|
ÖZET: Başvuran, Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yapmakta iken, Bilgi Halk Kütüphanesi Müdürlüğüne vekalet ettiğini, ancak vekalet aylığının ödenmediğini iddia ederek talepte bulunmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığı, başvuranın vekalet görevini üstlenmesinin mümkün olmadığını, zira 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86. maddesi gereği vekalet için asilde aranan şartların vekilde de aranması gerektiğini belirtmiştir. Başvuranın, bu şartları taşımadığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın vekalet aylığı talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. Vekalet aylığının ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması gerektiği ve başvuranın bu şartları taşımadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın kütüphane müdürü olarak görevlendirilmesine ilişkin işlemin, yetkili makam tarafından değil, yetkisiz bir kişi tarafından tesis edildiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın vekalet aylığı talebinin reddedilmesi hukuken geçerli bir durumdur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5601-S.20.8925
BAŞVURU NO : 2019/17699
KARAR TARİHİ : 08/04/2020
RET KARARI
Adres:
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Vekalet aylığı ödemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni kadrosunda görev yaptığını, Bilgi Halk Kütüphanesi Müdürlüğüne vekalet ettiğini ancak vekalet aylığının ödenmediğini ifade ederek vekalet aylığının tarafına ödenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/01/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine istinaden
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 10/02/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) 03.06.2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kültür
ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7.maddesinin (a) fıkrası uyarınca ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 86 ncı maddesinde asilde aranan şartlar vekilde de arandığından, başvuranın Kütüphane Müdürlüğüne vekalet etmesinin mümkün olmadığı, bu durumun Valiliğe bildirildiği,
2.2) Bakanlığın imza yetkileri uyarınca imzaya yetkili makamların belirlendiği, yönergede söz
konusu atama/vekalet işleminin Bakan Onayı İle gerçekleştirilmesi gerektiğinin Valiliğe bildirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 14/07/1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanun’un
5.1) “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde;
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.
Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.
Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, eczacılık, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, imamhatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara, Maliye Bakanlığının izni (mahalli idarelerde izin şartı aranmaz) ile açıktan vekil atanabilir.
Aynı kurumdan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir.
Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler.
Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir.
Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir. …”
5.2) “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci
maddesinde; “Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir…
Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.”
6) 17.5.1987 tarih ve 19463 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 99 sayılı Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğinde “…
1 – Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri
değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir, Bu sebeple, a) 1-4 üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları, b) 5-15 inci dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tespit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması.
gerekmektedir.
2. Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir.
3- 657 sayılı Kanunun vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175 inci maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.”
7) 03.06.2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kültür
ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7. maddesinin (a) fıkrasında “Şube müdürü, Merkez Müdürü, işletme müdürü, kütüphane müdürü, müze müdürü, Basma Yazı ve Resimleri Derleme Müdürü, Resim Heykel Müzesi ve
Galeri Müdürü kadrolarına atanabilmek için; l) Kütüphane müdür yardımcısı, müze müdür yardımcısı, Basma Yazı ve Resimleri Derleme Müdür Yardımcısı, Resim Heykel Müzesi ve
Galeri Müdür Yardımcısı, APK uzmanı, eğitim uzmanı, Uzman, araştırmacı kadrolarında toplam en az iki yıl asaleten çalışmış olmak veya şef, ayniyat saymanı, muhasebeci kadrolarında toplam en az dört yıl asaleten çalışmış olmak veya çözümleyici, programcı, mütercim, redaktör kadrolarında toplam en az beş yıl asaleten çalışmış olmak veya mimar, mühendis, şehir plancısı, matematikçi, arkeolog, jeomorfolog, jeolog, istatistikçi, kimyager, ekonomist, kütüphaneci, biyolog, kitap pataloğll, folklor araştırmacısı, müze araştırmacısı, enformasyon memuru kadrolarında toplam en az üç yıl asaleten çalışmış olmak veya dekoratör, heykeltıraş, restoratör, grafiker, tekniker kadrolarında toplam en az dört yıl asaleten çalışmış olmak veya bu bentte belirtilen farklı kadrolarda çalışılan sürenin eksik olması halinde sözü edilen kadrolarda toplam en az beş yıl asaleten çalışmış olmak, “3 nolu alt bendinde ise
“Kütüphane müdürü, Basma Yazı ve Resimleri Derleme Müdürü kadrolarına atanabilmek için ayrıca; kütüphane müdürlüğü ihtisas elemanı olmak, il halk kütüphaneleri dışındaki kütüphane müdürü kadrolarına yeterli sayıda ihtisas elemanı bulunamadığı takdirde diğer koşulları taşımakla birlikte dört yıllık fakülte veya yüksekokul mezunu olmak. ” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran vekalet aylığının tarafına ödenmesini talep etmektedir
10) Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartlarını düzenleyen 657 sayılı Kanunun 86 ncı
maddesiyle, bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekaletin asıl olduğu belirtildikten sonra, dolu ve boş kadrolara atamanın şartları sayılarak, vekalet aylığının hangi durumlarda verileceğine ilişkin düzenlemeler getirildiği ancak vekaleten atanan memurun hangi şartları taşıması gerektiğine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüş olup, aynı Kanunun vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler başlıklı 175’inci maddesinin 2’nci fıkrasın da ise “Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.” hükmüyle vekaleten atamalarda vekalet aylığı için sadece vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunluluğu belirtilmiştir. Yine 99 seri nolu, Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğinde de, vekalet aylığına ilişkin olarak asılda aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, o görevin tedviren gördürülebileceği ancak bu tür tedviren görevlendirmelerde 657 sayılı Kanunun vekalet aylığı ödenmesine ilişkin 175 inci maddesine göre, herhangi bir ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilerek vekaleten atamalarda vekalet aylığı alabilmek için asilde aranan şartları taşıma koşulu öngörülmüştür.
11) Diğer yandan, vekaleten görev yapanlara ödenecek zam ve tazminatlara ilişkin 657 sayılı
Kanunda herhangi bir hüküm bulunmamakta olup, bu ödemelerin hangi hallerde yapılacağı 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, vekilin asilde aranan şartları taşıması, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması gerekmektedir.
12) Somut olayda başvuran asilde aranan şartlar vekilde de arandığı halde bu şartları
taşımamakta olduğu, Bakanlığın imza yetkileri uyarınca imzaya yetkili makamlar tarafından atama/vekalet işleminin gerçekleştirilmediği, Kütüphane müdürü olarak görevlendirilmesine ilişkin Olur’un atamaya yetkili amir olmayan Kaymakam tarafından tesis edildiği anlaşılmış olup başvuranın tedviren görevlendirildiği kanaatine ulaşılmıştır.
13) Danıştay 2. Dairesinin 18/12/2009 tarihli ve E. 2009/3342, K.2009/4738 sayılı
kararında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86. maddesinde, vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları düzenlemiş olup; maddenin birinci fıkrasında, memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedeniyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabileceği; ikinci fıkrasında, bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekaletin asıl olduğu hükümleri yer almıştır. Anılan hükümlere göre; vekalet aylığına ve vekalet edilen kadronun zam ve tazminatlarına hak kazanılabilmesi için, söz konusu hükümde öngörülen biçimde boşalmış olan kadroya vekaleten yapılacak atamanın, 657 sayılı
Kanunun 86. maddesinden bahisle ve atamanın vekaleten olduğu açıkça belirtilmek suretiyle asili atamaya yetkili makam tarafından bizzat yapılması; yani, her şeyden önce vekaleten atanılmış olması gerekmektedir. Yukarıda belirtilen ilkeler dışında yapılan görevlendirmelerin ise; Danıştay’ın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, kamu hizmetinin aksamadan yürütülmesi amacına yönelik bir zaruret halinden doğduğu ve aslında hukuki bir dayanağının da bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu uygulamaların, personel rejimine ait disiplinin dışında kaldığı açık olup, bu anlamda, kamu hizmetinin aksamadan yürütülebilmesi amacına yönelik olarak görevlendirilmiş bir memurun, asilin sahip olduğu tüm haklardan eksiksiz bir şekilde yararlanacağından söz etmek imkansızdır. Kaldı ki; 17.5.1987 günlü, 19463 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 99 sayılı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin 3.
maddesinde de, 657 sayılı Kanunun vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175. maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmadığına işaret edilmiştir.
ifadelerine yer verilmiştir.
14) Sonuç olarak, başvuranın kütüphane müdürü olarak görevlendirilmesine ilişkin Olur’un
atamaya yetkili amir olmayan Kaymakam tarafından tesis edilmesi, kamu hizmetinin aksamadan yürütülebilmesi amacına yönelik olarak görevlendirilmiş bir memurun, asilin sahip olduğu tüm haklardan eksiksiz bir şekilde yararlanamayacağı, bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekaletin asıl olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, kütüphane müdürlüğünü vekaleten değil, görevlendirme suretiyle yürüten başvurana vekalet aylığının ödenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana vekalet aylığının ödenmesi
talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Gaziantep İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi