|
ÖZET: Başvuran, engellilik durumu nedeniyle Anayasa’nın pozitif ayrımcılık ilkesinden yararlanarak, boş kadro durumuna ve hizmet puanına bakılmaksızın Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesinde bir okula tayin edilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın engelli olduğu hususuna itiraz etmemiş, ancak tayin talebini hizmet puanı yetersizliği nedeniyle reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın engellilik durumunun ve aile desteğine ihtiyaç duyduğunun dikkate alınması gerektiğine karar vermiştir.
Kurum, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna vararak, Milli Eğitim Bakanlığı’na tayininin yapılması hususunda tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, başvuranın engellilik durumunun ve yaşadığı sıkıntıların göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçesiyle yapılmıştır. Ayrıca, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin hukuka uygunluk ve hakkaniyet ilkelerine göre değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13183-S.20492
BAŞVURU NO : 2019/17968
KARAR TARİHİ : 19/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mazeret nedeniyle tayin talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: Anayasanın engellilere tanıdığı pozitif ayrımcılık ilkesi kapsamında yer
değişikliğinin istediği yerde boş kadro durumuna bakılmaksızın ve hizmet puanı üstünlüğü gözetilmeksizin (tayininin Süleymanpaşa İlçesinde bir okula) yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi belge ve görüş talebi üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğü 04/12/2019 tarih ve …sayılı yazısında özetle; “Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 49 uncu maddesinin 1 inci fıkrası gereğince “Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır” denilmekte olduğunu, aynı Yönetmeliğin 55 nci maddesinde “(1) Öğretmenlerin yer değiştirmeleri Bakanlıkça belirlenen takvime göre yapılır.
Yer değiştirmelere ilişkin iş ve işlemler Bakanlığın internet sitesinde duyurulur. Yer değiştirme başvuruları duyuruda belirtilen süre içinde elektronik ortamda yapılır. Elektronik ortamda yapılmayan başvurular ile onaylatılmayan başvurular geçersiz sayılır. Başvurular şahsen ya da noter aracılığıyla vekâlet verilen kişilerce yapılabilir.
Tercihe bağlı yer değiştirmeler hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha fazla olana, öğretmenliğe daha önce başlayana öncelik verilir; eşitliğin devamı hâlinde ise atanacak öğretmen bilgisayar kurası ile belirlenir.” Hükümlerine yer verildiğini, Diğer taraftan, 2019 Yaz Tatili Kadrolu Öğretmenlerin Aile Birliği, Sağlık, Can Güvenliği Mazeretleri ve Engellilik Durumu ile Diğer Nedenlere Bağlı Yer Değiştirme Duyurusunun “Engellilik Durumuna
Bağlı Yer Değiştirmeler” kısmında öğretmenlerden; “a) Kendisinin en az yüzde kırk oranında engelli olduğunu, b) Eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocuğu, annesi veya babasının ağır engelli olduğunu, ilgili
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporuyla belgelendirenler, bu kapsamda yer değiştirme başvurusunda bulunabilecektir. “Yer Değiştirmeler ve Tebligat” kısmında; “Yer değiştirmeler, öğretmenlerin tercihleri dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacaktır” denilmektedir.
Bu çerçevede adı geçen öğretmen, 2019 yaz tatili mazerete bağlı yer değiştirme döneminde engellilik durumuna bağlı yer değiştirme kapsamında Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesinde bir eğitim kurumu tercih etmiş ancak hizmet puanı yetersizliği sebebiyle atanamamıştır.
Dolayısıyla ilgilinin başvurusu yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiş olup, talebi hakkında yapılacak bir işlem bulunmamaktadır…” şeklinde cevap verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
Maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun ilgili maddeleri:
5.1) 4/A maddesinde; “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü
ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”
5.2) 4/B Maddesinde: “Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir. Engellilerin
diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar…”
5.3) “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında
sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun (DMK) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72
nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7) 25/6/1983 Tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz.” (Danıştay 16. Dairesinin 2/7/2015 tarih ve Esas No: … sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: …sayılı kararında “bir defadan fazla
“ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)
8) 17.04.2015 Tarih ve 29329 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
8.1) 49 uncu maddesinde: “Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya
engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; a) Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme, her iki eşin de öğretmen olması ve bu kapsamda yer değiştirmek istedikleri yerlerde alanları itibarıyla öğretmen ihtiyacı bulunmaması durumunda, istemeleri hâlinde her ikisinin de alanları itibarıyla öğretmen ihtiyacı bulunan ile/ilçeye atanmaları suretiyle gerçekleştirilebilir.
b) Öğretmenlikte ve devlet memurluğunda adaylığı kaldırılmayanlar, devlet memurluğunda adaylığı kaldırılıp da öğretmenliğe ilk atama kapsamında atananlar ve yeniden atama ve kurumlar arası atama yoluyla öğretmenliğe atananlardan atandığı yerde en az bir yıl çalışmayanlar ile eşi isteğe bağlı sigortalı olan öğretmenler, aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme isteğinde bulunamaz.
c) Eşleri geçici olarak görevlendirilen öğretmenler, eşlerinin geçici olarak görevlendirildiği yere aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme isteğinde bulunamaz.
ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.”
8.2) Aynı yönetmeliğin 55 inci maddesinde: “Öğretmenlerin yer değiştirmeleri Bakanlıkça belirlenen
takvime göre yapılır.
(2) Yer değiştirmelere ilişkin iş ve işlemler Bakanlığın internet sitesinde duyurulur. Yer değiştirme başvuruları duyuruda belirtilen süre içinde elektronik ortamda yapılır. Elektronik ortamda yapılmayan başvurular ile onaylatılmayan başvurular geçersiz sayılır. Başvurular şahsen ya da noter aracılığıyla vekâlet verilen kişilerce yapılabilir.
(3) Tercihe bağlı yer değiştirmeler hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha fazla olana, öğretmenliğe daha önce başlayana öncelik verilir; eşitliğin devamı hâlinde ise atanacak öğretmen bilgisayar kurası ile belirlenir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile
Milli Eğitim Bakanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
9) Başvuru ve ekindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın, Anayasanın engellilere tanıdığı
pozitif ayrımcılık ilkesi kapsamında yer değişikliğinin istediği yerde boş kadro durumuna bakılmaksızın ve hizmet puanı üstünlüğü gözetilmeksizin Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesinde bir okula yapılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır. Başvuran, 18/10/2019 tarihli mesajında; “tayin talebim için engellilik durumum ve bu durumun yarattığı sıkıntıları ailemin yakın desteğinden uzak olmam sebebiyle aşamam dışında başka bir gerekçem yoktur” şeklinde bildirimde bulunmuştur.
10) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinde, engellilik durumundan kaynaklanan
yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu hükme istinaden, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğine 30/06/2014 tarihinde Ek 3’üncü madde eklenmiş ve böylece, ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin aynı Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir.
11) Somut olayda İdarenin, başvuranın engelli olduğu hususuna ilişkin bir itirazı bulunmadığı gibi
atanma talebinin reddedilmesinin kişinin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayanmadığı anlaşılmaktadır. Başvuran 2014 yılında öğretmen olarak atanmış, ilk göre yerinin Iğdır ili Aralık ilçesi olduğu, 2015 yılında ise Tekirdağ ili Hayrabolu ilçesine atandığı, halen Hayrabolu ilçesi Doğanbey
İlkokulunda İngilizce olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır. Başvuran engelli olduğunu yaşadığı sıkıntılardan dolayı ailesinin desteğine ihtiyacı olduğunu, ek dilekçesinde beyan etmiştir.
12) Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan
Ulusal İstihdam Stratejisinde “Kadınlar, engelliler, gençler ve uzun süreli işsizler başta olmak üzere özel politika gerektiren gruplarının işgücüne ve istihdama katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması amaçlanmaktadır.” şeklindeki hedef, ‘Temel Amaç’ olarak belirlenmiştir. (Ulusal İstihdam Stratejisi, Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması, B Temel Amaç, 37.Sf.)
13) Ayrıca; Engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın devlet memurlarına ilişkin mevzuatla korunmakta
olduğu, belirtilen mevzuatın Engelliler Hakkında Kanun ile beraber yorumlanmasından ilgili mevzuatta
“engelli çalışanlara koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verildiğinin anlaşıldığı, söz konusu düzenlemelerin “engellilerin istihdamı ve çalışma hayatı” hususlarında koruyucu tedbirler alınması, engellilerin toplumdan tecrit edilmelerinin önlenmesi ile engellilerin çalışma hayatında yaşadığı sorunları ortadan kaldırılması amacıyla yapıldığı, dolayısıyla engellilerin çalıştığı iş yerlerinde çalışmasını zorlaştıracak ve sosyal hayattan uzaklaşmasına neden olacak uygulamaların gerek Devlet
Memurları Kanununun ilgili maddeleri gerekse Engelliler Hakkında Kanununa aykırılık teşkil edeceği hususları bütün dosya içeriğiyle beraber değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin sunduğu mazereti, mevzuat ve kadro durumu dikkate alınarak hakkaniyet çerçevesinde ve makul bir zaman içinde, idare
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
tarafından karşılanması ve tayininin Tekirdağ İli Süleymanpaşa İlçesine yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın, mazereti dikkate alınarak, hakkaniyet gereğince ve makul bir süre içinde, tayininin
Tekirdağ İli Süleymanpaşa İlçesine yapılması hususunda Milli Eğitim Bakanlığına TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, Başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.