TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6294-S.9503
BAŞVURU NO : 2019/5488
KARAR TARİHİ : 26/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
TÜRKİYE JOKEY KULÜBÜ DERNEĞİ (Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın işe iade talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; 2018 Nisan ayında özlük hakları
Türkiye Jokey Kulübünde (TJK) olmak üzere Tarım Bakanlığı Yüksek Komiserler Kurulunun
Ankara Hipodromunda büro memuru olarak işe başladığını, Türkiye Jokey Kulubü ile arasında belirli süreli sözleşme bulunduğunu ve sözleşmenin bitiş tarihinin 31/12/2018 olarak belirlendiğini, bununla birlikte sözleşmesinin gerekçesiz olarak 16/10/2018 tarihinde feshedildiğini belirterek işe iade talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Tarım ve Orman Bakanlığı Yüksek Komiserler Kurulunun 28/03/2019 tarihli ve …
sayılı yazısında;
2.1. 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanunun 8 inci maddesi gereğince çıkarılan At Yarışları
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde Yüksek Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğü ve
Yüksek Komiserler Kurulu Çalışma Ofislerinin düzenlendiği, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 6132 sayılı At Yarışları Kanunu ve bu kanunlara bağlı olarak çıkarılan Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soykütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı
Hakkında Yönetmelik, At Yarışları Yönetmeliği ve At Yarışları Müşterek Bahisler
Yönetmeliği gereğince atçılık ve yarışçılık ile ilgili hizmet ve çalışmaların Yüksek Komiserler
Kurulu ve emrindeki büro personeli tarafından yerine getirildiğini, bu hizmetlerin yürütülmesi amacıyla Bakanlık Makamının 21/03/2018 tarihli ve … sayılı oluru ile özlük hakları Türkiye
Jokey Kulübü tarafından karşılanmak üzere “Ankara Yarış Komiserleri Büro Memur” kadrosunun ihdas edildiği, bu kadroya başvuranın aylık net … TL ücretle ve 31/12/2018 tarihine kadar belirli süreli iş akdi ile atandığı,
2.2. Bakanlığın Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünün 23/05/2018 tarihli yazısıyla başvuranın, adı geçen Genel Müdürlüğün emrine geçici olarak görevlendirilmesinin talep edildiği, Bakanlık Makamının 27/06/2018 tarihli ve … sayılı Olur’u üzerine ilgilinin 02/07/2018 tarihinde anılan Genel Müdürlükteki geçici görevine başladığı, At Yarışları
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi uyarınca Bakanlık Makamının 12/10/2018 tarihli ve … sayılı
Olur’una istinaden, Yüksek Komiserler Kurulu emrine tahsis edilen Ankara Yarış Komiseri
Büro Memuru kadrosuna belirli süreli iş akdi ile ataması yapılan başvuranın hizmetine ihtiyaç kalmaması nedeniyle kadrosunun tasarrufa alındığı,
3. Türkiye Jokey Kulübünün 08/05/2019 tarihli ve … sayılı yazısında;
3.1. Başvuranın, özlük hakları Türkiye Jokey Kulübü At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi
İşletmesi tarafından karşılanmak suretiyle, Yüksek Komiserler Kurulu bünyesinde Ankara
Yarış Komiser Büro memuru kadrosunda 31/12/2018 tarihine kadar çalıştırılmak üzere 12/04/2018 tarihinde 4/a sigortalı olarak işe başladığı, Tarım ve Orman Bakanlığı Yüksek
Komiserler Kurulunun 15/10/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ile Bakanlık Makamının 12/10/2018 tarihli ve … sayılı Olur’u ile bazı kadrolara ihtiyaç kalmaması gerekçe gösterilerek kadrosu tasarrufa alınmış olduğundan iş akdinin feshedildiği ve başvurana aylık ücretleri ile fesih nedeniyle ihbar tazminatının ödendiği, kayıtların tetkiki neticesinde başvuran hakkında yürütülmüş adli ya da idari bir soruşturmanın veya tecziye edilmiş bir disiplin cezasının bulunmadığı, açıklanmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun;
4.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “İdare: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini, … ifade eder.”,
4.2.“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 6132 Sayılı At Yarışları Hakkında Kanunun;
5.1. 1 inci maddesinde; “(Değişik: 22/3/2006 – 5476/1 md.) Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir.”,
5.2. 5 inci maddesinde; “Tarım Vekaletinin birinci maddede yazılı hak ve selahiyetleri at yetiştirme ve ıslahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve amme menfaatine çalıştığı usulen onanmış derneklerden uygun görülecek bir veya bir kaçına muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemek üzere Cumhurbaşkanı kararı ile devredilebilir. (Ek cümle: 11/6/2010-5996/46 md.) Tarım ve
Köyişleri Bakanlığına tahsis edilmiş bulunan araziler, at yarışı düzenleme yetkisi devredilen kurum, kuruluş veya özel hukuk tüzel kişisine bedelsiz olarak kullandırılabilir.
Devredilen hak ve salahiyetler derneğin kanun, yönetmelik veya anlaşma hükümlerine riayet etmemesi halinde müddet dolmadan önce geri alınabileceği gibi müddetini dolduran derneğe aynı hak ve salahiyetlerin yine bu madde hükümleri dairesinde yeniden verilmesi caizdir.
Tarım Vekaleti bu derneğin bilümum muamelat, kayıt ve hesabatını her zaman teftiş ve murakabe etmeye, direktifler vermeye salahiyetlidir. Derneğin statüsünde yazılı murakıplardan ayrı olarak Vekalet kendi memurlarından uygun gördüklerini murakıplıkla vazifelendirebilir.”,
5.3. 8 inci maddesinde; “(Değişik: 11/6/2010-5996/46 md.) Yarışların şartlarına, tertip, icra ve inzibatına, hipodrom ve yarış yerlerinin tanzim ve idaresine, yarış programları, ikramiyeler veya müşterek bahislere dair teknik, idarî, malî ve inzibatî hususlara, Yüksek Komiserler
Kurulunun teşekkül sureti, görev ve yetkilerine, görevlendirilecek 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tâbi personel ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki personel ve diğer personele yarış gelirlerinden karşılanmak şartıyla, 16 yaşından büyükler için tespit edilen aylık brüt asgarî ücretin dört katını geçmemek üzere yapılacak aylık net ödemeler ile harcırahlara, Jokey Kaza ve Yardım Sandığı kurulması ile yardım sandığına üye olabilecekler, yardım sandığına at binme ücretinin % 10’unu geçmemek üzere kesinti yapılması, sandığın diğer gelirlerinin tespiti, sandık gelirlerinin harcanması ile bu gelirlerin, 5 inci madde uyarınca yetkilendirilen ilgili kurum veya kuruluşa borç olarak verilmesine veya ek 1 inci madde hükmü uyarınca oluşturulan hesaba aktarılmasına, disiplin cezalarının hangi hâllerde hangi merciler tarafından verileceğine, yarışların ve yetki verilmiş dernek, belediye ve il özel idarelerinin murakabe ve teftiş tarzı ile doping muayenelerine ait usuller, bu Kanun ve uluslararası yarış esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icaplarına göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.”
6. 19/04/2011 tarihli ve 27910 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan At Yarışları
Yönetmeliğinin “Yüksek Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğü ve Yüksek Komiserler
Kurulu Çalışma Ofisleri” başlıklı 6 ncı maddesinde: (Değişik cümle:RG-23/6/2018-
30457) Yüksek Komiserler Kuruluna bağlı, at yetiştirme ve ıslahı, at yarışları ve yarış mevzuatı
konularında bilgi ve tecrübe sahibi, tercihen atçılık konusunda doktora yapmış ve Yüksek
Komiserler Kurulu Genel Koordinatörü unvanı verilen bir Veteriner Hekimin yönetiminde, yeterli sayıda personelden oluşan bir Yüksek Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğü bulunur. Hipodrom bulunan illerde Yüksek Komiserler Kurulu Koordinatörü unvanı verilen bir kişi yönetiminde yeterli sayıda personelden oluşan Yüksek Komiserler Kurulu Çalışma Ofisi kurulur. Genel Koordinatör, koordinatör ve Genel Koordinatörlük personeli, Yüksek
Komiserler Kurulu Başkan Yardımcısının teklifi ve Başkanın uygun görüşü ile Bakan tarafından atanır. Ayrıca, aynı usulle Yüksek Komiserler Kurulu ve Genel Koordinatöre idari, teknik, hukuki ve mali konularda yardımcı olmak üzere müşavirler görevlendirilebilir. Yüksek
Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğünde çalışan personel ve müşavirlerin ücretleri ile
Yüksek Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğünün giderleri yarış gelirlerinden karşılanır.
Yüksek Komiserler Kurulu Genel Koordinatörlüğünün çalışma usul ve esasları ile organizasyon şeması, çalışacak personelin sayısı ve nitelikleri Yönerge ile düzenlenir.
(2) Yüksek Komiserler Kurulu Çalışma Ofisleri; soy kütüğü ve pedigri ile ilgili müracaatları
Yüksek Komiserler Kurulu adına değerlendirerek sonuçlandırır. Değerlendirmeye ilişkin sonuçlar aylık raporlar halinde Yüksek Komiserler Kuruluna iletilir.
(3) Yarışlarla ilgili Yüksek Komiserler Kurulu Çalışma Ofislerine yapılan müracaatlar yirmi dört saat içerisinde Yüksek Komiserler Kuruluna bildirilir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın işe iade talebinin reddi, bununla birlikte başvuranın hizmetine tekrar ihtiyaç duyulması halinde öncelikle işe alınması hususunda Türkiye Jokey Kulübüne tavsiyede bulunulması hususunda kısmen tavsiye kısmen ret yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere; iş akdinin süresinden önce ve gerekçesiz olarak feshedildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Başvuranın iş sözleşmesinin Türkiye Jokey Kulübü ile akdedildiği ve sözleşmeyi fesheden tarafın yine anılan Kulüp olması nedeniyle ilk olarak başvuruya konu talebin Kurumumuzun görev alanında olup olmadığının açıklanması gerekmektedir. Zira Kamu Denetçiliği
Kurumunun amacı idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek olup anılan Kurumun bu kapsamda olup olmadığının incelenmesi öncelik gerektirmektedir.
10. 07/06/1926 tarihinde kabul edilmiş 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanununa dayanılarak kurulan Yüksek Yarış ve Islah Encümeni 1948 yılında Türkiye Jokey Kulübüne dönüştürülmüş ve 1953 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile “kamuya yararlı dernek” olduğu kabul edilmiştir.
Keza Danıştay 7. Dairesinin 02/06/1999 tarihli ve E.1997/3203, K.1999/2347 sayılı kararında da Kulübün dernek statüsünde bir kuruluş olduğu kabul edilmiştir.
11. 6132 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle, (maddede yer aldığı şekilde) Tarım ve Köyişleri
Bakanlığına ait olan bir kısım yetkinin Türkiye Jokey Kulübüne devredilebileceği düzenlenmiş, bu yetkiye dayanılarak Kulüp ve Bakanlık arasında çeşitli zamanlarda yenilenen sözleşmeler gerçekleştirilmiştir. En son 12/12/2016 tarihli ve 2016/6903 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile
Türkiye sınırları içinde at yarışı düzenleme yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerinde yurt içinde ve yurt dışından müşterek bahis kabul etme hak ve yetkisinin Türkiye
Jokey Kulübüne devredilmesine ilişkin olarak sürenin 31/12/2017 tarihine kadar uzatılması kararlaştırılmış, 6132 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi ile yurt içinde at yarışları düzenleme, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen at yarışları üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etme hak ve yetkilerine ilişkin lisanslar, topluca 1/1/2018 tarihinden itibaren 49 yıl süreyle Türkiye Varlık Fonuna devredilmiştir.
12. Dolayısıyla, bu tarihten sonra Kulüp ve Bakanlık arasındaki ilişki hakkında değerlendirme yapmak güç olmakla birlikte, Kulübün Bakanlıkla arasında yapmış olduğu idari sözleşme vasıtasıyla kamu gücü ayrıcalıklarından yararlanması dolayısıyla kamu hukukundan etkilenen tüzel kişilik olduğu kabul edilmelidir. Bu halde, yukarıda 4.1. numaralı paragrafta yer alan 6328 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan tanım gereğince, Kulüp tarafından gerçekleştirilen uyuşmazlığa konu işlemin Kurumumuzun görev alanı içinde olduğu değerlendirilmektedir.
13. Bu değerlendirmeden sonra başvuruya konu talebe ilişkin olarak incelemeye geçilirse başvuranın temel talebi, sözleşmesinin süresinden önce gerekçesiz olarak feshedilmesine ilişkin yaşadığı mağduriyetinin giderilmesidir. İdare tarafından Kurumuza iletilen belgelerin incelenmesi neticesinde; At Yarışları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi uyarınca, özlük hakları
Türkiye Jokey Kulübünden karşılanmak üzere Yüksek Komiserler Kurulu emrine bir adet
“Ankara Yarış Komiserleri Büro Memur” kadrosu ihdas edilerek anılan kadroya aylık net …TL ücret ile 31/12/2018 tarihine kadar başvuranın atanmasının, Bakanlık Makamının 21/03/2018 tarihli ve … sayılı oluru ile uygun görüldüğü, bunun üzerine başvuran ile Türkiye Jokey Kulübü arasında belirlenen şartlara uygun olarak 12/04/2018 tarihinde iş akdi imzalandığı, daha sonra başvuranın geçici görevlendirme talepli 22/05/2018 tarihli dilekçesi üzerine Bakanlık
Makamının 27/06/2018 tarihli ve … sayılı Olur’u üzerine ilgilinin 02/07/2018 tarihinde anılan
Genel Müdürlükteki geçici görevine başladığı, bununla birlikte Yüksek Komiserler Kurulu emrine tahsis edilen yarış komiserler kurulu büro şefi, memur ve Yüksek Komiserler Kurulu memur kadrolarına atanan ekli listedeki kimselerin hizmetine ihtiyaç bulunmadığından
Bakanlık Makamının 12/10/2018 tarihli ve … sayılı Olur’u ile anılan kadroların tasarrufa alındığı görülmüştür. Bunun üzerine başvuranın belirli süreli sözleşmesinin 31/12/2018 tarihinden önce sonlandırılarak kendisine ihbar tazminatının ödendiği, dosyaya sunulan dekonttan anlaşılmıştır.
14. Dolayısıyla, başvuranın görevlendirilmesi ve görevinin sonlandırılması hususlarında idarenin takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır. İdarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanan takdir yetkisinin ise kamu yararına veya hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ilişkin dosya kapsamında bir belge ya da bulguya rastlanılamamıştır.
15. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler neticesinde, anılan kadroda görev alması için kendisiyle belirli süreli hizmet sözleşmesi akdedilen başvuranın kadrosunun tasarrufa alınması nedeniyle sözleşmenin sonlandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemine karşı Ankara İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA, TARIM ve ORMAN BAKANLIĞI ile TÜRKİYE JOKEY
KULÜBÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi