|
ÖZET: Başvuran, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği’nin 17. maddesine eklenen 3. fıkra gereğince, sağlık durumu düzelenlerin yeniden öğrenci olma hakkından yararlanmak için başvuruda bulunmuştur. Başvuranın ilişiği, 2018 yılında sağlık durumu nedeniyle “POMEM öğrencisi olamaz” kararıyla kesilmiş, ancak sağlık durumu iyileştikten sonra, 2019 yılında ilgili sağlık raporunu ibraz ederek yeniden öğrenci adayı olma talebinde bulunmuştur. Sağlık Komisyonu, başvuranın talebini uygun bulmuş, fakat Emniyet Genel Müdürlüğü, başvuranın başka bir dava sürecinin sonuçlanmasını bekleyerek işlem tesis etmemiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sağlık durumunun iyileşmesi ve gerekli şartları taşıması nedeniyle, yeniden öğrenciliğe kabul edilmesi yönünde idareye tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın talebini geciktirmesi, eşitlik ilkesine aykırı bir durum yaratmakta ve başvuranın haklarının ihlaline yol açmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın yeniden öğrenciliğe planlamasının yapılması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6867-S.20.10888
BAŞVURU NO : 2019/19047
KARAR TARİHİ : 04/05/2020
TAVSİYE KARARI
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş
Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yaralanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Polis Akademisi tarafından 2017
yılında duyurulan 21 nci dönem POMEM alımı ilanına başvurarak ön sağlık spor ve sözlü mülakatlarda başarı sağlayarak 21 nci dönem Karaman POMEM’de eğitim görmeye hak kazandığını, Karaman Devlet Hastanesinde yapılan sağlık taramasında sol kulak zarı perforasyonu teşhisi konulması sebebiyle “polis okulu öğrencisi olamaz” kararı verilerek ilişiğinin kesildiğini, akabinde idare mahkemesinin verdiği yürütmeyi durdurma kararı ile okuldan mezun olup ilk görev yeri olan Sakarya İl Emniyet Müdürlüğünde sicil numaralı polis memuru olarak göreve başladığını, Ankara 2. İdare Mahkemesinin kararı ile 2018 yılının Aralık ayında ilişiğinin kesildiğini, bu süre zarfında 3 kez ameliyat olarak kulak zarı perforasyonunun tedavi edildiğini, Sakarya Eğitim Araştırma
Hastanesinden 3 hekim onaylı durum bildirir sağlık raporu aldığını, bu durum hasebiyle
Polis Akademisi Sağlık Şartları Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile hak kazandığı 1 yıl içinde sağlık durumu düzelen personel tekrar planlaması durumu hasıl olduğu için Polis
Akademisine dilekçe ile başvuru yaptığını, Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Dairesi
Başkanlık Makamının Oluru ile Polis Akademisi Başkanlığı’nın dilekçe ile birlikte olur verilen sağlık raporunu Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığına gönderdiğini, Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığı’nın hakkında herhangi bir olumlu veya olumsuz yönde karar vermediğini, Aralık 2018 tarihinden bu yana yaşadığı bu süreçte hem maddi hem manevi olarak zarar görmekte olduğunu ifade ederek; gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 31/01/2020 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) Başvuranın POMEM öğrenciliğinden ilişiğinin kesildiğine ilişkin açtığı davada Ankara
2. İdare Mahkemesinin 25/04/2018 tarihli ve E. / sayılı kararı ile yürütmenin durdurulduğu ve 05/08/2018 tarihli Başkanlık Makamının Oluru ile Karaman POMEM’e başlamasının yapıldığı, eğitim sonunda sınavda başarılı olarak Sakarya Emniyet
Müdürlüğünde göreve başladığı, Ankara 2. İdare Mahkemesinin 03/10/2018 tarihli ve
E. / , K. / sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, anılan karara istinaden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28 inci maddesi gereğince
Bakanlık Makamının 14/12/2018 tarihli onayı ile başvuranın ilişiğinin kesildiği, sonrasında Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2019 tarihli ve E. / , K. / sayılı kararıyla “istinaf başvurusunun reddi” kararı verildiğinden yargı kararına uyulması gerektiği, mahkeme kararının icrai olması ve
Emniyet Genel Müdürlüğünün kararı uygulamakla yükümlü olması sebebiyle idari yargıda verilen karara uygun işlem tesis edilmesi gerektiği,
2.2) Danıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 3.7.1989 tarihli ve E:1988/5, K:1989/3
sayılı kararının “…Kanunların geriye yürümezliği ilkesi, bir hukuki işlem veya eylemin, bir hukuki ilişkinin vuku bulduğu ya da meydana geldiği dönemdeki kanunun hükümlerine tabi kalmaya devam edeceğini ifade eder. Sonradan çıkan kanun, kural olarak yürürlüğünden önceki olaylara ve ilişkilere uygulanmaz. …” şeklinde olduğu, ifade edilmiş ve konuyla ilgili bilgi ve belgeler gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
3.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında;
“Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun
5.1) 4 üncü maddesinde;
“Her hizmet bölümü için gerekli görev ve çalışma şartları ile bir hizmet bölümünden diğerine aktarılmada göz önünde bulundurulacak esaslar ve sağlık şartları, İçişleri
Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.”
5.2) Ek 24 üncü maddesinde;
“Emniyet Teşkilatının polis memuru ihtiyacını karşılamak üzere, Cumhurbaşkanı kararı ile polis meslek eğitim merkezleri açılabilir.
Lisans mezunlarından Kamu Personeli Seçme Sınavında Bakanlıkça belirlenecek taban puanı almış olan erkek ve kadın adaylar arasından yönetmelikle belirlenecek şartları taşıyanlar ve sınavda başarılı olanlar polis meslek eğitim merkezlerine alınırlar.
… Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitim-öğretim, parasız yatılı ve üniformalı olup, öğrencilerin iaşe, ibate ve sağlık giderleri ile diğer istihkakları Devletçe karşılanır.
… Polis meslek eğitim merkezlerindeki eğitim-öğretim süresi içerisinde; giriş şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanlar, eğitim ve öğretimini başarı ile tamamlayamayanlar, sağlık ve disiplin yönünden polis olamayacağına yetkili kurullarca karar verilenlerin polis meslek eğitim merkezleri ile ilişikleri kesilir.
… Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerini başarı ile tamamlayanlar, Emniyet
Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarak atanırlar.
… Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitimöğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6) 06/06/2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Polis Meslek Eğitim
Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin
6.1) “Adaylarda aranılacak nitelikler” başlıklı 8 inci maddesinde;
“(1) POMEM’lere başvuru yapacak adaylarda aşağıdaki şartlar aranır.
… f) Sağlık Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak, … j) Sağlık Yönetmeliği hükümleri hariç, polis eğitim kurumlarından çıkarılmamış olmak,”
6.2) “Geçici kayıt” başlıklı 17 nci maddesinde;
“(1) POMEM’lere, kesin başarı listesine göre planlanmış asıl adayların geçici kayıtları yapılır. Geçici kayıtları yapılan adayların sağlık kurulu raporları incelenmek üzere
Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilir. İlgili daire başkanlığı inceleme sonucuna göre raporunda eksiklik görülen adayların eksikliklerini tamamlatır. Gerekirse öğrenciyi yeniden muayene edebilir veya ettirebilir. Sağlık Yönetmeliğine göre POMEM öğrencisi olup olamayacağına ilişkin karar verir ve bu kararı, gereği yapılmak üzere Başkanlığa bildirir.
(2) Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığınca “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı
Olamaz” kararı verilen adayların ilişikleri, Başkanlık onayı ile kesilir ve POMEM’lere gereği yapılmak üzere bildirilir.
(3)Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığınca haklarında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci
Adayı Olamaz” kararı verilen adaylar ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde, bir defaya mahsus olmak üzere devlet hastanelerinden, devlet eğitim araştırma hastanelerinden veya devlet üniversite hastanelerinden alacakları sağlık durumunun düzeldiğini belirtir sağlık kurulu raporu ile Başkanlığa başvurması halinde, tekrar Sağlık
Yönetmeliğine göre sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere hastaneye sevk edilir. Yeniden aldırılan sağlık kurulu raporunun Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığınca adayın o anki mevcut sağlık durumuna göre Sağlık Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olur” kararı verilenlerin 8 inci maddedeki nitelikleri taşıyor olmaları halinde ilk başlatılacak eğitim öğretim dönemi için POMEM’lere planlamaları yapılır.”
6.3) “İntibak eğitimi” başlıklı 18 inci maddesinde;
“(1) POMEM’lere geçici kaydı yapılan adaylar Başkanlığın belirleyeceği takvim doğrultusunda intibak eğitimine tabi tutulurlar. Bu süre içinde POMEM Müdürlükleri tarafından Sağlık Yönetmeliği hükümlerine göre sağlık kurulu raporları aldırılır.”
6.4) “Kesin kayıt-kabul” başlıklı 22 nci maddesinde;
“1) Geçici kaydı yapılan adayların 8 inci maddede belirtilen esaslara göre POMEM
Müdürlüklerince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlattırılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlık kurulu raporu sonucu olumlu olan adayların kesin kayıtları yapılır.
(2) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olan veya Sağlık Yönetmeliğinde belirtilen nitelikleri taşımadıkları anlaşılan, istifa eden ya da vefat eden adayların dosyaları POMEM Müdürlüğü tarafından Başkanın onayı ile işlemden kaldırılmak üzere
Başkanlığa gönderilir.”
7) 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin
7.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; … k) Sağlık Komisyonu: Daire Başkanına bağlı olarak görev yapmak üzere, Daire
Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile kurulan komisyonu, l) Sağlık şartları: Hastalıkların ve yaralanmaların vücuttaki seyrinde geçirdiği safhalarına ve bıraktığı sekellerin derecelerine göre EK-3’te belirtilen hastalık branşlarının sınıflandırılmasındaki A, B, C, D, E dilimlerindeki sağlık durumlarını, … ifade eder.”
7.2) “Okullara alınacak öğrenci adaylarında aranacak sağlık şartları” başlıklı 5 inci
maddesinde; “(1) Okullara alınacak öğrenci adayları için giriş raporu aldırılır ve öğrenci adayları A dilimi sağlık şartlarına uygun olmak zorundadırlar. Bu Yönetmelikte bire bir karşılığı olmayan durumlarda, bu Yönetmeliğin 21 inci maddesi gereği, öğrenci adayının muayenesini yapan hastane sağlık kurulu doktorları, kişinin hastalığının uygun olabileceği dilim hakkında karar verir. B-C-D-E dilimlerinde geçen hastalığı olanlar veya 21 inci madde gereği değerlendirildiğinde hastalıklarının B-C-D-E dilimlerine uyduğuna, A dilimine uymadığına karar verilenler öğrenci olamazlar.”
7.3) “Öğrenci adaylarının giriş raporlarının tam teşekküllü hastaneler tarafından
düzenlenmesi” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Öğrenci adayları için düzenlenecek giriş raporları, okulların denetim ve gözetiminde tam teşekküllü hastanelerden aldırılır.
(2) Tam teşekküllü hastaneler, giriş raporlarını bu Yönetmeliğe uygun olarak düzenler ve
bu raporların düzenlenmesinde aşağıdaki hususlara uyarlar:
… e) Teşhis ve karar haneleri boş bırakılamaz. Bir hastalık tespit edilmesi halinde, teşhis hanesine, hastalıkla birlikte hangi dilimde olduğu da yazılır, hastalığı olmayanlar için teşhis hanesine “Sağlam” yazılır.
f) Karar hanesine “Öğrenci Olur” ya da “Öğrenci Olamaz” kararı yazılır.”
7.4) “Öğrenci adaylarının giriş raporlarının ve diğer belgelerinin sağlık komisyonunca
incelenmesi” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Öğrenci adaylarına ait giriş raporları ve sağlıkla ilgili diğer belgeleri, sağlık komisyonu tarafından incelenir. Bu inceleme sonucunda; rapordaki laboratuvar ve diğer test yöntemlerinin sonuçları, muayene bulgu ve sonuçları ile teşhis, dilim ve karar arasında çelişki olmayan durumlarda, öğrenci adayı hakkında tek raporla, “Öğrenci
Olur” veya “Öğrenci Olamaz” şeklinde kesin karar verilebilir.
… (3) Sağlık komisyonunun gerekli gördüğü durumlarda, öğrenci adayı Daire
Başkanlığına çağrılarak, sağlık komisyonunca değerlendirilir.
… (4) Öğrenci adayı hakkındaki kesin karar, inceleme tarihindeki mevcut sağlık durumuna göre verilir. Tedavi veya operasyonla düzelebilen patolojilerin adaylıktan önce düzeltilmiş olması gerekmektedir. Bu tür tedavi ve operasyonlar için inceleme tarihinden sonra hiçbir şekilde süre verilemez. Öğrenci adayı hakkındaki “Öğrenci
Olur” veya “Öğrenci Olamaz” şeklindeki nihai kararlar sağlık komisyonu tarafından verilir.
(5) Sağlık komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonuçları, Daire Başkanlığı tarafından ilgili birimlere bildirilir.”
7.5) Ek 3 üncü kısımda;
“6-KULAK BURUN BOĞAZ HASTALIKLARI/AĞIZ VE DİŞ HASTALIKLARI
A) Kulak burun boğaz ve ağız ve diş hastalıkları yönünden sağlam olacaktır.
Bu sisteme ait kronik hastalığı, sürekli diyet uygulamasıyla veya ilaç tedavisiyle kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, tedavisiz şekilde remisyonda olsa dahi sürekli olarak kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, organ ve sistem fonksiyonlarını etkileyen bir hastalığı, sakatlığı olanlar ile doğuştan (konjenital) veya sonradan (cerrahi-travmatik) organ eksikliği veya organ yokluğu olanlar (aşağıdaki istisnai maddeler hariç) öğrenciliğe kabul edilmezler.
Bu bölümde ifade edilmemiş tanılarda, kişinin muayenesini yapan ilgili uzman doktor ve sağlık kurulu doktorları, hastalığın seyrini ve derinliğini dikkate alarak, bu Yönetmeliğin
21 nci maddesine göre uygun olan dilim için karar verir.
B-C-D dilimlerinde tanımlanan hastalıklar öğrenciliğe engeldir. …
B Dilimi
… (2) Organ ve sistem fonksiyonlarını bozmayan, işitme seviyesi A dilimi veya B dilimi kadar olan; a) Zar perforasyonu.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
VI. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; mevzuat gereğince
gecikmeksizin başvuranın yeniden öğrenciliğe planlamasının yapılması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 24/05/2018 tarihli ve 30430 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Polis Meslek
Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile anlan Yönetmeliğin 17 nci maddesine eklenen 3 üncü fıkra ile haklarında “Polis Okulu
Öğrencisi Olmaz” kararı verilenlerin sağlık durumlarının düzelmesi üzerine bir yıl içerisinde başvuru yaparak gerekli şartları taşımları kaydıyla yeniden öğrenci olma hakkından yararlanma hakkından faydalanmayı talep etmektedir.
10) Başvuru konusunun hukuken açıklığa kavuşturulabilmesi için öncelikle olayların
anlaşılması gerekmektedir.
11) Bu bağlamda, başvuran hakkında sağlık durumu nedeniyle “POMEM öğrencisi olamaz”
kararı verilmesine ilişkin olaylar şu şekildedir:
11.1) Başvuranın 03-11 Kasım 2017 ve 29 Ocak-10 Şubat 2018 tarihleri arasında yapılan
sınavlarda başarılı olmasını müteakip Karaman Polis Meslek Eğitim Merkezi
Müdürlüğüne 21. Dönemde geçici kaydı yapılmış,
11.2) Ardından POMEM Giriş Yönetmeliğinin 17 nci ve 18 inci maddeleri gereği sevk
edildiği Karaman Devlet Hastanesinin 01/03/2018 tarih ve sayılı Sağlık
Kurulu Raporunun KBB hanesinde; “2×1 perfore”, teşhis hanesinde, “sol kulak zarı perfore”, karar hanesinde Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek 3-6A maddesi uyarınca “POMEM öğrencisi olamaz” tanı kararı verilmiş,
11.3) Kararın Sağlık Komisyonunca incelenmesi sonucunda başvurana ait Karaman
Devlet Hastanesinin 01/03/2018 tarih ve sayılı Sağlık Kurulu Raporu gereği mevcut sağlık durumu Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3-6-A’ya (KBB) uymadığından başvuranın Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrencisi olamayacağına karar verilmiş, bu karar Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığının 12/04/2018 tarihli ve – sayılı yazısıyla Polis Akademisi Başkanlığına bildirilmiş, bunun üzerine Polis Akademisi Başkanlığının 18/04/2018 tarihli ve sayılı Başkanlık Makam Oluru ile başvuranın POMEM öğrenciliğinden ilişiği kesilmiş,
11.4) Başvuranın 18/04/2018 tarihli POMEM öğrenciliğinden ilişiğinin kesilmesine dair
işlemin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle açmış olduğu dava üzerine, Ankara 2 İdare Mahkemesinin 25/04/2018 tarihli ve E: / sayılı kararıyla, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğinden başvuranın muayene ve tetkikleri sonucunda önceki raporları da göz önünde bulundurularak varsa farklılıkları ve sebepleri açıklanmak suretiyle POMEM öğrenciliği için
Yönetmelikte aranan şartları taşıyıp taşımadığını ortaya koyan kesin raporun düzenlenmesinin istenmesine, başvuranın hastaneye sevk edilerek incelemesi yaptırıldıktan ve sağlık kurulu raporu mahkemeye sunulduktan sonra yeniden karar verilinceye kadar telafisi güç zararlar doğabileceğinden yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, bu karar 03/05/2018 tarihinde idareye tebliğ edilmiş,
11.5) Bu karar üzerine, 08/05/2018 tarihli Başkanlık Makamının Oluru ile başvuranın
Karaman Polis Meslek Eğitim Müdürlüğünde eğitim-öğretime başlatılması uygun görülmüş,
11.6) 13-16/07/2018 tarihleri arasında yapılmış olan eğitim sonu sınavına katılan
başvuran, eğitimini 91,33 not ortalamasıyla ve 92,906 mezuniyet notuyla başarıyla tamamlayarak Karaman Polis Meslek Eğitim Müdürlüğünden 21. dönem POMEM olarak mezun olmayı hak etmiş,
12.3) Başvuranın bu dilekçesi Polis Akademisi Başkanlığının 28/02/2019 tarihli ve
– sayılı yazısıyla 24/05/2018 ve 30430 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik gereği Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilmiş,
12.4) Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı Sağlık Komisyonu tarafından yapılan inceleme
sonucunda “İnceleme sonucunda Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesinden düzenlenen 18/02/2019- sayılı Sağlık Kurulu Raporu ve kişinin mevcut sağlık durumu 24/05/2018- sayılı Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte belirtilen hükümleri karşılamaktadır. Talebi uygundur.” kararı verilmiş ve bu karar Sağlık İşleri
Başkanlığının 23/05/2019 ve – sayılı yazısıyla Polis Akademisi
Başkanlığına ve Polis Akademisi Başkanlığının 19/06/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla gereği yapılmak üzere Personel Dairesi Başkanlığına iletilmiş, Personel
Dairesi Başkanlığının – . – sayılı cevabi yazısıyla ise başvuranın istinaf davasının sonucuna göre işlem tesis edilmesinin uygun olacağı ifade edilmiş,
12.5) Aradan geçen süre zarfında başvurusu hakkında kendisine bilgi verilmemesi
nedeniyle 07/08/2019 tarihli ve 2019/13764 dosya numaralı başvurusuyla
Kurumumuza başvurmuş, Kurumumuzca idari başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle 16/08/2019 tarihli ve S.10998 sayılı Gönderme Kararıyla başvuru belgesi ve ekleri gereği için Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilmiş, Emniyet
Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğinin 13/09/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla Kurumumuza ve başvurana dava sonucuna göre işlem tesis edileceği bildirilmiş,
12.6) Başvuran 17/09/2019 tarihli dilekçesi ile yeniden idareye başvurmuş, başvuranın
bu dilekçesi Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Dairesi Başkanlığının 27/09/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla idari yargıda devam eden dava sürecinin sonuçlarına göre işlem tesis edileceği şeklinde cevaplanmış,
12.7) Bunun üzerine başvuran tarihinde yeniden Kurumumuza başvurmuştur.
13) Yukarıda kronolojik bir şekilde ortaya konulan olaylar dikkatle incelendiğinde,
başvuranın 2018 yılının başında sınavlarda başarılı olarak POMEM’e geçici kaydının yapılmasının ardından Yönetmelik gereği Karaman Devlet Hastanesinin başvuranın
POMEM öğrencisi olmayacağı tanısını haiz Sağlık Raporu uyarınca verilen Sağlık
Komisyonunun öğrenci olamayacağı yönündeki kararına istinaden 18/04/2018 tarihli ve sayılı Başkanlık Makam Oluru ile POMEM öğrenciliğinden ilişiği kesilmesine ilişkin açtığı dava ile başvuranın 24/05/2018 tarihinde Polis Meslek Eğitim Merkezleri
Giriş Yönetmeliğinin 17 nci maddesine eklenen 3 üncü fıkra hükmünden yararlanmasına ilişkin başvurusunun reddedilmesi işlemlerinin farklı hususlar olduğu anlaşılmaktadır.
14) Başvuran 2018 yılının Mart ve Nisan aylarındaki sağlık durumu dikkate alınarak Devlet
Hastanesince ve Sağlık Komisyonunca verilen “POMEM öğrencisi olamaz” kararı üzerine tesis edilen 18/04/2018 tarihli ilişki kesme işleminin iptali talebiyle dava açmış olup, söz konusu dava üzerine idare mahkemesince verilen kararlar idarenin o dönemdeki işleminin hukuka uygun olup olmadığı hakkındadır. Nitekim Ankara 2 İdare
Mahkemesinin 03/10/2018 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararında başvuran hakkında tesis edilen okulla ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği ifade edilmek suretiyle ret kararı verilmiş, Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2019 tarihinde E: / , K: / sayılı kararıyla da idare mahkemesinin bu kararında hukuka aykırılık görülmeyerek başvuranın talebi reddedilmiştir. Söz konusu kararlarda, başvuranın 24/05/2018 tarihinde Polis
Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 17 nci maddesine eklenen 3 üncü fıkra hükmünden yararlanmasına ilişkin herhangi bir hükme ve değerlendirmeye yer verilmemiştir.
15) Bu açıdan yapılan değerlendirmede, başvuranın 2018 yılının başında ve daha öncesinde
sahip olduğu mevcut kulak zarı perforasyonu nedeniyle idarece başvuran hakkında
“POMEM öğrencisi olamaz” yönündeki karar verilmesi ve başvuranın kesin kaydının yapılmayarak ilişiğinin kesilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
16) Bununla birlikte, başvuranın sağlık raporlarının olumsuz olması nedeniyle ilişiğinin
kesilmesi işleminin yürütmesinin durdurulması ve iptali için açtığı dava sonucunda, Ankara 2 İdare Mahkemesinin 25/04/2018 tarihli ve E: / sayılı kararıyla telafisi güç ve imkansız zararlar doğacağı gerekçesiyle söz konusu ilişik kesme işleminin yürütmesinin durdurulmasına karara verilmiş olduğundan ve bu karar başvuran hakkında verilen “POMEM öğrencisi olamaz” kararının da iptali anlamına geldiğinden, idarece, başvuranın kesin kaydı yapılarak eğitim ve öğretime başlatıldığı, eğitim sonunda yapılan sınavlarda başarılı olması üzerine Yönetmelik hükmü gereği yeni bir sağlık raporu alınmaksızın aday polis memuru olarak atamasının yapıldığı, adaylık sürecini 5 inci ayında ise anılan idare mahkemesi kararı üzerine memurlukla ilişiğinin kesildiği görülmektedir.
17) Öte yandan, 24/05/2018 tarihinde Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin
17 nci maddesine eklenen 3 üncü fıkra hükmü ile haklarında “POMEM öğrenci adayı
olamaz” kararı verilen adaylara ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde sağlık durumunun düzeldiğini belirtir sağlık kurulu raporu ile Sağlık İşleri Dairesi
Başkanlığına başvurarak bir defaya mahsus olmak üzere yeniden öğrenci adayı olmaları hakkı tanınmıştır.
18) Başvuran ise 2018 yılının Mart ve Nisan ayındaki sağlık durumu nedeniyle “POMEM
aday öğrencisi olamaz” kararı üzerine ilişiğinin kesilmesi işleminin iptali için açtığı davanın olumsuz sonuçlanması sonucunda 19/12/2018 tarihinde başvurana tebliğ edilerek ilişiği kesilmesinin ardından, 24/05/2018 tarihinde Yönetmeliğe eklenen söz konusu haktan yararlanmak amacıyla, ilişiğinin ilk olarak kesildiği 18/04/2018 tarihinden itibaren bir yıllık süre içerisinde, gerekli tedavilerini tamamlayarak Sakarya Eğitim ve
Araştırma Hastanesinden aldığı Sağlık Raporu ile 19/02/2019 tarihinde idareye başvurmuş ve Sağlık Komisyonunca talebi uygun görülmüştür. Diğer bir ifadeyle, başvuran, ilişiğinin kesilmesinden sonraki bir yıl içerisinde sağlık durumunun düzeldiğini ispatlayarak yeniden öğrenci adayı olabilmesi konusunda mevzuatla kendisine tanınan bu haktan yararlanmaya müstahak hale gelmiştir.
19) Buna rağmen, Personel Genel Müdürlüğünce, başvuranın başka bir işlem hakkında açmış
olduğu davanın istinaf sonucuna karar vereceğini ifade ederek gerekli işlemleri tekemmül ettirmeme yoluna gittiği görülmektedir. Bu noktada, idarenin, POMEM eğitimini başarıyla tamamlayarak aday polis memuru adayı olarak atanmasının ve başvuranın açtığı davayı kazanması durumunda yeniden memuriyete dönme ihtimali nedeniyle tereddütte kaldığı değerlendirilmektedir. Bu açıdan bakıldığında, başvuranın Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebiyle yaptığı başvurusunun idarece sonuçlandırılmasının başvuranın açtığı dava kesinleşene kadar geciktirilmesi makul gözükse de, bu durum başvuranın davayı kaybetmesi halinde mevzuatla verilen hakka ulaşmasını geciktireceğinden mağduriyetine sebep olacaktır. Kaldı ki, başvuranın
Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlandırılarak yeniden öğrenciliğe başlatıldıktan sonra istinaf davasını kazanarak memuriyete atanması başvuran lehine olacaktır ve bu durumda idarenin herhangi bir kaybı söz konusu olmayacaktır.
20) Kaldı ki, başvuran istinaf davasını kaybetmiş olup, idare ve başvuran tarafından
Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile UYAP kayıtlarının incelenmesinden, başvuranın istinaf kararının temyizi için Danıştay nezdinde temyiz yoluna gittiğine ilişkin herhangi bir kayda rastlanmamıştır.
21) Ayrıca, idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden, bahsi geçen istinaf
davasının sonucunda Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2019 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararıyla davanın reddi yönünde verilen kararın 15/05/2019 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğüne (Belge Şube
Müdürlüğüne) tebliğ edildiği ve akabinde Hukuk Müşavirliği tarafından 22/05/2019 tarihinde ilgili birimlere gönderildiği tespit edilmiştir. Başvuranın Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebiyle yaptığı başvurusunun Sağlık
Komisyonunca uygun görülmesi yönündeki kararının söz konusu istinaf kararının idareye tebliğinin hemen akabinde, 23/05/2019 ve – sayılı yazısıyla Polis Akademisi
Başkanlığına ve Polis Akademisi Başkanlığının 19/06/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla gereği yapılmak üzere Personel Dairesi Başkanlığına gönderildiği göz önünde bulundurulduğunda, Personel Dairesi Başkanlığının 19/07/2019 tarihli yazısıyla Polis
Akademisi Başkanlığına başvuranın istinaf davasının sonucuna göre işlem tesis edilmesinin uygun olacağı ifade edilmesinin, Kurumumuzun 16/08/2019 tarihli
Gönderme Kararı üzerine Emniyet Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğinin 13/09/2019 tarihli yazısıyla aynı yönde cevap verilmesinin, ayrıca başvuranın 17/09/2019 tarihli dilekçesine Emniyet Genel Müdürlüğü Personel Dairesi Başkanlığının 27/09/2019 tarihli yazısıyla yine aynı ibarelere yer verilmesinin de iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
22) Bu durumda, başvuranın istinaf başvurusu reddedilmiş olduğuna ve başvuranın talebinin
Sağlık Komisyonunca uygun görüldüğüne göre, başvuranın Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlandırılarak yeniden öğrenciliğe planlamasının önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır. Nitekim, başvuran ile yapılan görüşmelerde, başvuranın beklentisinin de bu yönde olduğu anlaşılmıştır.
23) Ancak, işbu başvuru üzerine Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine Emniyet Genel
Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğinin 31/01/2020 tarihli ve sayılı yazısında Ankara
Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2019 tarihli ve E. / , K. / sayılı kararıyla “istinaf başvurusunun reddi” kararı verildiğinden, mahkeme kararının icrai olduğu, yargı kararına uyulması gerektiği ve Emniyet Genel
Müdürlüğünün kararı uygulamakla yükümlü olması sebebiyle idari yargıda verilen karara uygun işlem tesis edilmesi gerektiği ifade edilerek başvuranın POMEM öğrenciliğine planlamasının yapılmadığı görülmektedir.
24) Bu noktada, başvuranın dava yoluyla iptalini talep ettiği idari işlemin idarenin başvuranın
2018 yılının Mart ayındaki sağlık durumu itibariyle ilişiğinin kesilmesi işlemi olduğu ve
yargı kararıyla bu işlemin hukuka uygun olduğu yönünde karar verildiği göz önünde bulundurularak, başvuranın memurluğa atanmasının ilk adımını oluşturan yürütmenin durdurulması kararında esasen hukuki isabet bulunmadığı sonucu ortaya çıktığından, yargı kararlarının uygulanmasının zorunlu olması bakımından, idarece başvuranın memuriyetine son verilmesine yönelik işlemin hukuka uygun olduğu söylenebilir.
25) Bununla birlikte, yukarıda ayrıntılarıyla izah edildiği üzere, başvuranın dava konusu ettiği
işlem ile Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebi birbirinden farklı değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, başvuranın bir yıllık süre içerisinde başvuruda bulunduğu ve Sağlık Komisyonunca talebinin uygun bulunduğu dikkate alındığında, başvuranın POMEM öğrenciliğine planlamasının yapılması işleminin daha fazla geciktirilmesinin başvuranın mağduriyetinin artmasına sebep olmaktadır.
26) Başvuranın mevzuatta aranan bütün şartları taşımasına ve Sağlık Komisyonunca talebi
uygun bulunmasına rağmen açtığı davanın yargı tarafından reddedilmesi nedeniyle öğrenciliğe yeniden alınmaması durumunda, hakkında “POMEM aday öğrencisi olamaz” kararı verilip de dava açmayan, ancak gördüğü tedaviler sonucunda gerekli sağlık şartlarını sonradan karşılayarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebiyle başvuru yapan ve talepleri Sağlık Komisyonunca kabul edilerek öğrenciliğe alınan kişiler ile dava açanlar arasında ayrımcılık yapılması anlamına geleceğinden eşitlik ilkesine aykırı davranılmış olacaktır. Zira, Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasıyla getirilen hak sonradan sağlık durumu iyileşenler için getirilmiş olup, süresi içinde başvurmak ve gerekli şartları taşımak kaydıyla, dava açmayarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebinde bulunanlar ile dava açarak kaybedenler arasında teknik anlamda herhangi bir fark bulunmamakta olduğundan ve kaybedilen dava ilgilinin daha önceki sağlık durumuyla ilgili olduğundan, yargı yoluna başvuranların açtıkları davayı kaybettikleri gerekçesiyle öğrenciliğe yeniden alınmaması hukuka aykırı olacaktır.
27) Öte yandan, idare, Danıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 03/07/1989 tarihli ve
E:1988/5, K:1989/3 sayılı kararında yer alan, kanunların geriye yürümezliği ilkesinin, bir hukuki işlem veya eylemin, bir hukuki ilişkinin vuku bulduğu ya da meydana geldiği dönemdeki kanunun hükümlerine tabi kalmaya devam edeceğini ifade ettiği, sonradan çıkan kanunun, kural olarak yürürlüğünden önceki olaylara ve ilişkilere uygulanmayacağı yönündeki hükme dikkat çekmektedir. Ancak, somut olayımızda, yeni bir mevzuat hükmünün eskiden icra edilen bir işleme uygulanmasından ziyade, mevzuatta eklenen yeni bir hükümle ilgililere yeni durumları itibariyle yeni bir hak verilmesi durumu söz konusudur. Bu bağlamda, ilgililere yeni durumları itibariyle lehe bir hak tanıyan mevzuat hükmünün, bu hükümden önce ilgililerin eski dönemdeki durumları itibariyle ve o zamanki mevzuat hükümleri doğrultusunda ilgililer aleyhine tesis edilen işlemin yargı kararıyla meydana geldiği dönemdeki mevzuata uygun olduğu yönünde karar verildiği gerekçesiyle, eski mevzuat hükümlerine tabi tutulması, önceki mevzuat hükmünün sonradan çıkan mevzuat hükmü yerine uygulanması anlamına geleceğinden, kanunların ileriye teşmili anlamına gelecektir ki, bu durum hukuka ve hakkaniyete büsbütün aykırıdır.
28) Bütün bunların yanında, başvuranın yürütmeyi durdurma kararıyla öğrenciliğe devam
ettiği, eğitim soncunda yüksek bir not ortalamasıyla mezun olduğu ve memuriyete atandığı göz önünde bulundurulduğunda; başvuran ile benzer durumda olup açtıkları davayı kaybederek memuriyetle ilişiği kesilenlerden, Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasından yararlanma talebinde bulunanlar ve talepleri Sağlık Komisyonunca kabul edilenlerin, mevcut mevzuat hükümleri uyarınca yeniden öğrenciliğe döndürülmesinin, yeniden aynı süreçlerin işletilmesi ve personel ihtiyacının karşılanmasının geciktirilmesi sonucunu doğuracağından, kamu kaynaklarının etkin kullanılması ilkesine aykırı olacağı ve kaynak israfına yol açacağı değerlendirilmektedir.
Bu sebeple, açtıkları dava sonucunda yürütmenin durdurulması veya iptal kararıyla öğrenciliğe devam ederek eğitim sonucunda başarılı olarak memuriyete atananların, istinaf veya temyiz sonucunda davalarını kaybetmelerine rağmen, bir yıllık süre içerisinde başvuran ve talepleri kabul edilenlerin memuriyete devam edebilmelerini teminen gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılmasının faydalı olacağı değerlendirilmektedir.
29) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan ön inceleme neticesinde; başvuranın dava
konusu ettiği 18/04/2018 tarihli ilişiğinin kesilmesi işleminin iptali talebiyle açtığı davanın başvuranın önceki sağlık durumuna ilişkin olduğu, başvuranın sağlık durumunun iyileşmesi sonrasında Yönetmeliğin 17 nci maddesine sonradan eklenen 3 üncü fıkra ile tanınan haktan yararlanma talebiyle yaptığı başvurusunun farklı bir işlem olduğu, bu nedenle istinaf kararının beklenmesinin gerekmediği değerlendirildiğinden, ayrıca başvuranın dilekçe tarihinde Yönetmeliğin anılan maddesindeki şartları taşıdığı ve bu maddeden yararlanma talebiyle yaptığı başvurusu üzerine Sağlık Komisyonunca talebinin kabul edildiği tespit edildiğinden, mevzuat gereğince gecikmeksizin başvuranın yeniden öğrenciliğe planlamasının yapılması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
30) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idarenin, başvuranın Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 17 nci maddesine sonradan eklenen 3 üncü fıkra aranan şartları taşımasına ve Sağlık Komisyonunca talebinin uygun görülmesine rağmen, ayrıca başvuranın söz konusu Yönetmelik hükmünden yararlanmasına etkisi olmayan bir işlem nedeniyle açtığı davanın istinaf sonucunun 15/05/2019 tarihinde idareye tebliğ edilmesine ve bu kararın 22/05/2019 tarihinde Hukuk Müşavirliğince ilgili birimlere gönderilmesine rağmen, başvuranın dilekçeleri ile Kurumumuzun Gönderme Kararı üzerine 19/07/2019 ile 27/09/2019 tarihleri arasında verdiği müteaddit cevaplarda halen istinaf sonucuna göre işlem tesis edileceğini belirtilmesi nedeniyle; diğer yandan başvuranın anılan Yönetmelik hükmünde belirtilen süre içerisinde gerekli sağlık şartını sağlayarak başvuru yapmış olmasına ve bu anlamda ilişiğinin kesilmesi sonrasında dava açmayarak anılan sağlık şartlarını sonradan sağlayarak anılan Yönetmelik hükümden yaralanmak için süresinde başvuranlardan farkı olmamasına rağmen geçmişteki mevzuat hükümlerine göre tesis edilen bir işlem hakkında verilen yargı kararının uygulanması gerekliği gerekçesiyle başvuranın öğrenciliğe yeniden atanması işlemini yapmaması nedeniyle “kanunlara uygunluk”, “haklı beklentiye uygunluk”, “ayrımcılığın önlenmesi”, “eşitlik”, “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca yeniden POMEM aday öğrenciliğine başlatılması yönünde
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi