|
ÖZET: Başvuran, 2022-2023 burs/kredi sonuçlarının açıklanmasının ardından, başvurusunun Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 11. maddesi (f) bendi gereği “yıl kaybı” nedeniyle reddedildiğini belirtmiştir. Başvuranın 2010 yılında kayıt olduğu ve sonrasında eğitimine devam etmediği, 7417 sayılı Kanun ile yeniden kayıt yaptırdığı anlaşılmaktadır. YÖKSİS sisteminin aradaki süreyi “ek süre” olarak değerlendirmesi nedeniyle burs/kredi hakkı tanınmamıştır.
Danıştay, idarenin YÖKSİS sistemindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığını, burs ve öğrenim kredisi verilmesinde asıl ilkenin normal öğrenim süresinin aşılmaması olduğunu vurgulamıştır. Başvuranın durumu, ek süre tanımına uymadığı için, yıl kaybı gerekçesiyle burs veya öğrenim kredisi verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvurunun kabul edilmesi ve gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10624-S.23.16976
BAŞVURU NO : 2023/3433
KARAR TARİHİ : 24/08/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın burs/öğrenim kredisi talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 13/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, 16 Aralık 2022 tarihi itibariyle başvurmuş olduğu 2022-
2023 burs/kredi sonuçlarının açıklandığını ancak başvurusunun Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu
Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin, 11 inci maddesi (f) bendine göre: “Okula giriş yılınız ve bulunduğunuz sınıf itibariyle yıl kaybınız olduğu” gerekçesi ile reddedildiğini belirterek, burs/kredi hakkından faydalandırılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Gençlik ve Spor Bakanlığı
Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Genel Müdürlüğün kredi/burs başvurularının e-devlet üzerinden alındığı ve öğrenci e-devlet şifresi ile sisteme giriş yaparak YÖKSİS bilgilerinde öğrenim gördüğü öğretim kurumunun bilgilerini işaretleyerek
YÖKSİS bilgilerinin ekrana getirildiği,
2.2. Öğrencinin YÖKSİS bilgilerinin doğruluğunu onaylayarak başvuruya devam edebilmekte olduğundan
YÖKSİS’ te öğrencinin okula giriş tarihinin 13.09.2010 olduğu, 7417 Sayılı Kanun ile aftan döndüğü, giriş yılı veya sınıf hatası olması nedeniyle öğrenim süresinin ek süre olarak değerlendirildiği kredi/burs tahsisi yapılamadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5102 Sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanununun “Burs ve
” kredilerin verilmesi başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.”
6. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin;
6.1. “Burs Verilmeyecek Öğrenciler” başlıklı 9 uncu maddesinde; “a) Kurumdan öğrenim kredisi veya
burs almış olan öğrencilere, b) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesine göre burs verilen öğrenciler hariç olmak üzere, 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından burs almakta olan öğrencilere, d) Burs isteğinde bulunduğu tarihte okula giriş tarihi itibariyle bir öğretim yılı kaybı olan öğrencilere, e) Yabancı uyruklu öğrencilere, f) Polis akademisi öğrencileri ile askeri okul öğrencilerine, g) Ek süre öğrenim gören öğrencilere, h)Yüksek lisans öğrencilerinden hazırlık sınıfında öğrenim gören öğrencilere, k) Bu Yönetmelik hükümlerine göre burs almaya yeterli bulunmayan öğrencilere, burs verilmez.”
6.2. “Burs Verilmesi ve Süresi” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Öğrenciye; öğrencilik halinin devam etmesi ve burs almasına engel bir durumunun olmaması koşuluyla, öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar burs verilir.”
6.3. “Öğretim Kurumundan Ayrılma, İzin Alma veya Kayıt Dondurma Halinde Bursun Kesilmesi” başlıklı 25 inci maddesinde; “Burs almakta olan öğrenci, öğretim kurumundan ayrıldığında bursu kesilir.
Öğretim kurumundan en az bir yarı yıl izin alan veya kayıt donduran öğrencinin bursu, Kuruma durumunun bildirildiği tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kalan süre kadar kesilir. Öğrencinin yeniden öğrenimine başladığını belgelendirmesi halinde bursun ödenmesine devam edilir. Öğrencinin alamadığı bursu normal öğrenim süresinden sonra verilir.”
7. 22881 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Yüksek Öğrenim Kredi Ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Normal Öğrenim Süresi : Öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresini, Kredi : Bu Yönetmelik hükümlerine göre, öğrenciye verilen borç parayı, Öğretim Yılı : 1 Ekim tarihi ile müteakip yılın 30 Eylül tarihine kadar olan süreyi, Burs: Başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrenciye karşılıksız olarak verilen nakit öğrenim yardımını, Ek
Süre: Normal öğrenim süresini aşan süreyi,… ifade eder.”
7.2. “Kredi Tahsis Kontenjanının Tespiti” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kredi Tahsis Kontenjanının tespiti için, Milli Eğitim Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı ve Üniversite Rektörlüklerinden; kredinin öğrenim dallarına göre, dağılım oranı ile ilgili görüşleri alınır.
Alınan görüşler göz önünde bulundurularak, Kurum bütçe imkanları ölçüsünde kredinin öğrenim dallarına göre dağılım oranı ile ilk defa kredi verilecek öğrenci sayısının tespiti Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca karara bağlanır.”
7.3. “Değerlendirme” başlıklı 6 ncı maddesinde; “İş programı ve finansman planı gereğince, o yıl için ayrılan kredi fonu, kredi almak için müracaat etmiş olan öğrenci sayısı ile karşılaştırılır. Müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamı ayrılan fondan fazla ise; ihtiyaç ve yeterliğin tespiti hakkında
Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılır.”
7.4. “Kredi Verilmeyecek Haller” başlıklı 11 inci maddesinde; “Kredi verilmeyecek haller şunlardır:
a) Kurumdan burs alan öğrencilere, c) Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç)
d) Sağlık sebebi dışında önlisans mezunlarından ara vermek suretiyle intibak programına başlayan öğrencilere, e) Önlisans’tan lisans öğrenimine geçmek için intibak eğitimi yapan öğrencilere, (intibak programı süresince)
f) Kredi isteğinde bulunduğu tarihte kayıtlı olduğu öğretim kurumunda bir öğretim yılından fazla başarısız olan öğrencilere, g) Kurumdan daha önce kredi almış olan öğrencilere, (Yüksek lisans öğrencileri hariç).
h) Öğrenim görmekte olduğu öğretim kurumlarında, eklentilerinde, kalmakta olduğu yurtta, öğretim kurumu veya barındığı yurdun dışında, münferiden veya topluca her ne şekilde olur ise olsun anarşi ve terör olaylarına karışan, öğrenim özgürlüğünü ihlal edici (Direniş, boykot, işgal, yazı yazma, resim yapma, slogan atma vs.) davranışlarda bulunan bu fiillere eksik veya tam teşebbüste bulunan, üzerinde veya kendi kullanımına bırakılmış yerlerde ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, bıçaklar vs. tüm kesici, delici, yakıcı, boğucu, ezici, parçalayıcı, eza ve cefa verici olarak salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere, özel nitelikte yapılmış olan her türlü suç aletlerinden birini veya bir kaçını bulunduran öğrencilere, ı) (h) bendinde belirtilen fiillere istinaden öğretim kurumlarının disiplin kurullarınca herhangi bir ceza verilmiş olan öğrencilere, j) Gerçeğe aykırı beyanda bulunan öğrencilere, k) Yabancı uyruklu öğrencilere, l) Bu Yönetmelik hükümlerine göre, kredi almaya yeterli bulunmayan öğrencilere, kredi verilmez.”
7.5. “Öğrenciye Kredinin Ödenmesi ve Süresi” başlıklı 20 nci maddesinde; “Öğrenciye, öğrencilik hali devam etmek ve kredi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar kredi verilir. Kredi almakta iken, devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin kredilerinin ödenmesine devam olunur. Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin,
önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz.
Öğretim kurumunu değiştiren öğrenci kredisini, değişikliği bildirdiği tarihi izleyen ödeme döneminden başlayarak alır.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, 16 Aralık 2022 tarihi itibariyle başvurmuş olduğu 2022- 2023 burs/kredi sonuçlarının açıklandığını ancak başvurusunun Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin, 11 inci maddesi (f) bendine göre: “Okula giriş yılınız ve bulunduğunuz sınıf itibariyle yıl kaybınız olduğu” gerekçesi ile reddedildiğini belirterek, burs/kredi hakkından faydalandırılmayı talep etmektedir.
10. “Öğrenim kredisi” Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından öğrenciye verilen borç parayı, “burs” ise Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından öğrenciye karşılıksız verilen parayı ifade etmektedir. Kurum tarafından öğrencilere burs ve kredi verilmesi 6 ve 7 numaralı paragraflarda da yer verilen ilgili Yönetmelik ve diğer mevzuatta yer alan usul ve esaslara göre yapılmaktadır.
11. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 20 nci maddesinde; “Öğrenciye, öğrencilik hali devam etmek ve kredi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar kredi verilir.” hükmüne, Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin “Öğrenciye; öğrencilik halinin devam etmesi ve burs almasına engel bir durumunun olmaması koşuluyla, öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar burs verilir.” hükmüne yer verilerek, normal eğitim süresi kadar kredi ve bursun sağlanacağı hususları hüküm altına alınmıştır.
12. Somut olayda, başvuranın 13/9/2010 tarihinde kayıt olduğu ve sonrasında eğitimine devam etmediği, 7417 sayılı Kanun ile yeniden kayıt yaptırdığı anlaşılmaktadır. Başvuranın kayıt yaptırdıktan sonra talep ettiği burs/kredi başvurusunun ise ilk kayıt yılı 2010 olması sebebiyle YÖKSİS sisteminin aradan geçen süreyi “ek süre” olarak değerlendirmesi nedeniyle burs/kredi hakkı tanınmadığı anlaşılmaktadır.
13. “Ek süre” kavramının Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin
4 üncü maddesinde; “Ek Süre: Normal öğrenim süresini aşan süreyi,… ifade eder.” şeklinde ifade
edildiği, başvuranın ise 7417 sayılı Kanun kapsamında kayıt olduğu, arada geçen sürelerde aktif öğrenci olmadığı, bu sebeple arada geçen sürenin mevzuatta yer alan ek süre tanımına uymadığı anlaşılmaktadır.
14. İdare tarafından YÖKSİS sisteminin aradaki zamanı ek süre olarak değerlendirmesi sebebiyle normal öğrenim süresinin geçirilmesi yahut yıl kaybı olduğu açıklamalarının somut olay bakımından
yerinde olmadığı, burs ve öğrenim kredisi sağlanması noktasında asıl ilkenin öğrenim süresinden fazla burs ve öğrenim kredisi verilmemesi olduğu değerlendirildiğinde, yıl kaybı olduğu gerekçesiyle burs veya öğrenim kredisi sağlanmaması işleminin yerinde olmadığı, somut olay ve benzeri durumların YÖKSİS sistemine entegre edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; normal eğitim süresini geçirdiği gerekçesiyle burs/öğrenim kredi verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. İlgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın burs/öğrenim kredisi talebinin tüm koşullar birlikte değerlendirilerek yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılması yönünde KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi