|
ÖZET: Başvuran, doğuştan her iki el başparmak eksikliği nedeniyle %40 engelli olduğunu belirterek, sürücü belgesinin yenilenmesi talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Emniyet Genel Müdürlüğü, başvuranın iki baş parmağının eksik olmasının, ilgili yönetmelik gereği ehliyet almasına engel teşkil ettiğini ve bu nedenle belgesinin yenilenmediğini ifade etmiştir.
Sağlık Bakanlığı da, yönetmeliğin İçişleri ve Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlandığını ve iki el başparmağının eksikliğinin trafik güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirten bilimsel görüşe dayandığını belirtmiştir. Kurum, başvuranın ehliyet yenileme talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu, dolayısıyla başvurunun reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın ehliyet yenileme talebinin reddedilmesi işleminin hukuka uygun olduğu ve başvuranın mağduriyetinin giderilmesi talebinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/62549-S.20.67651
BAŞVURU NO : 2020/165
KARAR TARİHİ : 25/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ehliyet yenileme talebinin reddedilmesi işleminin geri alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2020
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuran, doğuştan her iki el başparmak eksikliği nedeniyle %40 oranında engelli olduğunu, daha önce almış olduğu sürücü belgesine 2017 Eylül ayında sürücü belgesini yenilemek üzere
Bornova/İzmir’deki sağlık kuruluna başvurduğunda el konduğunu, kendisine her iki el başparmak eksikliği olan kişilerin yalnızca F sınıfı (traktör) ehliyeti verilebileceğinin ifade edildiğini, Manisa ve İstanbul’daki komisyonlara itiraz ettiğini ve CİMER’e de defalarca başvurduğu halde bir sonuç alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebinde bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 07/02/2020 tarih ve sayılı yazı ile Emniyet Genel
Müdürlüğü’nden konuya ilişkin olarak bilgi ve belge talep edilmiş; Genel Müdürlüğün
Kurumumuza göndermiş olduğu 12/03/2020 tarih ve sayılı yazıda özetle; 2.1. Başvuranın 29/12/2001 tarih ve sayılı H sınıfı sürücü belgesinin bulunduğu, belgenin Bornova İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından düzenlenen rapora göre 13/10/2017 tarihinde iptal edildiği, 2.2. İptal işleminin Sürücü Adayları Ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle
Muayenelerine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 8’inci maddesinin c bendinden düzenlenen “El eklemleri, her iki elin baş ve işaret parmaklarının hareketlerinin % 75’ten fazla kaybında ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanı raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bundan daha az hareket sınırlılığı yapan el parmaklarında fonksiyonel durumdaki ankiloz ve artrodezlerde ortopedi uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir.
Bir eldeki baş ve işaret parmağı dışındaki iki parmaktaki ankilozlarda ikinci grup sürücü belgesi sınıfları verilemez.” hükmü uyarınca yapıldığı, 2.3. Başvuranın itirazı üzerine İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde kurulan komisyonun kararının 11/01/2018 tarihinde alındığı ve 12/02/2018 tarihinde Manisa İl Sağlık Müdürlüğüne gönderildiği ifade edilmiştir.
3. Kurumumuz tarafından 07/02/2020 tarih ve sayılı yazı ile Sağlık Bakanlığı’ndan konuya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş; Bakanlığın Kurumumuza gönderdiği 15/02/2020 tarih ve sayılı cevabî yazıda özetle; 3.1. Söz konusu hükmün İçişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı’nın bir arada hazırladığı
Yönetmelikte yer aldığı, bu hükmün yeni bir hüküm olmadığını, 2015 yılında hazırlanan
Yönetmelikten evvel 26/09/2006 tarih 36301 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sürücü Adayları Ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair
Yönetmelik’in 8’inci maddesinin 2’nci fıkrasının a bendinde yer aldığı, 3.2. Yönetmeliğin hazırlanması için oluşturulan bilim komisyonunun “İki elin başparmağı araç kullanımında başta direksiyon olmak üzere önemli bir fonksiyona sahiptir. Her iki el başparmak noksanlığında ani durumlarda manevra yeteneği azalacağından trafik güvenliği açısından risk teşkil etmektedir.” kararı alındığını ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 41’inci maddesinde “Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar
İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”, 7. 29/12/2015 tarih ve 29577 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sürücü
Adayları Ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 8’inci maddesinin c bendinden düzenlenen
“El eklemleri, her iki elin baş ve işaret parmaklarının hareketlerinin % 75’ten fazla kaybında ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanı raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bundan daha az hareket sınırlılığı yapan el parmaklarında fonksiyonel durumdaki ankiloz ve artrodezlerde ortopedi uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Bir eldeki baş ve işaret parmağı dışındaki iki parmaktaki ankilozlarda ikinci grup sürücü belgesi sınıfları verilemez.” hükümlerini içermektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, doğuştan her iki el başparmak eksikliği nedeniyle %40 oranında engelli olduğunu, daha önce almış olduğu sürücü belgesine 2017 Eylül ayında sürücü belgesini yenilemek üzere
Bornova/İzmir’deki sağlık kuruluna başvurduğunda el konduğunu, kendisine her iki el başparmak eksikliği olan kişilerin yalnızca F sınıfı (traktör) ehliyeti verilebileceğinin ifade edildiğini, Manisa ve İstanbul’daki komisyonlara itiraz ettiğini ve CİMER’e de defalarca başvurduğu halde bir sonuç alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebi ile
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen cevabî yazıda özetle; başvuranın iki baş parmağının olmamasının Sürücü Adayları Ve Sürücülerde Aranacak Sağlık
Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 8’inci maddesinin c bendinden düzenlenen hüküm uyarınca ehliyet almasına engel teşkil ettiği, bu itibarla başvuranın daha önce almış olduğu ehliyetinin yenilenmediğini, İstanbul İl Sağlık
Müdürlüğü nezdinde oluşturulan komisyonun başvuranın itirazı reddettiğini ifade etmiştir.
11. Sağlık Bakanlığı’nın göndermiş olduğu cevabî yazıda ise, söz konusu Yönetmeliğin İçişleri
Bakanlığı ile birlikte hazırlandığı, tıbbî konularda öneri sunan Bilim Komisyonu’nun “İki elin başparmağı araç kullanımında başta direksiyon olmak üzere önemli bir fonksiyona sahiptir.
Her iki el başparmak noksanlığında ani durumlarda manevra yeteneği azalacağından trafik güvenliği açısından risk teşkil etmektedir.” şeklinde görüş beyan ettiği ifade edilmiş; mevzuatın iki el baş parmağı olmayan kişilerin ehliyet almaması hususunda düzenlenmesinin söz konusu bilimsel görüşün gereği olduğu ifade edilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iki el başparmağının olmaması sebebiyle mevzuat gereğince ehliyet almasının uygun olmadığı, Emniyet Genel
Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı’ndan gelen bilgi ve belgelerin incelenmesinde ehliyet yenilememe işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, Yönetmelik hükmünün bilimsel görüş çerçevesinde oluşturulduğu, bu itibarla başvuranın ehliyet yenileme talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve ilkelerine uygun davrandığı, ancak başvuranın sürücü belgesi yenilememe işlemine karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA ve EMNİYET GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi