TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3657-S.5305
BAŞVURU NO : 2019/3689
KARAR TARİHİ : 24/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
UŞAK İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kadro talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2828 Sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında 13/4/2006 tarihinde memur olarak atandığını, halen Uşak İl Sağlık Müdürlüğünde
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yaptığını, 28/1/2008 tarihinde Ziraat
Fakültesi Tarım teknolojisi Programı Tarım Makineleri bölümünü bitirdiğini, 2828 sayılı
Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında öğrenim durumuna uygun münhal kadronun tarafına verilmesi yönünde talepte bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini belirterek, 1.2. Atandığı esnada tahsil durumuna uygun atama yapılmış iken şuan Ziraat Fakültesi Tarım
Teknolojisi Programı Tarım makinaları Alt Programı dört yıllık eğitim öğrenimini tamamladığını, 27.03.2018 tarihli ve 30373 sayılı (2.) Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7103 sayılı Kanunun 25. Maddesinin birinci fıkrası ile 2828 Sayılı Kanuna eklenen geçici 16. Madde ve aynı Kanunun Ek 1. maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ibraz ettikleri unvanlara atanırlar” beraber değerlendirildiğinde öğrenim durumuna uygun kadro talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuranın Kurumumuza yaptığı 19/7/2018 tarihli başvurusuna ilişkin Sağlık Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, 2/11/2018 tarihli bilgi ve belgeye Sağlık Bakanlığı tarafından verilen cevabi yazıda “…’ün 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunun Geçici 16 ıncı
Maddesine istinaden durumuna uygun münhal kadronun tarafına verilmesi yönünde talebinin reddedildiği ve başvuru sahibinin istediği unvanı somut olarak belirtmediği görüldüğünden, öğrenim durumu itibarıyla hangi unvana atanmak istediğini belirttiği takdirde, mezkur kanun hükümleri uyarınca kadro ve ihtiyaçlar ölçüsünde işlem tesis edileceği” ifade edildiğinden, başvuranın mühendis olarak atanma talebine ilişkin idareye 14/1/2019 tarihinde gönderme kararı verilmiştir.
2.1. Gönderme kararına Bakanlık tarafından verilen 13/2/2019 tarihli, cevabi yazısı ve eklerinde; “Bakanlığımız Uşak İl Sağlık Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan …’ün, Kurumunuza yapmış olduğu başvuru sonucu 6328 sayılı Kanun gereği ilgi (a) yazınızla başvuru konusunun açıklığa kavuşturulması ve Kurumunuz değerlendirilmesine esas teşkil etmek üzere; Adı geçen Vergi Kanunları İle Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 25. maddesi ile
2828 sayılı Kanuna eklenen Geçici 16. madde kapsamında Bakanlığımız Merkez Teşkilatına
mühendis (ziraat) olarak atanma talebinde bulunmuştur. Bakanlığımız kadro ve ihtiyaçları doğrultusunda mühendis (ziraat) istihdamı ve görev alanı bulunmadığından ilgilinin talebi hakkında işlem yapılamamış” olarak ifade edilmiştir.
2.2. Başvuran 14/2/2019 tarihinde tekrar Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
2.3. Başvuranın ilk yaptığı başvurusuna istinaden idareden bilgi ve belge istendiğinden ve idarenin gönderme kararına cevaben Kurumumuza ilettiği belgede açıklama bulunduğundan dolayı tekrar bilgi ve belge talebinde bulunulmamıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı D bölümünde yer alan “Genel
İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde;“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 5.1. Ek 1 inci maddesinde;
“Bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan az olmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri
aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yapılır:
a) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun serbest kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu madde kapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Serbest kadro ve pozisyon toplamının binden az olması hâlinde dahi kamu kurum ve kuruluşlarında en az bir hak sahibi istihdam edilir.
b) (Değişik: 21/03/2018-7103/24 md.) Bu hükümden yararlanmak isteyenler, 18 yaşını doldurdukları ve korunma, bakım tedbir kararı veya bu Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına başvururlar. Bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hak sahibi olduğu onaylananlar Devlet Personel
Başkanlığına bildirilir. Hak sahiplerinin atamaları il tercihleri de dikkate alınarak Başkanlıkça kura usulü ile yapılır. İşe yerleştirmede öncelik, sırasıyla lisans, ön lisans ve ortaöğretim mezunlarına verilir.
… ç) (Değişik: 21/03/2018-7103/24 md.) … Bu madde kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur unvanlı kadro ve pozisyonlara, diğer öğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetler sınıfında yer alan kadro ve pozisyonlara yılda üç defadan az olmamak üzere Devlet Personel Başkanlığınca yapılır veya yaptırılır. Ek 1 inci madde kapsamında yerleştirme yapılacak kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet Personel Başkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde resen yerleştirme yapılır.
5.2.Geçici 16 ncı maddesinde;
“(Ek: 21/03/2018-7103/25 md.)
Bu Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanırlar.” 6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında
Kanunun
“Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Millî
Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara
“teknisyen”, Unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” 7. 12/06/2014 tarihli ve 29028 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Hizmetler
Kanunu Kapsamında Tanınan İstihdam Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin
“Görevde olan hak sahiplerinin unvanlarına atanması” başlıklı Geçici 2 nci maddesinde;
“(Ek:RG-20/11/2018-30601)
(1) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar görev yaptıkları kurumların kadro durumları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak Kanunun geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla öğrenimle ihraz etmiş oldukları unvanlara atanırlar. Bu maddeye ilişkin bütün iş ve işlemler ilgili kurumlarca yapılır.
(2) Bu maddeye ilişkin başvurular ilgililerce yazılı bir dilekçe ile görev yapılan kuruma yapılır.
(3) Bu kişilerin atanmasında ilgili kurumca mevcut kadro durumu, ilgililerin öğrenim durumu itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlar ve kurumun hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak yapılacak değerlendirme esastır.
(4) Kişilerin gördükleri öğrenim dolayısıyla unvan ihraz edip etmedikleri hususunda tereddüt hasıl olması halinde ortaöğretim düzeyi için Milli Eğitim Bakanlığından, ön lisans ve lisans düzeyi için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından görüş alınır.
(5) Hak sahiplerinin öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmaması, öğrenimle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadroların görev yaptıkları kurumlarda bulunmakla birlikte bu unvanlarda boş kadro bulunmaması veya kurumca kurum ihtiyaçları dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde ilgili unvanda hizmete ihtiyaç bulunmadığı sonucuna varılması halinde bu kişilerin atamaları yapılmaz.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 7103 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanuna eklenen Geçici 16 ncı madde kapsamında öğrenim durumu itibariyle ihraz ettikleri unvana atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. Korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, çocuk, özürlü, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenleyen 2828 sayılı
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Yasasına (Sosyal Hizmetler Kanununa), 02/03/1988 tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 3413 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen Ek 1 inci maddesiyle, bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olan ve Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri düzenleme altına alınmış olup; 27/03/2018 tarihli ve 30373 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7103 sayılı
Vergi Kanunları İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrası ile 2828 sayılı Sosyal Hizmetler
Kanununa eklenen Geçici 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, 2828 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanların, kurumların kadroları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanacakları öngörülmektedir.
10. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 533 sıra sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı (1/914) ile Plan ve
Bütçe Komisyonu Raporunda; lisans, ön lisans ve ortaöğretim mezunu olanlardan öğrenim durumları dikkate alınmadan memur kadrosuna atananların, kamudaki unvan değişikliği sınavlarının kurumdan kuruma göre değişiklik göstermesi, uzun süreler boyunca sınav açılmaması gibi nedenlerle mağdur oldukları, yapılan değişikliklerle öğrenim durumlarına uygun olmayan kadrolarda istihdam edilenlerin öğrenim durumlarına uygun kadrolara atanarak mağduriyetlerinin giderilmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.
11. Somut olayımızda, başvuranın söz konusu madde kapsamında atanma talebiyle ilgili olarak
Kurumumuz tarafından bilgi ve belge talebi sonrasında mühendis olarak atanma talebi idareye iletilmiş olup, Sağlık Bakanlığı tarafından gönderme kararına verilen cevabi yazıda; “Bakanlığımız kadro ve ihtiyaçları doğrultusunda mühendis (ziraat) istihdamı ve görev alanı bulunmadığından ilgilinin talebi hakkında işlem yapılamamış” olarak ifade edilmiştir.
12. 7103 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle 2828 sayılı Kanuna eklenen 28 inci madde incelendiğinde, daha önce Ek 1 inci madde uyarınca atanmış olan ve halen görev yapmakta olanları bu maddenin yürürlüğe girdiği 21/03/2018 tarihteki öğrenim durumları itibariyle atama konusunda, idarelere kadro durumları çerçevesinde ihtiyaç değerlendirmesi yapmak suretiyle karar verme konusunda bir takdir yetkisi tanındığı görülmektedir.
13. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
14. Öte yandan, Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
15. Bu açıdan yapılan değerlendirmede, idarenin Sağlık Bakanlığı olması başvuranın ise Ziraat mühendisi olarak atanma talebi birlikte ele alındığında, Sağlık Bakanlığının ziraat mühendisliği görev alanı bulunmadığından ve ayrıca ziraat mühendisi istihdamına ilişkin 2828 Sayılı
Kanunun ilgili hükümde de “mezkur kanun hükümleri uyarınca kadro ve ihtiyaçlar ölçüsünde işlem tesis edileceği” yer verildiğinden atamasının gerçekleşmediği görülmektedir.
16. Ayrıca, idare, başvuranın atanma talebi karşısında, ihtiyaç belirlemesi yaparken insan kaynaklarının etkin ve yerinde kullanılması açısından bir değerlendirme yaparak başvuranın hizmetine ihtiyaç duymadığını, bu sebeple atamasını gerçekleştirmediğini beyan etmektedir.
Bu açıdan da, idarenin hizmet gereklerini göz önünde bulundurarak hareket ettiği ve sahip olduğu takdir yetkisini gerekçeli olarak kullandığı görülmektedir.
17. Kurumuzca yapılan inceleme neticesinde, idarenin başvuranın 2828 sayılı Kanunun
Geçici 16 ncı maddesi kapsamında atanma talebini reddetmesine yönelik işleminde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, UŞAK İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ile SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi