|
ÖZET: Başvuran, Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nde askerlik sonrası göreve başlatılma sürecinin 30 günü aşması ve bu durumun kendisine ekonomik zarar vermesi nedeniyle idarenin ihmali veya kastı olan personel hakkında işlem yapılmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın askerlik dönüşü göreve başlama talebinin yasal süre içerisinde sonuçlandırıldığını ve dolayısıyla herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın dilekçesinde yer alan ifadelerin idareyi zan altında bıraktığı gerekçesiyle disiplin cezası uygulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, yazılı ikaz işleminin hukuka aykırı olduğuna ve başvuranın şikayet hakkını kullanmasının ceza gerektirmemesi gerektiğine hükmetmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ekonomik zarar talebi reddedilmiş, ancak uygulanan yazılı ikazın kaldırılması yönünde Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, başvuranın hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı tutumlarının düzeltilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5129-S.20.8192
BAŞVURU NO : 2019/18000
KARAR TARİHİ : 01/04/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Hakkında uygulanan yazılı ikazın kaldırılması ve ekonomik zararının karşılanması talebi
BAŞVURU TARİHİ : 13/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan … özetle; Samsun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl
Müdürlüğü’nde sosyal güvenlik denetmen yardımcısı kadrosunda çalışırken 29.01.2018-
29.07.2018 tarihleri arasında vatani hizmetini yapmak için silahaltına alındığını, askerlik
sonrası işe başlamak için dilekçesini 30.07.2018 tarihinde yazdığını, işe başlatılmasının
28.08.2018 tarihinde yapıldığını, bu durumda tam 30. gün vazifeye başlatıldığını, ancak,
askerden döndükten sonra silahaltına alınan diğer meslek arkadaşlarının askerliğini bitirip dilekçelerini vermelerinden itibaren birkaç gün içinde vazifeye başlatılmaları üzerine
30.05.2019 tarihinde İl Müdürlüğü’ne konunun müfettiş marifetiyle araştırılması, eğer ihmali
veya kastı olan varsa tecziye edilmeleri ve eğer bu durum söz konusu ise ekonomik zararının karşılanması talebiyle dilekçe yazdığını, 16.07.2019 tarihinde İl Müdür Yardımcısının yazmış olduğu dilekçeden dolayı “kamuyu zan ve töhmet altında bıraktığı” için hakkında soruşturma açıldığını bildirerek ifade aldığını, 15.08.2019 tarihinde fiilinin “uyarı” cezasıyla tecziye edilmesi gerektiğinin tarafına bildirildiğini ve savunma istendiğini, savunmasında dilekçesinde ifade ettiği hususların ceza gerektirmediğini ve uyarı cezası için bir aylık soruşturma açma süresinin zamanaşımına uğradığını belirttiğini, daha sonra kendisine 657 sayılı Kanunda yer almayan “nazarı dikkatinin çekilmesi” cezasının tebliğ edildiğini belirterek, 657 sayılı Kanunun
125 ve 127 nci maddelerine aykırı olarak verilen cezanın kaldırılmasını ve göreve 30. gün
başlatılmasında bir hukuka aykırılık söz konusu ise ekonomik zararının karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’nın 11/11/2019 tarih, … sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Denetmen Yardımcısı kadrosunda
görev yapan …’un 29/07/2018 tarihinde terhis olduğu, 30/07/2018 tarihli dilekçesi ile askerlik vazifesini tamamlaması nedeniyle görevine başlama talebinin Samsun Sosyal Güvenlik İl
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Müdürlüğünce 30/07/2018 tarihinde Başkanlığa iletildiği, Başkanlık Makamının 27/08/2018 tarihli ve … sayılı Oluru ile asker dönüşü görevine başlatılmasının uygun görüldüğü, tebligatın aynı tarihte anılan İl Müdürlüğüne gönderildiği ve adı geçenin 28/08/2018 tarihinde görevine başladığı,
2.2 Adı geçenin askerlik dönüşü göreve başlama talebinin 657 sayılı Kanunun 83 üncü
maddesinde belirtilen yasal süre içerisinde tamamlandığı, Kuruma intikal eden asker dönüşü görevine başlamak isteyen personelin taleplerinin de anılan mevzuat çerçevesinde Başkanlığın iş yoğunluğuna göre 30 gün içerisinde sonuçlandırıldığı, bu nedenle, adı geçenin mevzuatta yer alan yasal süre içerisinde görevine başlatıldığından geriye yönelik herhangi bir işlem yapılmasına imkan bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1 “Müracaat, şikayet ve dava açma” başlıklı 21 inci maddesinde; “Devlet memurları
kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet ve dava açma hakkına sahiptirler.
Müracaat ve şikayetler söz veya yazı ile en yakın amirden başlayarak silsile yolu ile şikayet edilen amirler atlanarak yapılır.”,
5.2 “Muvazzaf askerliğe ayrılan memurların terhislerinde göreve başlatılmaları ile
muvazzaf askerlikte geçen sürelerin kademe ve derece intibaklarında değerlendirilmesi” başlıklı 83 üncü maddesinde; “Devlet memuru iken muvazzaf askerlik hizmetini yapmak üzere silahaltına alınanlardan askerlik görevini tamamlayıp memuriyete dönmek isteyenler, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumlarına başvurmak ve kurumları da başvurma tarihinden itibaren azami 30 gün içinde ilgilileri göreve başlatmak zorundadırlar.”,
5.3 “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinde; “…….Kamu
hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”,
6. Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmeliğin;
6.1 “Şikayet Hakkı” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Devlet Memurları amirleri veya
kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet hakkına sahiptirler.”,
6.2 “Şikayet Edenin Sorumluluğu” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Şikayet haklarını
kullanan Devlet Memurlarına şikayetlerinden dolayı bir ceza verilemez.
Ancak, şikayet haklarını bu Yönetmelikte tespit edilen usul ve esaslara aykırı surette kullananların veya her ne surette olursa olsun bu haklarını kullanırken bir suç işleyenlerin sorumlulukları saklıdır.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran 657 sayılı Kanunun 125 ve 127 nci maddelerine aykırı olarak tarafına verilen nazarı dikkatinin çekilmesi cezasının kaldırılmasını ve göreve 30. gün başlatılmasında bir hukuka aykırılık söz konusu ise ekonomik zararının karşılanmasını talep etmektedir.
9. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
10. Başvuranın 30/05/2019 tarihli dilekçesiyle İl Müdürlüğüne müracaat ederek, askerlik dönüşü göreve başlama talebini iletmesinden 30 gün sonra görevine başlatıldığı, ancak
Kurumda kendisiyle aynı durumdaki kişilerin daha kısa sürede görevine başlatılmaları nedeniyle kendisinin bir aylık maaşına yakın tutarda ekonomik kayba uğramasının araştırılmasını, eğer ihmali veya kastı olan varsa tecziye edilmeleri ve zararının tazmin edilmesi hususunun müfettiş marifetiyle incelenmesini talep ettiği, aynı gün İl Müdürlüğü tarafından
Sosyal Güvenlik Kurum Başkanlığına anılan dilekçenin gönderildiği, Başkanlığın 09/07/2019 tarih, E.9961914 sayılı yazısı ile dilekçede yer alan ve idareyi zan ve töhmet altında bırakan ifadelerinin İl Müdürlüğünce görevlendirilecek bir muhakkik tarafından incelenmesi, değerlendirmenin sonucunda bilgi verilmesinin talimatlandırıldığı, İl Müdürü tarafından İl
Müdür Yardımcısının muhakkik olarak görevlendirildiği,
11. Muhakkik tarafından düzenlenen 30/07/2019 tarih, 2019/01 sayılı Soruşturma Raporunda uyarma cezası ile tecziye edilmesinin teklif edildiği, 02/08/2019 tarihinde başvurandan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
savunma talep edildiği, başvuran tarafından verilen savunmanın değerlendirilmesi sonucunda daha önceki olumlu çalışmaları göz önünde bulundurularak nazari dikkatinin çekilmesinin uygun görüldüğü, 22/08/2019 tarihinde ise Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bahse konu işlemin başvurana tebliğ edilerek disiplin ekranına işlendiğinin bildirildiği,
12. Anlaşılmış olup, Kurumumuza müracaat edilerek, nazarı dikkatinin çekilmesi cezasının kaldırılması ve göreve 30. gün başlatılmasında bir hukuka aykırılık söz konusu ise ekonomik zararının karşılanması talep edilmektedir.
Başvuranın askerlik sonrası göreve dönüş işleminin 30. güne kalmasıyla ilgili olarak;
13. Askere gitmek üzere görevinden ayrılan başvuranın Samsun Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne 29/07/2018 tarihinde terhis belgesiyle başvurarak görevine başlamayı talep ettiği, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 27/08/2018 tarihli Oluru ile 6 ncı derece 1 inci kademe aylıkla görevine başlamasının uygun görüldüğü, başvurana yapılan tebliğin ardından 28/08/2018 tarihinde görevine başladığı, 657 sayılı Kanunun 83 üncü maddesinde idarelerin askerlik dönüşü kamu görevlilerini göreve başlatmaları konusunda azami 30 günlük sürenin belirlendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının Kurumumuza göndermiş olduğu cevabi yazıda iş yoğunluğuna göre işlemlerin yasal süresi içerisinde 30 gün içerisinde sonuçlandırıldığı belirtildiğinden, azami olarak belirlenmiş yasal sürede işlemin gerçekleştirildiğinin görüldüğü, bu doğrultuda, kasti veya ihmali bir tutum ve/veya davranışın tespit edilememesi nedeniyle herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,
Başvuran hakkında uygulanan yazılı ikaz işlemiyle ilgili olarak;
14. Başvuranın 29/07/2018 tarihinde terhis olduğu ve 30/07/2018 tarihinde görevine başlamak için dilekçe verdiği, 28/08/2018 tarihinde işe başlatıldığı, 30/05/2019 tarihindeki dilekçesiyle; “…göreve başlayışım 28/08/2018 tarihinde yapılmıştır. Bu durumda dilekçemi yazdıktan tam
30 gün sonra işe başlatılmış bulunuyorum. Ancak….diğer personellerin vatani hizmetlerini
tamamlayıp dilekçelerini verdikten sonra en fazla birkaç gün içinde başlatıldıkları tarafımdan tespit edilmiştir. (örnek Den.Yrd…., Den.Yrd…, Den.Yrd…., Den.Yrd….) Bu durumda tarafımın yaklaşık bir aylık maaşıma yakın tutarda ekonomik kayba uğradığı da aşikardır.
Bundan dolayı göreve geç başlatılmamın araştırılmasını, eğer ihmali veya kastı olan varsa tecziye edilmeleri ve zararımın tazmin edilmesi hususunun müfettiş marifetiyle incelenmesi….” hususunu talep ettiği, İl Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına iletilen dilekçe üzerine Başkanlık tarafından İl Müdürlüğüne geri gönderilen dilekçenin idareyi zan ve töhmet altında bırakan ifadeler yönünden incelenerek sonucun bildirilmesi hususunda talimatlandırıldığı, anılan talimat doğrultusunda başvuran hakkında yürütülen inceleme/soruşturma sonucunda yazılı olarak ikaz edildiği,
15. Muhakkik tarafından düzenlenen 30/07/2019 tarih, … sayılı Soruşturma Raporunda; başvuranın 30 günlük sürenin geçirildiği iddiasında bulunarak usulsüz müracaat ve şikayette bulunduğu, idarenin kendisine karşı kasıt ve kusurlu davrandığı, personel arasında ayrımcılık yaptığı, bir aylık maaş kaybına uğradığı gibi idareyi zan ve töhmet altında bıraktığı değerlendirmeleri yapılarak disiplin cezasının teklif edildiği,
16. Ancak, başvuranın yukarıda yer verilen 30/05/2019 tarihli dilekçesini uygun silsile yolu ile
İl Müdürlüğüne hitaben yazdığı, dilekçe içeriğinde “30 günlük sürenin geçirildiği” değil
“dilekçemi yazdıktan tam 30 gün sonra işe başlatılmış bulunuyorum” diyerek ifade ettiği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
görüldüğünden, usulsüz müracaat ve şikayette bulunduğu şeklinde yapılan değerlendirmenin hukuka uygun olmadığı,
17. Başvuranın kendisiyle aynı durumda olup daha kısa sürede göreve başladıkları iddiasıyla bazı personeli örnek gösterdiği ve “göreve geç başlatılmasının araştırılması, eğer eğer ihmali veya kastı olan varsa tecziye edilmeleri ve zararımın tazmin edilmesi hususunun müfettiş marifetiyle incelenmesi” şeklinde belirterek hakkındaki işlemin hukuka uygun olup olmadığının kendisine bildirilmesini talep ettiği açıkça görüldüğünden, bahse konu ifadelerin doğrudan kişi ya da kişiler ile idareyi suçlayıcı nitelik taşımadığı, zan ve töhmet altında bıraktığı şeklinde değerlendirmenin ise dilekçe hakkı ve hak arama hürriyetini kısıtlayıcı nitelikte olduğu, bununla birlikte, Devlet memurlarının ilgili mevzuatta belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde şikayet haklarını kullanmaları durumunda kendilerine ceza verilemeyeceğinin açıkça hükme bağlandığı,
Anlaşılmış olup,
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran hakkında 21/08/2019 tarihinde uygulanan yazılı ikaz işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi, ret kararının başvurana tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
Samsun İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın askerlik dönüşü göreve geç başlatılması nedeniyle uğradığı ekonomik zararın karşılanması talebinin REDDİNE;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Başvuran hakkında uygulanan yazılı ikaz işleminin kaldırılarak disiplin cezası işlemleri ekranından silinmesi yönünde işlem tesis etmesi için Samsun Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Samsun Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.