|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın disiplin cezasının kaldırılması talebini incelemiştir. Başvuran, Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığı’nda bilgi işlem yetkilisi olarak görev yaparken kaybolan bilgisayar ve donanımlardan sorumlu tutulmuş ve “Kınama” cezası almıştır. Ancak, başvuranın taşınır kayıt yetkilisi olarak atanmadığı, dolayısıyla kaybolan taşınırların muhafazasından sorumlu olamayacağı belirtilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği uyarınca, taşınırların muhafazasından ve yönetiminden sorumlu olanların, gerekli tedbirleri almadıkları takdirde sorumlu tutulabileceği, ancak başvuranın bu sorumluluğu taşımadığı sonucuna varılmıştır.
İdarenin, başvuranın görev ve sorumluluklarını belirlerken mevzuata uygun hareket etmediği, taşınırların zimmet işlemlerinin yapılmadığı ve gerekli kontrol sistemlerinin oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın disiplin cezasının kaldırılması yönünde Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Ayrıca, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği vurgulanmıştır. |
konusunda bilgilendirmek olduğunu, bilgisayar, yazıcı ve benzeri donanımların muhafaza edilmesinde herhangi bir depo sorumluluğu ve muhafaza görevinin olmadığını,
1.3) Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığı’nda hali hazırda kullanılan ve depoda bekletilen
bilgisayar ve donanımları ile diğer demirbaşa kayıtlı taşınmazların zimmet görevinin
Taşınır Kayıt Yetkilisinde olduğunu, 18 Ocak 2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde de “Taşınır kontrol yetkilisinin” Taşınır kayıt yetkilisinin yapmış olduğu kayıt ve işlemler ile düzenlediği belge ve cetvellerin mevzuata ve mali tablolara uygunluğunu kontrol eden, Harcama Birimi
Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelini imzalayan ve bu konularda harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevliler olarak tanımlandığını bu çerçevede eğer zimmette olması gereken bir kısım taşınır malzemeler (bilgisayar kasaları ve monitörler) kaybolmuş ise, bunların depolanmasından ve muhafazasından sorumlu olan taşınır kayıt yetkilisi hakkında soruşturma açılması gerektiğini, bu bağlamda, Taşınır Kayıt Yetkilisi görevlisi olmamasına rağmen hakkında soruşturma açılması ve soruşturma neticesinde cezalandırılmış olmasının hukuka aykırı olduğunu,
1.4) Yine Yönetmelikte sözü edilen taşınırları teslim alan ifadesinin; taşınırları kargodan veya
kabul komisyonunca teslim alan değil, taşınır işlem fişlerini KBS ekranlarından ve UYAP ekranlarından taşınır işlem fişlerini düzenleyerek demirbaş kayıtlarını yaparak deposuna kaydeden olduğunu, İdari İşler Müdürlüğü veya Taşınır Kayıt Kontrol Yetkilisi tarafından söz konusu bilgisayar ve donanımların (hakkında soruşturmaya konu olan I adet Lenovo
Marka, M93 Model, “PC05PA7Z2” seri numaralı bilgisayar kasası dahil) vb. sözlü veya yazılı olarak tarafına herhangi bir zimmet yapılmadığı gibi Bilgi İşlem Müdürlüğü’nde göreve başlarken sorumlu birim tarafından da zimmet devir teslim işlemi yapılmadığını,
1.5) Söz konusu bilgisayar kasasının görevli olduğu dönemde kullanılıyor olmasının kendisinin
sorumlu olduğu anlamına gelemeyeceğini, zira söküldüğüne dair herhangi bir tespit olmadığı gibi, kendisinin söktüğüne dair bilgi belge ve tanık ifadesi de bulunmadığı, nitekim bu bilgisayara ait taşınır teslim fişinin de Taşınır Kayıt Kontrol Yetkilisi tarafından soruşturma dosyasına sunulamadığını,
1.6) Muhakkikin, taşınır kayıt kontrol yetkilisinin görev ve sorumluluklarını mevzuat
çerçevesinde değerlendirmeyip, mevzuatı hiçe sayarak kişilerden alınan ifade ve beyanlara göre taşınır kayıt kontrol yetkilisi görev ve sorumluluklarını belirleyerek, bu görevi kendisine (bilgi işlem birimi – teknik ofis ve uzman kullanıcı) tayin ettiğini belirterek, hakkında uygulanan disiplin cezasının kaldırılmasını Kurumumuzdan talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Denizli İdare
Mahkemesi tarafından gönderilen 07/01/2020 tarih ve . sayılı cevabi yazıda özetle,
2.1) Başvuran bilgi işlem yetkilisi olarak kendisinin kaybolan bilgisayar kasası ile ilgili olarak
sorumluluğunun bulunmadığını beyan etmiş ise de, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi
Başkanlığının 09/02/2006 tarih ve 2 sayılı 125 numaralı Genelgesinin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre; bilgisayarların periyodik bakım ve temizleme işlemlerini yapma görevinin bilgi işlem yetkilisinin görevi olduğu, başvuran tarafından bu görevinin ihmal edilmemesi halinde bilgisayar kasasının kaybolmayacağının önüne geçileceğinin aşikâr olduğu,
2.2) Söz konusu Genelgenin 10 uncu maddesinde belirtildiği üzere, görev alanında birimlerde
bulunan bilgisayar ve yan donanımların teknik özellikleriyle birlikte envanter kayıtlarını
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının internet sayfasında bulunan envanter kayıtlı isimli tabloya örnek olarak tutmanın, bu kayıtları elektronik ortamda Temmuz-Aralık aylarında veya değişiklik olduğunda bilgi işlem@adalet. gov .tr adresine girmenin, birimler arası hareketleri takip ederek tutulan kayıtları güncellemenin bilgi işlem yetkilisinin görevi olduğu, başvuranın bu görevi yapmamasından dolayı bilgisayarların kaybolmasından sorumlu olduğu, yine Genelgenin 11 inci maddesinde belirtildiği üzere, masaüstü bilgisayar, yazıcı, tarayıcı ve kesintisiz güç kaynağını, bunları kullanan kişi ve kişilerden birine zimmet karşılı teslim etmenin görevi olduğu, ancak başvuranın bu görevi hiç yapmadığı, dolayısıyla bu görev düzenli yapılıp takip edilse idi bilgisayarın kaybolmasının önüne geçilmesinin söz konusu olacağı,
2.3) Başvuranın kendisine fiilen teslim edilen bilgisayar ve monitörlerin kontrolünü yapmadığı,
muhakkike verdiği ifadeden de anlaşılacağı üzere kendisi döneminde kaybolan bir adet bilgisayarın söküm işleminin kim tarafından yapıldığını bile hatırlamadığını beyan ettiği ve bu bilgisayarın söküm işleminin kendisi tarafından yapılması gerektiği halde bu işlemin kendisi tarafından yapılmaması ve kendisinin bilgi işlem yetkilisi olduğu bir dönemde sökülen bir adet bilgisayarın söküm işlemleri yapılırken kendisinin bu duruma ilgisiz olması genelge ile kendisine verilen görevleri ihmal ettiği ve sebepten dolayı da sorumlu tutulduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
5.1) “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 incı maddesinde; “Devlet
memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”
5.2) “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125
maddesinde; “ Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
…f) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek,”
5.3) “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde
sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
5.4) “İtiraz süresi ve yapılacak işlem” başlıklı 135 inci maddesinde; “Disiplin amirleri
tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.”
6) 18/01/2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Taşınır Mal Yönetmeliğinin,
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, kaynağına ve edinme
yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların bedelsiz devri ile tahsisine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.”
6.2) “Tanımlar” balıklı 4 üncü maddesinde;
Taşınır kayıt yetkilisi: “Taşınırları teslim alan, sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza eden, kullanıcılarına ve kullanım yerlerine teslim eden, bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre kayıtları tutan, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenleyen ve bu hususlarda hesap verme sorumluluğu çerçevesinde taşınır kontrol yetkilisi ve harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri”, Taşınır kontrol yetkilisi: “Taşınır kayıt yetkilisinin yapmış olduğu kayıt ve işlemler ile düzenlediği belge ve cetvellerin mevzuata ve mali tablolara uygunluğunu kontrol eden, Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetvelini imzalayan ve bu konularda harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri”, … ifade eder.
6.3) “Sorumluluk” başlıklı 5 inci maddesinde;
(1) (Harcama yetkilileri taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumludur. Harcama yetkilileri taşınır kayıtlarının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve taşınır mal yönetim hesabının hazırlanması sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getirir.
(2) Harcama yetkilileri, taşınırlara ilişkin işlem ve kayıtların usule uygun olarak yapılıp yapılmadığını kontrol etmeye veya ettirmeye; kasıt, kusur veya ihmal sonucu kırılan, bozulan veya kaybolan taşınırların ilgililerden tazmini için gerekli işlemleri yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.
(3) Kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.
(4) Kamu görevlilerinin kullanımına verilen dayanıklı taşınırlar, kullanıcıları tarafından başkasına devredilemez. Kullanıcılarının görevden ayrılması halinde söz konusu taşınırların ambara iade edilmesi zorunludur. Bu şekilde teslim yapılmadan personelin kurumla ilişiği kesilmez.
(5) Taşınırların muhafazasından ve yönetilmesinden sorumlu olanların, gerekli tedbirlerin alınmaması veya özenin gösterilmemesi nedeniyle taşınırın kullanılmaz hale gelmesi veya yok olması sonucunda sebep oldukları kamu zararları hakkında, 27/09/2006 tarihli ve 2006/11058 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(6) Kullanılmak üzere kendilerine taşınır teslim edilen kamu görevlilerinin kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik ya da dikkatsizlikleri nedeniyle oluşan kamu zararı, değer tespit komisyonu tarafından tespit edilecek gerçeğe uygun değer üzerinden, ilgili mevzuat hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edilir. Ortak kullanım alanına tahsis edilen dayanıklı taşınırlarda meydana gelen kamu zararı ise zararın oluşmasında kasıt, kusur veya ihmali olanlardan tahsil edilir.
(7) Taşınırların özelliğinden veya olağan kullanımından kaynaklanan yıpranma ile usulüne uygun olarak belirlenen firelerden dolayı sorumluluk aranmaz.”
6.4) “Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı 32 inci maddesinde;
“(1) Kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yıl sonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımı yapılır.
(2) Taşınır sayımları, harcama yetkilisince, kendisinin veya görevlendireceği bir kişinin başkanlığında taşınır kayıt yetkilisinin de katılımıyla, en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu tarafından yapılır.
(3) Sayım süresince, hizmetin aksamaması ve bozulabilecek nitelikteki taşınırlar için gerekli tedbirlerin alınması kaydıyla, taşınır giriş ve çıkışları sayım kurulunun talebi üzerine harcama yetkilisince durdurulabilir. Sayım yapılırken gerekli önlemlerin alınması, sayım kurulunun görev ve sorumluluğu altındadır.
(4) Sayım kurulu öncelikle, taşınır kayıt yetkilisince ambarda bulunduğu veya ambardan çıktığı halde belgesi düzenlenmediği ve kayıtları yapılmadığı belirtilen taşınırlara ilişkin işlemlerin yaptırılmasını sağlar. Sayım Tutanağının “Kayıtlara Göre Ambardaki Miktar” sütunu, defter kayıtları esas alınarak doldurulduktan sonra ambarlardaki taşınırlar fiilen sayılır ve bulunan miktarlar Sayım Tutanağının “Ambarda Bulunan Miktar” sütununa kaydedilir.
(5) Ambar sayım işlemleri tamamlandıktan sonra oda, büro, bölüm, geçit, salon, atölye, garaj ve servis gibi ortak kullanım alanlarında bulunan taşınırlar Dayanıklı Taşınırlar Listeleri esas alınarak sayılır ve sayım sonuçları Sayım Tutanağında gösterilir. Kullanım amacıyla kamu görevlilerine taşınır teslim belgesiyle verilmiş olan taşınırlar için, sayım yapılmaksızın Sayım
Tutanağının “Kayıtlara Göre Kişilere Verilen Miktar” sütunundaki bilgiler dikkate alınır.
(6) Sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark bulunması halinde miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımı bir kez daha tekrarlanır. Yine farklı çıkarsa bu miktar
“Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedilir.
(7) Sayım kurulunca, taşınırların fiili miktarlarının kayıtlı miktarlardan eksik oluğunun tespit edilmesi halinde Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı ve Taşınır İşlem Fişi; fazla olduğunun tespit edilmesi halinde ise Taşınır İşlem Fişi düzenlettirilerek, defter kayıtlarının sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlanır.
(8) Düzenlenen giriş ve çıkış belgelerinin bir örneği, muhasebe kayıtlarının yapılması için muhasebe birimine gönderilir.
(9) Kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra sayım kurulu tarafından
Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli düzenlenir. Cetvel, sayım kurulu ile taşınır kayıt yetkilisi tarafından imzalanır. Bu Cetvel ve eki sayım tutanağı ile sayım sonuçlarına göre düzenlenen giriş ve çıkış belgeleri, taşınır kayıt yetkilisinin yıl sonu hesabını oluşturur.”
6.5) “Taşınır mal yönetim hesabı” başlıklı 34 üncü maddesinde;
“(1) Taşınır mal yönetim hesabı, Kanunun kaynakların kullanılması ve yönetilmesi konusunda harcama birimi ve harcama yetkililerine yüklediği sorumluluğun gereği olarak taşınır kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol ve denetimine esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanır ve taşınır kontrol yetkilisince kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğu kontrol edilerek imzalanır. Taşınır mal yönetim hesabında; önceki yıldan devredilen, yılı içinde giren, çıkan ve ertesi yıla devredilen taşınırlar ile yılsonu sayımında bulunan fazla ve noksanlar gösterilir. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, özetle; hakkında uygulanan “Kınama”
disiplin cezasının geri alınması talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.
9) Bilindiği üzere, disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından
kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptir.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatla belirlenmiş, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmuştur.
10) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 124 üncü maddesinin 2 inci fıkrasında “kamu
hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisinin verileceği” hükmüne yer verilmiş, anılan Kanun’un “Disiplin
Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiiller ve haller başlıklı 125 inci maddesinin (B)
bendinin (f) fıkrasında yer alan “Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek” fiilini işleyenlerin Kınama cezası ile tecziye edilecekleri hüküm altına alınmıştır.
11) Somut olayda, Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı Bakanlık ve HSK Muhabere Bürosunun
13/08/2018 tarih ve sayılı yazısı ekinde Denizli İdare Mahkemesi
Başkanlığına gönderilen Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının 13/08/2018 tarih ve sayılı “Atıl durumda bekletilen çalışabilir durumdaki bilgisayar ve kasa monitörlerinin sayılarının ve marka modellerinin bildirilmesinin istenilmesine” ilişkin yazı üzerine sayım yapıldığı, yapılan sayım sonrası toplam 5 adet bilgisayar kasasının ve 4 adet monitörün yapılan sayımda bulunmadığına ilişkin 05/11/2018 tarihli tutanağın düzenlendiği,
12) Söz konusu tutanağa istinaden Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığının 14/11/2018 tarih ve
Muhabere sayılı yazısıyla başlatılan soruşturma neticesinde; Denizli İdare
Mahkemesi Başkanlığında İdari İşler Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten . . ile Denizli
İdare Mahkemesi Başkanlığında zabıt katibi kadrosunda (bilgi işlem yetkilisi) olarak görev yapmakta iken 09/08/2017 tarihinde Konya İdari Yargı İlk Derece Mahkemesi emrine Yazı
İşleri Müdürü olarak atanan bu nedenle 17/0/2017 tarihinde Denizli İdare Mahkemesi
Başkanlığından ilişiği kesilen . ’nin 05/11/2018 tarihli tutanak ile tespit edilen (4’ü Lenovo marka, M93 P model; 1’i HP Marka, Elitedesk 800 G2 model olmak üzere) toplam 5 adet bilgisayar kasası ile (2’si Lenovo marka, T220W model; 2’si HP marka, Prodisplay P222VA olmak üzere) toplam 4 adet monitörler kaybolması ile ilgili sorumluluğu bulunan . . ve
. .ye 657 sayılı Kanun’un 125 inci maddesinin (B) bedinin (f) fıkrasına göre Kınama cezası uygulandığı, diğer taraftan yürütülen soruşturma kapsamında 1 adet Lenovo Marka, M93
Model, “PC05PA7Z” seri numaralı bilgisayar kasasının fiilen en son kullanıldığı tarih itibariyle bilgi işlem yetkilisinin başvuran olduğunun görülmesi nedeniyle Denizli İdare Mahkemesi
Başkanlığının 14/03/2019 tarih ve Muhabere sayılı yazısı ile başvuran hakkında başlatılan disiplin soruşturması başlatıldığı,
13) Yapılan soruşturma sonucunda ise Mahkeme Başkanlığınca yapılan tüm aramalara rağmen
kaybolan bilgisayar ve monitörlerin bulunamadığı ve akıbetinin meçhul olduğu, ancak kaybolan bilgisayarlardan bir adedinin ise en son olarak bilgi işlem yetkilisi olarak başvuranın görev yaptığı dönemde kullanıldığı ve kaybolduğu dikkate alındığında, kendisinden önce bilgi işlem yetkilisi olarak görev yapan . .’den bu görevi teslim alırken bilgisayar ve monitörlerin sayımının yapılıp tutanağa bağlanmadığı; mahkemede verdiği bilgi işlem yetkilisi olarak görevlendirildiği dönemde tayini çıkan hakimin odasından bilgisayarın söküldüğü ancak o bilgisayarın akıbetini hatırlamadığı yönündeki beyanından, bilgisayar söküm ve takım işlemlerinin başından sonuna kadar yapılan işlemlerde bilgisayarların korunması ve muhafazası için gerekli tedbirleri almadığı, dolayısıyla belirtilen bu fiillerinden dolayı başvuranın fiili hakimiyetine teslim edilen bilgisayar ve monitörlerin bir adedinin bilgi işlem yetkilisi olarak görev yaptığı dönemde kaybolduğu dikkate alındığında, bu fiillerinden dolayı bilgisayar ve monitörlerin kaybolmasında sorumluluğu olduğu sonucuna varıldığı belirtilerek zilyetliğinde olan bilgisayar ve monitörlerin kaybedilmesine ilişkin olarak 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (B) bendinin (f) alt bendine göre “Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek” fiili uyarınca başvuranın “Kınama” cezası ile tecziye edildiği anlaşılmıştır.
14) Bilindiği gibi 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunun 44 üncü maddesiyle
genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması ve tahsil ve takibinde izlenecek yöntem gibi hususların ilgili kanunlarında düzenleneceği belirtilerek, bu malların kaydı ile taşınırların muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi ve mal yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin usul ve esasların, Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınarak, taşınırlarla ilgili tüm faaliyetlerin muhasebe sistemi içinde kayıt altına alınması, her kaydın belgeye dayandırılması, kayıtların elektronik ortamda tutulması, kayıtların yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulması, kayıtların harcama birimleri itibarıyla tutulması, taşınır hesabının harcama birimleri itibarıyla verilmesi ve taşınır yönetim hesabının harcama yetkilisince verilmesi amaçlanmıştır.
15) Bu doğrultuda 18/01/2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak çıkarılan Taşınır Mal
Yönetmeliğiyle, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınmazların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanlar belirlenerek taşınırların bedelsiz devri ile tahsisine ilişkin esas ve usuller düzenlenerek, Yönetmeliğin 5 inci maddesiyle taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtların saydam ve erişebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan harcama biriminin en üst yöneticisi olarak görev yapan harcama yetkilileri sorumlu tutularak, harcama yetkililerinin bu sorumluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getireceği; kamu görevlilerinin kullanımına verilen dayanıklı taşınırların, kullanıcıları tarafından başkasına devredilemeyeceği, kullanıcılarının görevden ayrılması halinde söz konusu taşınırların ambara iade edilmesi zorunlu olduğu, bu şekilde teslim yapılmadan personelin kurumla ilişiğinin kesilemeyeceği Yönetmeliğin 6’ncı maddesiyle de taşınırların giriş ve çıkışına ilişkin kayıtları tutmak, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenlemek ve taşınır mal yönetim hesap cetvellerini istenilmesi halinde konsolide görevlisine gönderme konusunda taşınır kayıt yetkilileri, bu işlemlerin usule uygun olarak yapılıp yapılmadığını kontrol etmekten ise harcama yetkilileri sorumlu tutulmuştur.
16) Bu kapsamda ilgili mevzuat hükümlerine göre Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığı
bünyesinde bulunan taşınırlardan 5 adet bilgisayar kasası ile 4 adet monitör ve 1 adet Lenovo
Marka M93 model bilgisayar kasasının kaybolması nedeniyle, kimin yada kimlerin sorumlu olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış, Kanunun 57 inci maddesinde Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin, harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluştuğu, yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına sahip olunması, malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi, belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması, mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemler alınması gerektiği belirtilmiştir.
17) İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlığının talebi üzerine, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem
Dairesi Başkanlığının 28/09/2017 tarih ve sayılı yazısıyla başvurana teknik ofis yetkisi verilerek aynı zamanda UYAP Uzman Kullanıcısı (bilgi işlem yetkilisi) olarak görevlendirdiği, bu görevlendirme yazısı ekinde gönderilen ve başvurana tebliği yapılan, “Teknik ofis personelinin görev ve sorumluluklarını” içeren yazı ile Adalet Bakanlığının
“Teknik birimlerinin görev yetki ve sorumlulukları” başlıklı 09/02/2006 tarih ve 125 numaralı
Genelgesi dikkate alınarak 13 üncü paragrafta belirtilen gerekçelerle başvurana disiplin cezası uygulandığı görülmüştür.
18) Ancak, İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Mahkeme
Başkanlığında harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşan yeterli ve etkili bir mali kontrol sisteminin oluşturulmadığı, mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması bakımından İdarenin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemlerin alınmadığı, harcama yetkilisince personelin memuriyet veya çalışma unvanına bağlı kalmaksızın, Yönetmelikteki usullere uygun olarak taşınır kayıt ve işlemlerini yürütecek bir
Taşınır Kayıt yetkilisi görevlendirilmediği, Taşınır Mal Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin (i)
bendi kapsamında taşınırların elektronik ortamda takip edilebilmesi amacıyla Sanal Ambar oluşturulmadığı, kaynakların etkin, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması zorunluluğu gereği Taşınır Kayıt ve Yönetim sisteminin sanal ortamda takip edilmesini sağlayan “KBS” sisteminin kullanılmadığı anlaşılmıştır.
19) Bu nedenle söz konusu kaybolan bilgisayar kasası ve monitörleriyle ilgili olarak, oluşan
kamu zararı nedeniyle, öncelikle bu taşınırları kullanmak üzere teslim alanların sorumlu tutulması gerektiği, kullanıma tahsis edilen taşınırların mevzuata uygun bir şekilde teslim edilmemesinden taşınır kayıt yetkilisinin sorumlu olduğu fakat somut olayda Mahkeme
Başkanlığında görevlendirilmiş bir Taşınır Kayıt yetkilisinin bulunmadığı, Adalet Bakanlığı
Bilgi işlem Dairesi Başkanlığı’nın 28/09/2017 tarih ve sayılı yazısı gereği Denizli
İdare Mahkemesi Başkanlığı’nda Bilgi İşlem Yetkilisi (Teknik Ofis-Uzman Kullanıcı) olarak görevlendirilen başvuranın aynı zamanda taşınır kayıt yetkilisi olduğunun ileri sürülemeyeceği, zira söz konusu yetkinin öncelikle harcama yetkilisi tarafından yazılı olarak verilmesi ve ilgiliye tebliğ edilmesi gerektiği, mevzuata uygun olarak böyle bir görevlendirme yapılmaması nedeniyle çalışanların kullanımına sunulan taşınırların kaybolmasından ilgilinin sorumluluğunun aranamayacağı açıktır.
20) Her ne kadar Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının 09/02/2006 tarih ve 2
sayılı 125 numaralı Genelgesinin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre; bilgisayarların periyodik bakım ve temizleme işlemlerini yapma görevinin bilgi işlem yetkilisinin görevi olduğu yönünde idarenin açıklaması olsa da, bu görevin Taşınır Mal Yönetmeliği’nce Taşınır Kayıt Yetkilisine ve kullanılmak üzere kendilerine taşınır teslim edilen personele yüklediği görev ve sorumluluktan ayırt edilmesi gerektiği; diğer bir ifadeyle, personelin kullanımında olan ve
UYAP’ın aktif olarak çalışmasının sağlandığı bilgisayarların periyodik bakımı ve temizliğiyle, kullanımda bulunan dayanıklı taşınırları bulundukları yerde kontrol etmek, sayımlarını yapmak ve yaptırmak ile ambar sayımını ve stok kontrolünü yaparak, harcama yetkilisine bildirmek, taşınırların giriş ve çıkışına ilişkin kayıtları tutmak, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenlemek ve taşınır mal yönetim hesap cetvellerini istenilmesi halinde konsolide görevlisine göndermek görevi olan Taşınır Kayıt Yetkilisinin göreviyle karıştırılmaması gerektiği, bu minvalde Bilgi İşlem Yetkilisi (Teknik Ofis- Uzman Kullanıcı) olarak görevlendirilen başvuranın bilgisayar kasasının kaybolması nedeniyle oluşan kamu zararında kasıt, kusur, ihmal, tedbirsizlik ya da dikkatsizliğinden söz edilemeyeceği değerlendirilmiştir.
21) Sonuç olarak, Mahkeme Başkanlığının Kurumumuza göndermiş olduğu açıklamalardan da
anlaşılacağı üzere, bilgisayarların kaybolduğu dönemde Mahkemede zimmet işlemlerinin yapılmayarak her şeyin güven esasına göre yürütüldüğü, bu dönemde önceki dönemde taşınırların herhangi bir zimmet fişi oluşturulamadan kişilerin kullanımına verildiği ve takibinde güçlükler yaşandığı, söz konusu bilgisayar ve monitörün kaybolmasından dolayı
Adalet Bakanlığının 125 numaralı Genelgesi ve Teknik ofis personelinin görev ve sorumlulukları yazısını dikkate alarak başvuranın sorumluluğu cihetine gittiği görülmekte ise de, anılan söz konusu Genelge ve yazı ile genel olarak teknik birimlerin görev, yetki ve sorumluluklarının belirtilerek UYAP Uzman Kullanıcılarına (bilgi işlem yetkilisi) taşınırların kaydı, zimmetle verilmesi, teslim alınması vb. görev ve sorumlulukların verilmediği, 09/02/2006 tarihli Genelgeden sonra yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği ile birlikte
Yönetmelik kapsamındaki tüm idarelerin, taşınır malların kayda alınması ile bunların yönetim ve denetimin Yönetmeliğe uygun hareket etmesinin zorunlu olduğu, gelinen aşamada yeni mahkeme başkanı tarafından mevzuatına göre işlemlerin oluşturulduğu görülmüştür.
22) Her ne kadar Mahkeme Başkanlığınca Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda, başvuranın
Taşınır Kontrol Yetkilisi ve Taşınır Kayıt Yetkilisi olarak görevlendirildiğine dair bilgi ve belgelerin gönderildiği belirtilmekte ise de, yazı ve eki dosyalarda başvuranın Taşınır Kontrol
Yetkilisi ve Taşınır Kayıt Yetkilisi olarak görevlendirildiğine dair bir yazı veya onayın sunulmadığı ayrıca Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasına göre taşınır kontrol yetkilisi ile taşınır kayıt yetkilisinin aynı kişide birleşmesinin de mümkün olamayacağı anlaşıldığından, yapılan sayımda bulunamayan bilgisayar ve monitörün kaybedildiğinden bahisle başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125 inci maddesinin B-f bendi uyarınca Kınama cezası ile tecziyesine dair işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Denizli
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABÜLÜ İLE, Başvuran hakkında verilen disiplin cezasının kaldırılması yönünde DENİZLİ İDARE
MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Denizli İdare Mahkemesi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi