TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7464-S.11401
BAŞVURU NO : 2019/4788
KARAR TARİHİ : 23/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFYONKARAHİSAR ADLİ YARGI İLK DERECE
MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU
BAŞVURUNUN KONUSU : Mühendisler için öngörülen katsayılara göre “ek gösterge”, “ek ödeme” ve “zam ve tazminat” miktarının hesaplanarak tarafına ödeme yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza … … tarafından yapılan başvuruda başvuran, Afyonkarahisar Açık Ceza İnfaz
Kurumunda 19/09/2015 tarihinden itibaren teknisyen olarak çalıştığını, 05/07/2017 tarihinde
Afyon Kocatepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümünden mezun olması ve mezun olduğu bölümün bulunduğu hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenim olması sebebiyle hak ettiği zam ve tazminatların tarafına ödenmesi gerektiğini, konuyla ilgili Kurumuna başvuru yaptığını, ancak olumlu bir sonuç alamadığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesi için özel hizmet tazminatı, iş güçlüğü tazminatı, ek gösterge ve yan ödemenin mühendisler için öngörülen katsayılara göre düzeltilerek tarafına ödeme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme yazısına istinaden, Adalet
Bakanlığı Afyonkarahisar Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu
Başkanlığının 03/04/2019 tarih ve … sayılı yazı ve eklerinde;
2.1) 15/07/2017-15/01/2019 tarihleri arasında başvurana mühendisler için öngörülen zam ve
tazminatlara ilişkin tutarların ödendiği ancak tarihinde kişi borcu oluşturularak …
sayılı yazı ile belirtilen dönemlere ait 5.141.96 TL kişi borcu oluşturulduğu,
2.2) Afyonkarahisar Açık Ceza İnfaz Kurumunda görev yapan tüm personellerin maaş
işlemlerinin Bakanlar Kurulunun 2006/10344 sayılı Kararı hükümlerine göre yapıldığı,
3) Hazine ve Maliye Bakanlığının Afyonkarahisar Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben
29/03/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile 19/06/2019 tarihli ve … saylı yazısında,
3.1) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil “Teknisyen” unvanlı kadroda görev yapan ve bilahare
Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Öğretmenliği ile Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümlerinden mezun olan başvuranın “Mühendis” kadrosuna atanıp atanmadığına bakılmaksızın Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar eki
Cetvellerde “Mühendis” unvanı için öngörülen zam ve tazminatlardan yararlandırılabileceği,
3.2) 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı”
bölümünün (a) ve (b) bentlerinde ek gösterge rakamlarının unvanlar itibariyle belirlendiği, ek göstergeyle ilgili olarak açılan çeşitli davalar neticesinde Danıştay 11. Dairesince “(I) sayılı Ek
Gösterge Cetvelinin, Teknik Hizmetler Sınıfı bölümünün (a) bendinde yer alan ek göstergelerden yararlanabilmek için, Teknik Hizmetler Sınıfında bulunmak ve yine aynı bentte belirtilen kariyer unvanlara sahip olmak yeterli olup, bu unvanlara ilişkin kadrolarda bulunmak gibi bir koşulun öngörülmediği” yönünde, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca ise “657 sayılı Kanuna tabi kurumlarda görev yapan personelin ek göstergeleri, kadro şartına bağlanmış olup, ek göstergeden yararlanabilmek için salt unvana sahip olmak yeterli olmayıp, o unvana ilişkin görevde (kadroda) de bulunmak gerektiğinde kuşkuya yer olmadığı” ve “ek göstergenin öğrenim sonucu elde edilen unvana göre değil, kadro unvanına göre uygulanacağı” yönünde çeşitli kararlar verilmesi üzerine Danıştay İçtihatları Birleştirme
Kurulunun E:2005/2, K:2007/1 sayılı kararı uyarınca içtihadın, ek gösterge tespitinde kadro unvanının esas alınacağını öngören Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararları yönünde birleştirilmesine karar verildiği, buna göre, (a) bendinde belirlenen ek göstergelerden yararlanabilmek için söz konusu bentlerde sayılan unvanlı kadrolarda bulunuyor olmak gerektiğinden, “Teknisyen” kadrosunda görev yapan ve “Mühendis” unvanını almakla birlikte bu unvanlı kadroda bulunmayan personelin söz konusu unvan için öngörülen ek göstergelerden yararlandırılması imkânı bulunmadığı, ancak “Teknisyen” kadrosunda görev yapan ve Teknik
Eğitim Fakültesinden mezun olarak “Teknik Öğretmen” unvanı da almış olan personelin 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (b) bendinde öngörülen ek göstergelerden yararlandırılması gerektiği,
3.3) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu madde hükmü uyarınca aylıklarını
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlar için en yüksek Devlet memuru
aylığına (ek gösterge dahil), 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapıldığı, söz konusu Cetvelin “A-Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa Göre Alanlar” kısmının “2-Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel” sırasının (a) ve (b) bentlerinde kadro unvanları sayılarak bu kadrolarda bulunmak şartı aranılmış olduğundan, Teknik Hizmetler Sınıfına dahil “Teknisyen” kadrosunda görev yapan başvuran hakkında söz konusu sıranın (c) bendinde öngörülmüş olan ek ödeme oranının esas alınması gerektiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
4.1) “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinde, “Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında
bulunan personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir: A) Aylık
Göstergesi: Bütün sınıflar itibariyle her derece ve kademenin aylıklarının hesaplanmasına esas teşkil edecek Aylık Gösterge Tablosu aşağıdaki I Numaralı Cetvelde gösterilmiştir. B)
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E.
1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/2 md.) Ek
Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.”
4.2) (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (a) ve (b)
bendinde, “a) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar ile Şehir Plancısı ve Bölge Plancısı unvanını almış olanlar.
b) (Değişik: 1/5/2003-4856/42/d md.) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre
Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen Okulu mezunları,”
5) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin;
5.1) Ek 9 uncu maddesinde, “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personele, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile uzman jandarma ve uzman erbaşlara, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek
Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.”
5.2) Ekli (I) sayılı Cetvelinde,
Kadro ve Görev Unvanı Ek Ödeme Oranı (%)
2- Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel; a) Başmühendis, başmimar, mühendis, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar 150
2) 3-4 dereceden aylık alanlar 140
3) Diğer derecelerden aylık alanlar 130
b) Jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi ve astronom kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar 120
2) 3-4 dereceden aylık alanlar 110
3) Diğer derecelerden aylık alanlar 100
c) Ek ödeme oranları 1 nolu grupta düzenlenenler hariç, bu sınıfta yer alan diğer kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar 110
2) 3-4 dereceden aylık alanlar 100
3) 5-7 dereceden aylık alanlar 90
4) Diğer derecelerden aylık alanlar 85
6) 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesi uyarınca 17.4.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve 21.3.2019 tarihli ve 848 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararına istinaden 2019 yılında da uygulanmasına devam olunan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar’ın;
6.1) “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinde, “I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile
II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, esas alınır.”
6.2) “Bazı özel durumlara ilişkin esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e)
bendinde, “Bu Karara ekli I, II ve III sayılı cetvellerde yer alan zam ve tazminatların ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur: (…) e) Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve
hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran; Afyon Kocatepe Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümünden mezun olması ve mezun olduğu bölümün bulunduğu hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenim olması sebebiyle özel hizmet tazminatı, iş güçlüğü tazminatı, ek gösterge ve yan ödemenin mühendisler için öngörülen katsayılara göre düzeltilerek tarafına ödeme yapılmasını talep etmektedir.
9) Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil “Teknisyen” unvanlı kadroda görev yapan ve daha sonra
Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Öğretmenliği ile Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümlerinden mezun olan başvurana ödenecek “ek gösterge”, “ek ödeme” ve “zam ve tazminat” miktarının hesaplanmasında uyuşmazlık ortaya çıktığından, her bir hususun ayrı ayrı incelenmesi gerekmiştir.
10) Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2005/2, K:2007/1 sayılı kararında,
“Sonuçta, Yasanın, memuriyet görevi ve bu göreve ilişkin aylık ve ek göstergeleri, doğrudan bu göreve ait kadroya, diğer bir ifade ile bu göreve ait kadroda bulunmaya bağladığı anlaşılmaktadır. Yukarıdan beri yapılan açıklamalar karşısında; Yasanın, kadro ve aylığa ilişkin genel kuralları ile (I) ve (II) sayılı ek gösterge cetvellerinin dayanağı olan 43’üncü maddenin özel kuralları gözardı edilerek, (I) sayılı cetvelin, (II) Teknik Hizmetler Sınıfı bölümünde yer alan ek göstergelerin; sırf bu bölümde kadro ifadesinin ayrıca yer almamasından hareketle, unvan esas alınarak tespit edilebileceği sonucuna varmak mümkün değildir. Diğer bir ifade ile 43’üncü madde, uygulanacak ek gösterge rakamları için bu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellere göndermede bulunduğundan, uygulanacak ek gösterge rakamının tespitinde söz konusu cetvellerle birlikte 43’üncü maddede yer alan düzenlemenin de dikkate alınması ve bu kapsamda, maddenin öngördüğü o unvana ait kadroda bulunma koşulunun da gözönünde bulundurulması gerekmektedir.” Hükmü yer almaktadır.
11) Başvurana ödenecek “ek gösterge” miktarının hesaplanması incelendiğinde; 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde, bu
Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının, hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak, bu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı Cetvellerde yer alan ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı, bu kapsamda (I) sayılı Ek
Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (a) bendinde mühendisler için ek gösterge oranı belirlendiği, buna göre, (a) bendinde belirlenen ek göstergelerden yararlanabilmek için söz konusu bentlerde sayılan unvanlı kadrolarda bulunuyor olmak gerektiğinden, “Teknisyen” kadrosunda görev yapan ve “Mühendis” unvanını almakla birlikte bu unvanlı kadroda bulunmayan başvuranın söz konusu unvan için öngörülen ek göstergelerden yararlandırılması imkânı bulunmadığı, yukarda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme
Kurulunun E:2005/2, K:2007/1 sayılı kararı uyarınca da ek gösterge tespitinde kadro unvanının esas alınacağına karar verildiği, dolayısıyla, “Teknisyen” kadrosunda görev yapan ve Teknik
Eğitim Fakültesinden mezun olarak “Teknik Öğretmen” unvanı da almış olan başvuranın 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (b) bendinde öngörülen ek göstergelerden yararlandırılması işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
12) Başvurana ödenecek “ek ödeme” miktarının hesaplanması incelendiğinde; 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu madde hükmü uyarınca aylıklarını 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlar için en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapıldığı, söz konusu Cetvelin “A-Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
Göre Alanlar” kısmının “2-Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel” sırasının (a) ve (b) bentlerinde kadro unvanları sayılarak bu kadrolarda bulunmak şartının arandığı, Teknik Hizmetler Sınıfına dahil “Teknisyen” kadrosunda görev yapan başvuran hakkında söz konusu sıranın (c) bendinde öngörülmüş olan ek ödeme oranının esas alınması gerektiği, mühendisler için öngörülen ek ödeme miktarının başvurana ödenmesine imkan bulunmadığı anlaşılmıştır.
13) Başvurana ödenecek “zam ve tazminat” miktarının hesaplanması incelendiğinde;
Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil “Teknisyen” unvanlı kadroda görev yapan ve daha sonra
Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Öğretmenliği ile Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümlerinden mezun olan başvuranın “Mühendis” kadrosuna atanıp atanmadığına bakılmaksızın kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenmesi gerektiği, bu kapsamda başvuranın Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin
Karar eki Cetvellerde “Mühendis” unvanı için öngörülen zam ve tazminatlardan yararlandırıldığı görüldüğünden başvuruya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
14) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; Teknik Hizmetler Sınıfına dâhil “Teknisyen” unvanlı kadroda görev yapan ve daha sonra Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Öğretmenliği ile Mühendislik
Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümlerinden mezun olan başvurana ödenecek “ek gösterge”, “ek ödeme” ve “zam ve tazminat” miktarının hesaplanmasında yanlışlık tespit edilemediği, “ek gösterge” ve “ek ödeme” miktarının hesaplanmasında kadro unvanının esas alınması gerektiği, başvuranın mühendis kadrosunda görev ifa etmemesi nedeniyle mühendisler için öngörülen “ek gösterge” ve “ek ödeme” miktarını almasına olanak bulunmadığı, başvurana ödenecek “zam ve tazminat” miktarının hesaplanmasında ise ilgili mevzuat gereğince “Mühendis” kadrosuna atanıp atanmadığına bakılmaksızın kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak ödeme yapılması gerektiği, bu kapsamda Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği bölümlerinden mezun olan başvurana mühendisler belirlenen “zam ve tazminat” miktarının ödendiği tespit edildiğinden İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve AFYONKARAHİSAR ADLİ YARGI İLK DERECE
MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi