|
ÖZET: Başvuran, engellilik durumu ve ailevi koşullarını gerekçe göstererek Kocaeli Büyükşehir Belediyesine naklen atanma talebinde bulunmuş, ancak bu talep Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi çerçevesinde, kurum muvafakati ve personel ihtiyacı bulunmaması gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olup olmadığını incelemiş ve idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
İlgili mevzuat uyarınca, kurumlar arası nakil taleplerinin, ilgili kurumların muvafakatine tabi olduğu ve idarenin takdir yetkisi bulunduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın engellilik durumunun, nakil talebinin kabulü için yeterli bir gerekçe oluşturmadığı, dolayısıyla idarenin takdir yetkisini kullanarak başvuruyu reddetmesinin hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın talebinin reddedilmesi sırasında, hangi yollara başvurabileceği konusunda bilgi verilmemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş, ancak idarenin gelecekte bu ilkelere uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, idarenin kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2417-S.20.3868
BAŞVURU NO : 2019/18936
KARAR TARİHİ : 14/02/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Kurumlar arası nakil talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 31/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 31.10.2019 tarihinde Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; 2016 yılı
Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavına girerek 2017 yılında Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı … kadrosuna engelli memur olarak atandığını, kronik rahatsızlığı olan hormon yetmezliği (Hipofiz Yetmezliği) nedeniyle iş hayatı dışında geçen zamanlarda zorlandığını, hormon ilaçlarının büyük bir kısmının SGK tarafından karşılanmaması nedeniyle maddi külfete katlanmak zorunda kaldığını, annesinin 20 yıldır “Bipolar Bozukluk” psikiyatrik hastalığı nedeniyle İzmit’te tedavi gördüğünü ayrıca kız kardeşinin … Fen Lisesinde eğitim görmesinden dolayı SGK emeklisi olan babasının ekonomik olarak zorlandığını, bu gerekçelerle Kocaeli
Büyükşehir Belediye Başkanlığına kurumlar arası nakil talebinde bulunduğunu ancak bu isteğinin reddedildiğini ifade ederek, Kocaeli Büyükşehir Belediyesine naklen atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının 17.11.2019 tarih ve … sayılı yazısında;
2.1) Belediyenin naklen atama işlemlerini 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü
maddesinde belirtilen “Kurumların muvafakati” hükmü çerçevesinde ve Belediyenin ihtiyaçları doğrultusunda yapılmakta olduğu, başvuranın naklen atama talebinin; kurum muvafakati ve başvuranın niteliklerinde personel ihtiyacı bulunmaması nedeniyle reddedildiği,
2.2) Başvuranın görev unvanı olan … unvanında 1(Bir) adet boş kadro bulunmakta ise de, ihdas
edilen kadroların; Belediyenin sadece bugününe yönelik ihtiyacı ile alakalı olmayıp uzun vadeli personel ihtiyacına göre düzenlediğini, boş İstatistikçi kadrosu olmasının eksik İstatistikçi pozisyonuyla çalışıldığı anlamına gelmediği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu
maddesinde; “Belediye personeli, belediye başkanı tarafından atanır…’’
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
6.1) “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53 üncü maddesinde;
“Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.”
6.2) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde;
“Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
…İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.
Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.”
6.3) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.”
7) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7.1) “Amaç” başlıklı birinci maddesinde;
“Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”
7.2) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dâhilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, …ifade eder.”
7.3) “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde;
“İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin işleminde
hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, engellilik durumu ve aile bütünlüğü gözetilerek Ankara Büyükşehir
Belediyesinden Kocaeli Büyükşehir Belediyesine naklen atanmayı talep etmektedir.
10) 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde, ilgili mevzuat uyarınca verilecek rapora göre
kendisi engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı öngörülmüş, bu doğrultuda, Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin Ek 3 üncü maddesi ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlemesi getirilmiştir. Ancak söz konusu Yönetmeliğin birinci ve üçüncü maddesinde, 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesine dayanılarak çıkarılan bu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Yönetmeliğin memurlarının aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanmalarını düzenlediği görülmektedir.
11) Belediyeler, Anayasanın 127 nci maddesi uyarınca kanunla kurulan kamu tüzel kişiliğine,
idari ve mali özerkliğe sahip olan idarelerdendir. Bu açıdan, her bir belediye birbirinden bağımsız bir niteliğe haiz olup, taşra teşkilatı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bir belediye kadrosunda yer alan devlet memurunun, başka bir belediyeye ya da başkaca bir kamu kurumuna atanma talebi, kurum içi yer değiştirme niteliğinde olmayıp kurumlar arası yer değiştirme niteliğindedir.
12) Somut olayımızda, Ankara Büyükşehir Belediyesinde … olarak görev yapmakta olan
başvuranın engellilik durumundan kaynaklı olarak Kocaeli Büyükşehir Belediyesine geçiş talebinin reddedildiği görülmektedir. Buna göre, başvuruya konu talebin, 657 sayılı Kanunun
72 nci maddesi ile aynı kurum içerisinde yer değişikliğini düzenleyen Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, kurumlar arası naklen atanmanın düzenlendiği 657 sayılı
Kanununun 74 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
13) 657 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinde, kurumlar arası nakil talep eden memurun talebinin
nakil için tek başına yeterli olmadığı, kurumların muvafakatinin arandığı, diğer bir ifadeyle ilgilinin geçiş yapılacak kuruma başvurarak kabul almasının ve bu kabul işleminin ardından ayrılacağı kurumdan muvafakat almasının gerektiği hüküm altına alınmış olup, kurumların kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip oldukları bilinmektedir.
14) Bir idarenin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde, bağlı yetkinin söz konusu olmadığı
durumlarda, takdir yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. Söz konusu maddenin uygulanması hususunda da idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir.
İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
15) Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda vermiş olduğu 20.02.2014 tarihli ve
2012/606 başvuru numaralı kararında, “…birtakım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” değerlendirmesinde bulunmuştur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16) Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve
hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Danıştay 5 inci
Dairesinin 27.02.2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
17) Somut olayımızda, başvuranın 18.07.2019 tarihinde idareye naklen atanma talebiyle
başvuruda bulunduğu, bu başvurusu üzerine idarenin 26.07.2019 tarihli ve … sayılı yazısıyla
Kurumun personel ihtiyacı bulunmadığı gerekçesiyle başvurusunun reddedildiği görülmüş olup; idarenin takdir yetkisi ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, gerekçeli olarak işlem tesis ettiği anlaşılmış olup; başvuranın talebini reddedilmesine yönelik işleminde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.