|
ÖZET: Başvuran, engellilik durumu nedeniyle Osman Ulubaş Köşk Anadolu Lisesine tayin talebinde bulunmuş, ancak Milli Eğitim Bakanlığı bu talebi, yer değiştirmelerin yalnızca yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılabileceği gerekçesiyle reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın engellilik durumunun dikkate alınarak yer değiştirme talebinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, engelli memurların yer değiştirme taleplerinin, kurumların kadro imkanları çerçevesinde karşılanabileceği ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirirken, idarenin hukuka uygun davranmış olmasına rağmen hakkaniyete aykırı bir işlem gerçekleştirdiğini tespit etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın engellilik durumunun göz önünde bulundurularak, en yakın ve uygun bir okula atanması yönünde tavsiye kararı verilmiştir. İdarenin, başvuranın talebini reddederken başvuru yollarını belirtmemesi de iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için gerekli adımların atılması önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5827-S.20.9287
BAŞVURU NO : 2019/18287
KARAR TARİHİ : 11/04/2020
TAVSİYE KARARI
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın engellilik mazeretiyle tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kayseri Kocasinan Ahmet Erdem Mesleki Teknik Anadolu Lisesinde Türk Dili ve
Edebiyatı öğretmeni olarak Engelli Öğretmen (Memur) statüsünde çalışmakta olduğunu, hipertansiyon ve kalp hastası olduğunu, evinin yakınına Osman Ulubaş Köşk Anadolu Lisesi adında yeni bir okul açıldığını ve öğrenci alımı yapıldığını, ancak henüz öğretmen alımı yapılmadığını, kendisinin engellilik durumuna bağlı mazereti sebebiyle bu okula geçiş talebi ile idareye başvurduğunu ancak başvurusunun yer değiştirmelerin yarıyıl ve yaz tatillerinde yapıldığı gerekçesi ile reddedildiğini belirterek tayininin ivedilikle Osman Ulubaş Köşk
Anadolu Lisesine yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından gönderilen 25/12/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Bakanlıkça yer değiştirme işlemlerinde 17.04.2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinin uygulandığı, ilgili Yönetmeliğin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.” hükmünün yer aldığı, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir…” hükmünün yer aldığı, bakanlıkları kadrolarında görev yapmakta olan öğretmenlerin atama ve yer değiştirme işlemleri de ilgili Yönetmelik hükümleri dayanak alınarak hazırlanan duyurular çerçevesinde yapıldığı,
2.2. Bu çerçevede ilgili mevzuatı uyarınca söz konusu mazerete ilişkin yer değiştirme işlemlerinin bir duyuru çerçevesinde sistem üzerinden alınan başvurular üzerinden gerçekleştirildiği, atama işlemlerinde münhal ve muhtemel boşalacak kadrolar üzerinden başvuruda bulunan öğretmenlerin tercih ve hizmet puanı üstünlüğüne göre bir değerlendirme yapıldığından başvurucunun durumunun bireysel olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili
Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı
124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev
alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Kanunun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”
6. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde: “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”
6.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Engelli:
Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi”
Aynı fıkranın (j) bendinde; “Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri”
6.3.“Ayrımcılık başlıklı” 4/A maddesinde; “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”
6.4. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır.
İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.
Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz.
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)”
7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek
3 üncü maddesinde; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk
oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz.(Danıştay 16. Dairesinin 02/07/2015 tarih ve Esas No: 2015/10808 sayılı
Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: 2016/9697, K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar verilmiştir.
8. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinde; “ (1)
Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; … ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kayseri Kocasinan Ahmet Erdem Mesleki Teknik Anadolu Lisesinde Türk Dili ve
Edebiyatı öğretmeni olarak Engelli Öğretmen (Memur) statüsünde çalışmakta olduğunu, hipertansiyon ve kalp hastası olduğunu, evinin yakınına Osman Ulubaş Köşk Anadolu Lisesi adında yeni bir okul açıldığını ve öğrenci alımı yapıldığını, ancak henüz öğretmen alımı yapılmadığını, kendisinin engellilik durumuna bağlı mazereti sebebiyle bu okula geçiş talebi ile idareye başvurduğunu ancak başvurusunun yer değiştirmelerin yarıyıl ve yaz tatillerinde yapıldığı gerekçesi ile reddedildiğini belirterek tayininin ivedilikle Osman Ulubaş Köşk
Anadolu Lisesine yapılmasını talep etmektedir.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” hükmü yer almaktadır. Anılan düzenleme
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte, “… Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır…” denilerek ayrıntılandırılmış ve böylece ilgili mevzuata göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, ancak bu kapsamdaki taleplerin anılan Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanabileceği düzenlenmiştir.
12. Engelliler Hakkında Kanunda, engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için idarelere gerekli değişiklikleri yapması, tedbirleri alması ve de çalışan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması yönünde düzenlemeler yer almaktadır. 657 sayılı Kanunda da engelli olan ya da engelli yakını olan memurlara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmiştir.
13. Başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği taleplerini idare; başvuranın kadrosunun bulunduğu okula gidiş gelişinin engelinden kaynaklı zorluklarını mevzuattaki kontenjan durumunu gerekçe göstererek reddetmiştir. Dolayısıyla idare hukuka uygun davranmış olsa da hakkaniyete aykırı işlemi ile başvuranın engelliliğinden kaynaklı yaşadığı sıkıntıları görmezden gelmiş ve başvuranın hayatına dair engelleri arttırmıştır. Avrupa İstihdam
Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal
İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir.
14. Yukarıda aktarılan hususlar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın engelliliğe dayalı nakil talebinin kontenjan yönünden karşılanamama işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş olsa da, Ağustos ayı içerisinde yapılacak olan mazerete bağlı yer değiştirme taleplerinde kişinin mağduriyeti ve engel durumu göz önüne alınarak, başvuranın ikametine en yakın, kontenjan durumu müsait bir okula atanmasının yapılması yönünde tavsiyede bulunulması sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kayseri
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın Ağustos ayı içerisindeki mazerete bağlı yer değiştirme döneminde kişinin mağduriyeti ve engel durumu göz önüne alınarak, başvuranın ikametine en yakın ve kontenjan durumu müsait bir okula atanmasının yapılması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca; MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi