TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7253-S.11063
BAŞVURU NO : 2019/4544
KARAR TARİHİ : 19/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MAKİNA VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tarafına yapılan tenzili rütbenin durdurulması ya da itfaiye veya memur kadrosuna atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, MKE Mühimmat Fabrikasında özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken; Kırıkkale Özel Güvenlik Komisyonunun 12.12.2018 tarihli ve … no’lu kararı ile özel güvenlik görevlisi kimliğinin kesin olarak iptal edildiğini, bunun üzerine MKE tarafından Kırıkkale
Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 27.12.2018 tarihli … sayılı yazısına istinaden Genel İdari
Hizmetler Sınıfında olan özel güvenlik kadrosunun Yardımcı Hizmetler Sınıfında olan hizmetli kadrosuna düşürülerek MKE Silah Fabrikasına naklen atamasının yapıldığını belirterek tarafına yapılan tenzili rütbenin durdurulmasını ya da eş değer bir kadro olan itfaiye veya memur kadrosuna atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğünün 26/06/2019 tarihli ve …
sayılı yazısında özetle; başvuranın Kırıkkale Özel Güvenlik Komisyonunca özel güvenlik çalışma izin belgesinin kesin olarak iptal edilmesi nedeniyle, koruma ve güvenlik görevlisi olarak çalıştırılmasının mümkün bulunmadığı, bu nedenle 5188 sayılı Özel Güvenlik
Hizmetlerine Dair Kanunun ilgili maddeleri ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9’uncu maddesi gereğince, MKE Silah Fabrikası Müdürlüğü emrine hizmetli olarak atamasının yapıldığı, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 20’nci maddesi kapsamında sağlık nedeniyle bu görevini yapamayacaklarını sağlık kurulu raporu ile belgelendiren koruma ve güvenlik görevlilerinin hizmetli pozisyonuna atamalarının yapıldığı, başvuran hakkında da aynı madde kapsamında işlem yapılabileceğinin değerlendirildiği, Kurumun bir Kamu İktisadi Teşebbüsü olup, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel istihdam ettiği bu kapsamda sözleşmeli personel açısından 657 sayılı Kanunun 36’ncı maddesinde belirlenen anlamda hizmet sınıfları bulunmadığı, bu nedenle başvuranın Genel İdare Hizmetleri sınıfında yer aldığından söz edilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmeli personelin Kurumlara ihdas edilmiş olan pozisyonlarda görev yaptığı, Kurumun itfaiyeci personel ihtiyacı bulunmadığı ve itfaiye hizmetlerinin yeni itfaiyeci personel ataması yerine özel firmalardan hizmet alımı yoluyla yerine getirilmesinden dolayı adı geçen personelin hizmetli pozisyonuna atandığı, bu tür atamalarda Kurumun merkez ve taşra teşkilatı işyerlerinde yer alan birimlerin faaliyet durumları, iş ve hizmetlerdeki değişiklikler ve eleman ihtiyaçları göz önüne alınarak, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun “Kimlik” başlıklı 12’nci maddesinde; “Özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir. Kimlik kartında görevlinin adı ve soyadı ile silahlı ya da silahsız olduğu belirtilir. Kimlik kartı görev alanı ve süresi içerisinde herkes tarafından görülebilecek şekilde yakaya takılır. Üzerinde kimlik kartı olmayan özel güvenlik görevlileri Kanunun 7 nci maddesinde sayılan yetkileri kullanamazlar.”
6. 399 Sayılı KHK’nın “Görev ve Yer Değişikliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir. Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir.”
7. Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görev grupları arasında geçişler” 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bulundukları görevi yapamayacaklarını Sağlık
Bakanlığınca kabul edilen tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelendirmiş olan … koruma ve güvenlik görevlisi pozisyonunda çalışanların İtfaiyeci veya İtfaiyeci ile aynı düzeyde görevlere veya daha alt görevlere, …
görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan genel hükümler çerçevesinde atamaları yapılabilir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; başvuranın, yapılan tenzili rütbenin durdurulması ya da eş değer bir kadro olan itfaiye veya memur kadrosuna atanma talebinin reddi, özel güvenlik kimliği alınan koruma ve güvenlik görevlilerinin Kurumdaki istihdamını düzenleyecek bir mevzuat düzenlemesi yapılması yönünde tavsiyede bulunulması şeklinde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaktayken kimlik kartının iptal edilmesi üzerine hizmetli olarak görevlendirilen başvuran, tarafına yapılan tenzili rütbenin durdurulmasını ya da eş değer bir kadro olan itfaiye veya memur kadrosuna atanmayı talep etmektedir.
10. Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair
Kanun ile Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte düzenlenmiştir. Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı iptal edilen başvuranın mezkur mevzuat çerçevesinde belirtilen yetkileri kullanamayacağı, dolayısıyla da özel güvenlik görevlisi olarak görev yapamayacağı açıktır.
11. Özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaya devam edemeyeceği anlaşılan başvuran, İdare tarafından 399 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesinde öngörülen, “sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yerinin değiştirilebileceği” hükmü kapsamında hizmetli kadrosuna atanmıştır. Bahse konu düzenlemede sözleşmeli personelin görevi veya görev yerinin değiştirilmesinde İdareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir.
12. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur(Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
13. Bu çerçevede yapılan incelemede; başvuranın, koruma ve güvenlik görevlisi pozisyonuyla eş değer bir kadro olan itfaiye veya memur kadrosuna atanma talebinin, İdare tarafından, Kurumun itfaiyeci personel ihtiyacı bulunmadığı ve itfaiye hizmetlerinin yeni itfaiyeci personel ataması yerine özel firmalardan hizmet alımı yoluyla yerine getirilmesi şeklinde gerçekleştirildiği gerekçesiyle reddedildiği, ayrıca koruma ve güvenlik görevlisinin yer aldığı eş değer grup içinde başvuranın talep ettiği itfaiye personelinin yanında atandığı hizmetli kadrosunun da yer aldığı anlaşılmış olup İdare tarafından takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir tespit yapılamamıştır.
14. Bununla beraber, başvuran, kendisinin Genel İdare Hizmetleri sınıfında olduğunu ve yapılan görev değişikliği ile Yardımcı Hizmetler sınıfındaki hizmetli kadrosuna indirildiğini iddia etse de, 657 sayılı Kanunda yer aldığı üzere Genel İdare Hizmetleri Sınıfı, anılan Kanunun kapsamına dâhil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurları kapsamaktadır. Dolayısıyla, sözleşmeli personel için herhangi bir hizmet sınıfının söz konusu olmadığı gibi sözleşmeli personel olarak görev yapan başvuranın 657 sayılı kanunda öngörülen hizmet sınıflarından biri kapsamında çalıştığından da söz edilemeyecektir. Bu bağlamda başvuranın iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; özel güvenlik görevlisi kimlik kartı iptal edilmiş olan başvuranın hizmetli kadrosunda çalıştırılmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
17. Bunlarla beraber, başvuranın hizmetli kadrosuna atanması işleminde İdare tarafından takdir yetkisi kullanılırken doğrudan uygulanmamakla birlikte, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen düzenleme de göz önünde bulundurulmuştur. Bahse konu düzenlemede, “bulundukları görevi yapamayacaklarını Sağlık Bakanlığınca kabul edilen tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerinden alacakları sağlık kurulu raporu ile belgelendirmiş olan koruma ve güvenlik görevlisi pozisyonunda çalışanların İtfaiyeci veya
İtfaiyeci ile aynı düzeyde görevlere veya daha alt görevlere atamalarının yapılabileceği belirtilmiştir. Yani bahse konu düzenleme kapsamında güvenlik görevlilerinin itfaiyeci olarak çalıştırılmalarının mümkün olduğu görülmektedir. Bu sebeple itfaiyeci personel ihtiyacı söz konusu olduğunda başvuranın bu kapsamda öncelikli olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa)
arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kırıkkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MAKİNA VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi