaret Denetmenleri Grup Başkanlıklarında görev yapacak olmakla birlikte, hali hazırda İl Müdürlüğünde Ticaret Denetmeni ve Ticaret
Denetmen Yardımcısı unvanlı personel bulunmadığı” gerekçesiyle talebin uygun görülmediği ve bu kapsamda Tekniker unvanlı personelin söz konusu denetimlerle ilişkilendirilemeyeceği,
2.3. Taşra ve merkezde söz konusu unvanda kadro bulunmakla birlikte … İl Müdürlüğünde söz konusu kadroda bir personel görev yapmakta olup öğreniminin Endüstriyel Elektronik alanında önlisans mezuniyeti düzeyinde olduğu
açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak
Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun
5.1. Ek 1 inci maddesinde, “Bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan az olmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yapılır:..
ç) Yerleştirme yapılacak kadro sayısı 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların serbest memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayısının toplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınır.
Devlet Personel Başkanlığınca bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu kadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla dağıtımını yaparak yerleştirme dönemlerinde Devlet Personel Başkanlığına bildirir. Bu madde kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur unvanlı kadro ve pozisyonlara, diğer öğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetler sınıfında yer alan kadro ve pozisyonlara yılda üç defadan az olmamak üzere Devlet Personel
Başkanlığınca yapılır veya yaptırılır. Ek 1 inci madde kapsamında yerleştirme yapılacak kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet Personel Başkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde resen yerleştirme yapılır.”,
5.2. Geçici 16 ncı maddesinde, “Bu Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanırlar.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahibi olanlardan daha önce istihdam hakkından yararlanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde Bakanlığa başvurmaları halinde ek 1 inci maddede yer alan istihdam hakkından maddede belirtilen diğer şartları taşımaları kaydıyla yararlanabilirler.”
hükümleri düzenlenmiştir.
6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında
Kanunun
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, mühendis ve mimarlar dışında kalan teknik personelin; eğitim seviyelerine göre unvan, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.”,
6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, endüstriyel mesleki teknik öğretim veren yükseköğretim kurumları mezunları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar, denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okul mezunlarının unvan, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esasları kapsar.”,
6.3. “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre;…
b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”…
unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
7. Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında Tanınan İstihdam Hakkının Kullanımına
İlişkin Yönetmeliğin “Görevde olan hak sahiplerinin unvanlarına atanması” başlıklı geçici 2 nci maddesinde, “(1) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar görev yaptıkları kurumların kadro durumları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak Kanunun geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla öğrenimle ihraz etmiş oldukları unvanlara atanırlar. Bu maddeye ilişkin bütün iş ve işlemler ilgili kurumlarca yapılır.
(2) Bu maddeye ilişkin başvurular ilgililerce yazılı bir dilekçe ile görev yapılan kuruma yapılır.
(3) Bu kişilerin atanmasında ilgili kurumca mevcut kadro durumu, ilgililerin öğrenim durumu itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlar ve kurumun hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak yapılacak değerlendirme esastır.
(4) Kişilerin gördükleri öğrenim dolayısıyla unvan ihraz edip etmedikleri hususunda tereddüt hasıl olması halinde ortaöğretim düzeyi için Milli Eğitim Bakanlığından, ön lisans ve lisans düzeyi için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından görüş alınır.
(5) Hak sahiplerinin öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmaması, öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmakla birlikte bu unvanlarda boş kadro bulunmaması veya kurumca kurum ihtiyaçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde ilgili unvanda hizmete ihtiyaç bulunmadığı sonucuna varılması halinde bu kişilerin atamaları yapılmaz.
(6) Kanunun geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yerleştirmesi yapılmış olup da güvenlik soruşturmasının tamamlanamaması gibi idareden kaynaklanan sebeplerle göreve başlatılamayan kişiler bu madde hükümlerinden yararlandırılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Ticaret Bakanlığı … İl Müdürlüğünde memur olarak görev yapan başvuran, Mekatronik alanında önlisans mezunu olduğunu, 2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında öğrenimine uygun olarak tekniker unvanlı kadroya atanmak üzere görev yaptığı İl
Müdürlüğüne tekniker kadrosu tahsis edilerek bu unvana atanmayı, kadronun tahsis edilmemesi halinde ise Bakanlık merkez teşkilatında bulunan tekniker kadrosuna atanmayı talep etmektedir.
10. Başvuruya ilişkin mevzuat hükümlerinde, 2828 sayılı Kanun gereği koruma ve bakım altındaki çocukların istihdamı kapsamına girenlerin yerleştirilmelerinin öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı KHK eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara yapılacağı, bu kapsamda ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanların kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanacağı ancak hak sahiplerinin öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmaması, öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmakla birlikte bu unvanlarda boş kadro bulunmaması veya kurumca kurum ihtiyaçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde ilgili unvanda hizmete ihtiyaç bulunmadığı sonucuna varılması halinde bu kişilerin atamalarının yapılmayabileceği düzenlenmiş olup, ilgililerin öğrenim durumları itibariyle ihraz etmiş oldukları atanabileceği unvanlara rağmen atamaya ilişkin idarelere takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir.
11. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
12. 2828 sayılı Kanunun geçici 16 maddesine ilişkin gerekçeden, lisans, ön lisans ve ortaöğretim mezunu olanlardan öğrenim durumları dikkate alınmadan memur kadrosuna atananların, kamudaki unvan değişikliği sınavlarının kurumdan kuruma değişiklik göstermesi, uzun süreler boyunca sınav açılmaması gibi nedenlerle mağdur olduğunu, yürürlüğe konulan madde ile öğrenim durumlarına uygun olmayan kadrolarda istihdam edilenlerin, öğrenim durumlarına uygun kadrolara atanarak mağduriyetlerinin giderilmesi ve yükseköğrenime devam etmelerinin teşvik edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
13. İlgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, 2828 sayılı Kanun kapsamında hizmetli olarak ataması yapılan ve … İl Müdürlüğünde görev yapan başvuranın, görevde yükselme sınavı sonucunda merkez teşkilat bünyesindeki memur unvanlı kadroya atamasının yapıldığı, akabinde aile birliği mazereti kapsamında yer değişikliği talebinde bulunduğu ve memur olarak
… İl Müdürlüğüne atamasının gerçekleştirildiği, bu defa başvuranın 2828 sayılı Kanunun geçici
16 nci maddesi kapsamında 3795 sayılı Kanun gereğince tekniker unvanını ihraz etmiş olması
sebebiyle Bakanlık merkez teşkilatında veya … İl Müdürlüğünde tekniker unvanına atanma yönünde talepte bulunduğu ancak gerek merkez teşkilatında gerek taşra teşkilatında boş tekniker kadrosu bulunmasına karşın İl Müdürlüğü bünyesinde tekniker unvanlı personel ihtiyacı bulunmadığı ve eşinin … ilinde sözleşmeli hemşire olması nedeniyle de merkez teşkilata atamasının uygun görülmediği gerekçeleriyle talebinin reddedildiği görülmektedir.
14. İdarelerin atama yapabileceği boş kadro bulunsa dahi hizmet ihtiyacı çerçevesinde atamaya ilişkin takdir yetkisi bulunmasına karşın, başvuruya konu olayda başvuranın kamu kurum ve kuruluşlarında tekniker kadrosunda görev yapanların görev tanımlarına uygun nitelikte öğrenim alanından mezun olduğu, Bakanlığın atama yapabileceği boş tekniker kadrosunun bulunduğu, Bakanlık tarafından uygun görülmemekle birlikte ilgili İl Müdürlüğü tarafından tekniker unvanlı kadro talebinin bulunduğu ve bunun aksine Bakanlıkça herhangi bir somut bilgi ve belge sunulmaksızın “ihtiyaç duyulmaması” gibi bir değerlendirme neticesinde başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmakta olup, ilgili idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri uyarınca kullanılmadığı, sunulan gerekçenin makul ve hukuken geçerli bir nedene dayanmadığı kanaatine varılmıştır. Zira aksi yönde yapılan bir değerlendirmenin, 2828 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesinin öğrenim durumlarına uygun olmayan kadrolarda istihdam edilenlerin, öğrenim durumlarına uygun kadrolara atanarak mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik yürürlüğe konuluş amacı ile çelişeceği değerlendirilmektedir.
15. Diğer taraftan, … İl Müdürlüğünde hizmetli olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı sonucunda merkez teşkilata memur olarak atanan başvuranın aile birliği mazereti gereğince … İl Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, halihazırda bahsi geçen Müdürlükte görev yaptığı göz önüne alındığında; başvuranın, merkez teşkilata tahsisli tekniker unvanlı kadroya atanma talebinin yerinde olmadığı ancak Bakanlığın boş kadro durumu esas alınarak tahsis edilmesi halinde … ilinde tekniker kadrosuna atamasının yapılmasının yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.
16. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğu tekniker unvanlı kadroya atanması talebi yerinde görülmekte olup Bakanlıkça … İl Müdürlüğüne kadro tahsisi ile söz konusu atama işleminin tesisinin sağlanmasına ilişkin gerekli tedbirlerin alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin başvuru konusuna ilişkin yeterli gerekçeleri sunmadığı ve başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle
“kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ve
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup … İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Başvuranın … İl Müdürlüğü bünyesinde öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğu tekniker unvanlı kadroya atanmasına ilişkin gerekli tedbirlerin alınması yönünde TİCARET
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TİCARET
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi