TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7113-S.10846
BAŞVURU NO : 2019/4059
KARAR TARİHİ : 09/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇORUM İL MÜFTÜLÜĞÜ
Tayin ve sınava katılma talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/02/2019
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1) Kurumumuza yapılan sayılı başvuruda, başvuran özetle; 30/01/2019 tarihinde
Çorum İl Müftülüğünde Sungurlu, Ortaköy, Boğazkale ve Bayat ilçe müftülüklerinde münhal bulunan VHKİ kadrolarına eş durumu nedeniyle müktesebine istinaden veya görevde yükselme sınavına girerek tayin istediğini, idarenin 04/02/2019 tarih ve … sayılı yazı ile müktesep talebini ve sınava girme talebini kabul edilmediğini, sınav şartları ve eşinin Çorum’da çalışmasını eklediği halde atanma talebinin ret edildiğini belirterek, Çorum İl Müftülüğünün 04/02/2019 tarihli işleminin iptalini, Çorum’da münhal bulunan 5 VHKİ kadrosundan birine atanmayı veya sınavın iptalini talep etmektedir.
1.1) Kurumumuza yapılan … sayılı benzer içerikli başvuruda, başvuran özetle; 30.01.2019
tarihinde Çorum İl Müftülüğüne yaptığı başvuru nedeniyle Kurumumuzun 11/03/2019 tarih ve
… sayılı yazısının Çorum İl Müftülüğüne gittiğini, Çorum İl Müftülüğünün 26/03/2019 tarih ve … sayılı yazısını 09/05/2019 tarihinde tebliğ aldığını, yazıda talebinin kabul edilemeyeceğinin bildirildiğini belirterek, Çorum İl Müftülüğünün 26/03/2019 tarih ve … sayılı işleminin iptal edilmesini ile atamasının dilekçesinde belirttiği yerlerden birine yapılmasını veya ilgili sınavın iptal edilmesini talep etmektedir.
Söz konusu başvuruların aynı kişiye ait benzer içerikli başvuru olması sebebiyle birleştirilmelerine karar verilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Çorum Valiliği İl Müftülüğü 14.06.2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; Başvuranın
… İli … Mahallesi … Camiinde imam-hatip olarak görev yaptığını, Çorum ili Merkez, Sungurlu, Boğazkale ve Bayat ilçelerinde münhal olan VHKİ kadrolarından birine eş durumu nedeniyle müktesebine uygun veya görevde yükselme sınavına girerek atanma talebinde bulunduğu, talebinin müftülüklerince Diyanet İleri Başkanlığı mevzuatı gereği uygun görülmediğinin başvurana bildirildiği, başvuranın ekte sunulan belgelerde eşine ait SGK belgeleri incelendiğinde 29.01.2019 tarihinde sigorta girişinin olduğu, sigorta girişinin Çorum merkeze ait olduğu, diğer sigortalarının ise başka bir ile ait olduğu, Diyanet İşleri Başkanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 38/4 fıkrasında: “Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde kesintisiz son üç yıl (“başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün”
/25.08.2015 tarihli ve 29456 sayılı resmi gazete) sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.” hükmünden bahsedilerek, başvuranın hizmet cetvelinin incelendiğinde Yozgat ili … ilçesinde VHKİ iken ilgi (a) yazı ekindeki onayla … Mahallesi … Camii imam hatipliğine atandığı, Başkanlığın
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 20 inci maddesinin “Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler.
Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet süreleri dikkate alınır.(2)
Kendi istekleri üzerine unvan değişikliği ile başka göreve atananlar, atandıkları yerde bu unvanla iki yıl çalışmadıkça yeniden önceki unvan veya görev yerine atanma talebinde bulunamazlar.” hükmüne istinaden başvurunun uygun görülmediği, VHKİ sınavının Diyanet
İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 8/I maddesi gereğince görevde yükselmeye tabi bir sınav olduğu, ekte sunulan ilanın Başkanlığın mevzuatı çerçevesinde yapıldığını, başvuranın sınava katılmak için başvuruda bulunduğu, ekte sunulan (04.02.2019 tarih ve 403 sayılı yazı ile) yazı ile sınava giremeyeceğinin ve eş durumuna binaen atamasının yapılamayacağının bildirildiği, Çorum İl Müftülüğünde münhal VHKİ kadrosu bulunmadığı, sınav ilanındaki yerler için diğer başvuru yapanların atamalarının tamamlanarak görevlerine başladıkları ve ilgilinin Başkanlığın mevzuatına uygun yapacağı diğer başvuruları olursa değerlendirmeye alınacağı bildirilmiştir.
3) Benzer konuda Diyanet İşleri Başkanlığına yazılan yazıya … nolu üst yazıyla cevap
verilerek, Çorum Valiliği İl Müftülüğü 14.06.2019 tarih ve … sayılı yazısı gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,
5) Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrası: Memurların ve diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır
6) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7) 25.06.1983 Tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin ilgili maddeleri:
7.1)Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar başlıklı
9 uncu maddesi: Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde
dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.
Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı 14 üncü maddesinde: (Değişik:
30/6/2014-2014/6578 K.) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde
360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene
bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
8) 15.04.2015 Tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin ilgili maddeleri:
8.1) Yer değiştirme talebi başlıklı 20 inci maddesi:
Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet süreleri dikkate alınır.
Kendi istekleri üzerine unvan değişikliği ile başka göreve atananlar, atandıkları yerde bu unvanla iki yıl çalışmadıkça yeniden önceki unvan veya görev yerine atanma talebinde bulunamazlar.
8.2) Mazeret sebebiyle yer değiştirme başlıklı 38 inci maddesi:
(1) Aşağıda belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi halinde, yer değiştirme isteğinde
bulunanların atamaları yapılabilir:
a) Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği: Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, tedavisinin yapılabileceği en yakın il veya ilçeye atanabilir.
b) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği: Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun;
1) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması
veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
2) Eşlerin her ikisinin de Başkanlıkta çalışıyor olması halinde, Başkanlığın daha fazla hizmet
ihtiyacı duyduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon
sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
4) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi
ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
5) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması
suretiyle yapılabilir.
6) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu
kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da (b) bendinin (5) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.
7) Müftü, müftü yardımcısı ve şube müdürlerinin aile birliği mazereti sebebiyle nakil isteğinde
bulunabilmeleri için eşlerinin aynı seviyede veya daha üst bir görevde bulunmaları gerekir.
8) Devlet Memurluğunda adaylığı kaldırılmayanlar aile birliği mazeretine bağlı olarak yer
değiştirme talebinde bulunamazlar.
c) Can güvenliği mazeretine bağlı yer değişikliği: Memurun can güvenliği mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından birinin bulunduğu yerde kalmasının can güvenliğini tehdit altında bırakacağının adli veya mülki idare makamlarından alınacak belgeyle belgelendirmesi gerekir. 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin
Önlenmesine Dair Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hakkında adli makamlarca işyerinin değiştirilmesine ilişkin koruyucu tedbir kararı alınan memur, bir başka yere atanabilir.
(2) Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır.
Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.
9) 15.04.2015 Tarih ve 29327 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme
ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin Görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak özel şartlar başlıklı 8 inci maddesi (ı fıkrası) : (1) Bu Yönetmelikte belirtilen görevde yükselme sınavına tabi kadrolara atama yapılabilmesi için aşağıdaki özel şartlar
aranır:
ı)Veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak atanabilmek için; 1)En az imam-hatip lisesi mezunu olmak, 2)Başkanlık teşkilatında en az iki yıl görev yapmış olmak, 3)Kurumca ya da ilgili kuruluşlarca düzenlenen bilgisayar işletmenliği veya bilgisayar kullanma eğitiminde başarılı olduğuna ilişkin belge ya da sertifikaya sahip olmak,
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
11) Başvuran, Çorum İl Müftülüğü, Sungurlu, Ortaköy, Boğazkale ve Bayat ilçe
müftülüklerinde münhal bulunan VHKİ kadrolarına eş durumu nedeniyle müktesebine istinaden veya görevde yükselme sınavına girerek tayin istediğini belirterek, Çorum
Müftülüğünün işleminin iptal edilmesini, atamasının dilekçesinde belirttiği yerlerden birine yapılmasını veya ilgili sınavın iptal edilmesini talep etmektedir.
11.1) İdare verdiği cevapta, “başvuranın Yozgat ili … ilçesinde VHKİ iken ilgi (a) yazı ekindeki
onayla … Mahallesi … Camii imam hatipliğine atandığı, Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 20 inci maddesinin ” Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet süreleri dikkate alınır. Kendi istekleri üzerine unvan değişikliği ile başka göreve atananlar, atandıkları yerde bu unvanla iki yıl çalışmadıkça yeniden önceki unvan veya görev yerine atanma talebinde bulunamazlar.” hükmüne istinaden başvurunun uygun görülmediği, VHKİ sınavının Diyanet İşleri Başkanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 8/I maddesi gereğince görevde yükselmeye tabi bir sınav olduğu, ekte sunulan ilanın Başkanlığın mevzuatı çerçevesinde yapıldığını, başvuranın sınava katılmak için başvuruda bulunduğu, ekte sunulan (04.02.2019 tarih ve 403 sayılı yazı ile) yazı ile sınava giremeyeceğinin ve eş durumuna binaen atamasının yapılamayacağının bildirildiği, Çorum İl Müftülüğünde münhal VHKİ kadrosu bulunmadığı, sınav ilanındaki yerler için diğer başvuru yapanların atamalarının tamamlanarak görevlerine başladıkları ve başvuranın eşine ait SGK belgelerinde 29.01.2019 tarihinde sigorta girişinin olduğu, sigorta girişinin Çorum merkeze ait olduğu, diğer sigortalarının ise başka bir ile ait olduğu bildirilmiştir.
12) Başvuranın, halen görev yaptığı … ilinde 26.07.2018 tarihinde göreve başladığı ve Çorum
Valiliği İl Müftülüğünün sınav ilanında, ataması yapılacaklarda aranan şartların 5 inci maddesinde, “il dışından müracaat edecek VHKİ için Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 20/1 ve 2 inci maddesi gereğince bulunduğu ilde toplam olarak 2 yıl görev yapmış olmak.” şartının arandığı düşünüldüğünde görev yaptığı … ilinde 2 yıllık süreyi doldurmadığı bildirilmiştir.
13) T.C. Anayasasının “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünün
“Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41. maddesinin 1. fıkrasında; “Aile, Türk toplumunun temelidir…”, aynı maddenin 2. Fıkrasında ise “Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar” hükümlerine yer verilerek, ailenin korunması ilkesi temel haklar içerisinde düzenlenmiştir. Yasalar ve yönetmelikler eş durumundan tayin taleplerine ilişkin ilke ve esasları düzenlemiştir. Kamu idareleri, kamu görevlilerinin özlük haklarına ilişkin taleplerini ve bunlara yönelik yapılacak işlemleri değerlendirirken takdir yetkilerini, ailenin korunması ilkesinin yanı sıra, aynı zamanda kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanmak durumundadır. Mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığı belirlenememiştir.
14) Başvuranın talebi, geçerli mevzuat, idarenin açıklamaları ve gönderilen bilgi ve belgelerde
yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvuranın görev yaptığı yerde mevzuatın öngördüğü süreyi doldurmadığı, eş durumundan tayin için öngörülen şartların oluşmadığı yapılan işlemde hukuka aykırı bir durum tespit edilemediği, idarenin belirli bir işlemi yapmaya zorlanamayacağı kanaatiyle başvurunun ret edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olu; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idareni; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının ilgiliye
tebliğinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Gaziantep / Çorum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE, Kararın Başvurana, Çorum Müftülüğüne ve Diyanet İşleri Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi