TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10775-S.16630
BAŞVURU NO : 2019/5628
KARAR TARİHİ : 25/10/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın; klima teknisyenliği alım mülakatında tarafına
BAŞVURUNUN KONUSU :
verilen puana itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2018 yılı Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Sözleşmeli Personel Alım ilanı üzerine, Gaziantep Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığına
… Teknisyeni alımı için başvuruda bulunduğunu, 16/01/2019 tarihinde açıklanan sözlü sınav puanının 65 olması nedeniyle elendiğini bununla birlikte kadroya alım yapılan dilekçede adı geçen şahsın mülakata girmediğini belirterek sözlü sınavın yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 30/05/2019 tarih ve … saylı bilgi ve belge cevap yazısında özetle; ilgilinin 26 Eylül 2018 tarihinde … teknikerliği sözlü sınavına girdiği, Adalet Bakanlığı Memur, Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin ilgili maddesine göre sözlü sınavın yapıldığı, başvuranın sınav performansına delil teşkil edecek herhangi bir yazılı, görüntülü veya sesli kaydın olmadığı sınav sonuçlarını başarılı başarısız ve yedek sınıflarına ayırarak ilan edildiği, 18/01/2019 tarihinde ilgilinin sınava itiraz ettiği ve taraflarınca da 15/02/2019 tarihinde reddedildiği belirtilmiştir. Ayrıca ilgili idare tarafından 01/10/2019 tarihinde gönderilen ek bilgi ve belgeye cevap yazısında dilekçede adı geçen şahsın mülakat tutanakları da gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Liyakat:
C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”
5. 10/07/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Adalet
Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde;
(Değişik:RG-6/10/2016-29849) Bağlı Kuruluş kadroları ile zabıt kâtipliği, cezaevi kâtipliği, mübaşir, şoför (Mülga ibare:RG-14/3/2019-30714)(…) ve daktilograf kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere sözlü sınava, merkezi sınavda alınan puanlar esas olmak kaydıyla, en yüksek puandan başlamak üzere ilân edilen kadro sayısının beş katı kadar aday çağırılır.
(1)
(Ek ikinci fıkra:RG-6/5/2014-28992) (Değişik:RG-22/9/2016-29835) Bağlı Kuruluş kadroları ile mübaşir (Mülga ibare:RG-14/3/2019-30714)(…) ve şoför kadroları için yapılacak sözlü sınava merkezi sınavda alınan puanlar esas olmak kaydıyla, en yüksek puandan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının on katı kadar aday çağırılır.
(1)
(Ek üçüncü fıkra:RG-6/5/2014-28992) Zabıt kâtipliği, cezaevi kâtipliği ve daktilograf kadrolarına yapılacak atamalarda uygulamalı sınava merkezi sınavda alınan puanlar esas olmak kaydıyla, en yüksek puandan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının yirmi katı kadar aday çağırılır. Uygulamalı sınavda başarılı olanlar arasından doğru kelime sayısı esas alınmak kaydıyla en fazla doğru kelime yazan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının üç katı kadar aday sözlü sınava çağırılır.
Boy ve kilo şartı aranan unvanlarda; ilân edilen kadro sayısının (Değişik ibare:RG14/3/201930714) beş katı aday içerisinden boy ve kilo şartını taşıyanlar sözlü sınava katılmaya hak kazanır.
Sözlü sınav; İlgilinin atanacağı kadronun gerektirdiği mesleki bilgi 40, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi 20, Genel kültür 20, Bir konuyu kavrama ve ifade yeteneği 20, puan olmak üzere toplam 100 puan üzerinden yapılır.
İlgilinin atanacağı kadronun gerektirdiği mesleki bilgi tespit edilirken; Zabıt kâtipliği ve mübaşirliğe atanacaklara genel hukuk bilgisi ve kalem mevzuatına, İnfaz ve koruma memurluğuna atanacaklara genel hukuk, infaz mevzuatı ve ceza infaz kurumu idaresine, Diğer kadrolara atanacaklara ise atanacağı kadronun gerektirdiği teknik bilgiye ilişkin konuların bir veya birkaçından soru sorulur. Şoför kadrolarına atanacaklar için bu tespit araç başında ve kullanma becerisi de ölçülmek suretiyle yapılır.
(Değişik beşinci fıkra:RG-14/7/2012-28353) Yapılan değerlendirme, sınav kurulu veya adalet komisyonu üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı EK 3-A Aday Değerlendirme
Formuna işlenir.
(Değişik altıncı fıkra:RG-14/7/2012-28353) Sözlü sınav bitirildikten sonra sınav kurulu veya adalet komisyonu üyelerince yapılan değerlendirme sonuçları EK 3-B Birleştirme
Tutanağında gösterilir. İlgilinin sözlü sınavda başarılı sayılabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.
Sözlü sınav sonuçları EK 3-C Nihai Başarı Listesinin ilgili hanesine işlenir.”
Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. İdare tarafından yapılan sözlü sınava ilişkin olarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık saptanmadığı değerlendirilerek başvuranın talebinin reddine, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”,, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınav öncesinde soruların cevap anahtarlarının düzenlenmesi ve ilgilinin verdiği cevapları bir tutanak halinde kayıt altına alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Gaziantep Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu
Başkanlığına … Teknisyeni olarak başvuruda bulunduğunu, mülakat sınavından elendiğini belirterek mülakatın yenilenmesini talep etmektedir.
8. İlgili mülakat, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin ilgili maddesine göre yapılmış olup, söz konusu yönetmeliğin ilgili maddesi gereğince İlgilinin atanacağı kadronun gerektirdiği mesleki bilgi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, Genel kültür, Bir konuyu kavrama ve ifade yeteneği yönünden değerlendirildiği, diğer kadrolara atanacaklara ilişkin olarak da mesleki bilginin teknik bilgiye ilişkin soru sorularak değerlendirme yapılması şeklinde olacağı belirtilmiştir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. Bakanlık tarafından yapılan sözlü sınavda ilgili komisyon üyeleri tarafından yönetmelikte belirtilen konu başlıkları altında komisyon üyelerince tek tek değerlendirme yapıldığı anlaşılmıştır. Ancak ilgili değerlendirmelerin sadece puanlama suretiyle yapıldığı ilgilinin mesleki bilgisini ölçmek suretiyle hangi soruların sorulduğu ve nasıl cevap verildiği tutanakta yer almamıştır.
12. Diğer taraftan, ilgili mevzuatın 14 üncü maddesinde,100 puan üzerinden en az 70 puan almak suretiyle sözlü sınavdan başarılı olunabileceği düzenlenmiş olup, komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın
65 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit
edilmiştir. Ek olarak başvuranın dilekçesinde adı geçen şahsa ait mülakat tutanakları
Kurumumuza ulaştırılmış olduğundan, ilgilinin mülakata alınmış olduğu anlaşılmıştır.
13. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 04/09/2019 tarihli ve S.12107 yazı ile bildirilmiş olup Gaziantep İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi