(KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/7800-S.11936

BAŞVURU NO : 2019/5590

KARAR TARİHİ : 29/08/2019

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran, Kurumumuza vekil aracılığıyla yaptığı başvurusunda, özetle; Emniyet Genel

Müdürlüğü Polis Akademisi Başkanlığının koordinesinde yapılan 2018 yılı 1. Dönem

Çarşı ve Mahalle Bekçiliği Sınavını … asil olarak kazandığını, daha sonra yapılan sözlü ve spor mülakat aşamalarını da başarı ile tamamladığını, ancak 03/01/2019 tarihinde

Yozgat Valiliği Değerlendirme Komisyonu Başkanlığınca hakkında “Güvenlik

Soruşturması ve Arşiv Araştırması Olumsuz Kararı” verilmesi nedeniyle atamasının yapılmadığını, söz konusu kararın Yozgat 2. Asliye Ceza Mahkemesince “Hakaret” suçundan 15/09/2015 tarihinde 304 gün karşılığı olan 6080 TL Adli Para Cezası almış olması nedeniyle verildiğini, bu cezanın 5 yıl boyunca Hükmün Açıklanmasının Geri

Bırakılması Denetimine tabi tutulduğunu, söz konusu cezanın 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 48 inci maddesinin 5 inci maddesinde yer alan bir yıllık sürenin altında kaldığını, verilen cezanın niteliğinin mezkûr maddede sayılan diğer suçlara ilişkin olmadığını, ayrıca ertelenmiş bir ceza olduğunu, bu haliyle memuriyete girmesine engel teşkil edecek nitelikte olmadığını belirterek, söz konusu Yozgat Valiliği Değerlendirme

Komisyonu Kararının iptal edilerek çarşı ve mahalle bekçisi olarak atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Yozgat Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 08/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve

eklerinde, özetle; başvuran hakkında Yozgat 2. Asliye Ceza Mahkemesince “Hakaret”

Suçundan 15.09.2015 tarihinde 304 gün karşılığı 10 Ay 6080 TL Adli Para Cezası ile

Cezalandırıldığı, almış olduğu bu cezanın 5 yıl hükmün açıklanmasının geriye bırakılması nedeniyle denetime tabi tutulmuş olduğu, 772 sayılı Çarşı ve Mahalle

Bekçileri Kanununun 6. Maddesinde “Çarşı ve mahalle bekçisi olacaklarda aşağıdaki niteliklerin bulunması şarttır. (…) E) Ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanmak, dolanlı iflas veya yüz kızartıcı başka bir fiilden dolayı hapis cezasında hükümlü bulunmamak, (…) ” açıkça belirtildiğinden, Yozgat Valiliği

Değerlendirme Komisyonu Başkanlığınca “Olumsuz” karar verildiği ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın

3.1) “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde;

“Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”

3.2) “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”

4) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci

maddesinde; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.

A) Genel şartlar:

… 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.

…8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.

B) Özel şartlar:

… 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”

5) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “Hükmün Açıklanması ve Hükmün

Açıklanmasının Geri Bırakılması” başlıklı 231 inci maddesinde; “… (5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.

… (10) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.

… (13) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak

Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.

6) 5352 sayılı Adli Sicil Kanununun “Diğer bilgilerin kaydı” başlıklı 6 ncı maddesinin

birinci fıkrasında; “Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim, askerî hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askerî savcılık tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedilir.”

7) 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu

Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402

Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un birinci maddesinde; “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli

Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.

(1) (Ek:18/10/2018-7148/29 md.) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge almaya, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında tutulan kayıtlara ulaşmaya, Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturma sonuçlarını, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile kesinleşmiş mahkeme kararlarını almaya yetkilidir.

Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.”

8) 12/04/2000 tarihli ve 24018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin

8.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“Bu Yönetmelikte geçen; …

f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, … ifade eder.”

8.2) “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11

inci maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam dikkate alınarak, kişinin kayıtlı ikamet adresi ile fiilen ikamet ettiği adres esas alınmak suretiyle; a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Genel kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat birimlerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında arama kaydı veya herhangi bir tahdidin olup olmadığı, c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar

Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı, ç) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, d) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, araştırılır.”

8.3) “Yöntem” başlıklı 12 nci maddesinde;

“Bu Yönetmelik kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik

soruşturması ve arşiv araştırmasında aşağıdaki yöntem izlenir:

… ç) Güvenlik soruşturmasını ve arşiv araştırmasını isteyen makama, kişi hakkında karar vermeye yeterli bilgiler aktarılır.”

8.4) “Değerlendirme” başlıklı 15 inci maddesinde;

“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla gerektiğinde kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri ile 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesi kapsamında belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı gibi hususları incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda görevlendirilecek bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün, illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan değerlendirme komisyonu kurulur. Cumhurbaşkanlığında kurulacak

Değerlendirme Komisyonu İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin başkanlığında belirlenecek genel müdürlerin katılımıyla oluşur. Türk Silahlı

Kuvvetlerinde ise bu Komisyonun oluşumu kendi yönergeleri ile belirlenir.

Değerlendirme Komisyonunun çalışma tutanakları ve kararları gizlidir.”

9) 02/03/2018 tarihli ve 30348 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş Sınavı Yönetmeliği’nin “Çarşı ve mahalle bekçisi adaylarının atamaları” başlıklı 19 uncu maddesinde, “İllerdeki ilgili emniyet birimleri tarafından kendi iline planlanan asıl adaylara güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılarak, sonucu olumlu olanlar tebligat üzerine en geç altmış gün içerisinde, Sağlık

Yönetmeliği hükümlerine göre alacakları sağlık kurul raporlarını, planlandığı ildeki eğitim şube müdürlüğüne teslim ederler.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; çarşı ve mahalle

bekçiliği sınavında başarılı olan başvuran hakkında hakaret suçu nedeniyle verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı gerekçe gösterilerek arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahsedilemeyeceği değerlendirilerek, başvuranın atamasının gerçekleştirilmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiğine yönelik hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Başvuran, hakkında verilen “Çarşı ve Mahalle Bekçisi Olamaz” kararının iptalini ve

atamasının gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

12) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve

esenlikli bir biçimde yürütülmesi amacıyla, ilgili Kanunlarda kamuda işe alınacak memurlarda birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.

13) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesine, 03/10/2016 tarihinde 676

sayılı KHK ile eklenen sekizinci bent yoluyla devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar arasına “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı da eklenmiş olup, daha önce gizlilik dereceli birim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel için, ayrıca özel mevzuatlarınca sadece belli mesleklerdeki memurlar için aranan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması şartı, devlet memurluğuna atanacakların tamamı için getirilmiş bulunmaktadır.

14) Ayrıca, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde, özel şartların

düzenlendiği (B) bölümünün ikinci bendinde, Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak gerektiği hüküm altına alınmıştır. Çarşı ve Mahalle

Bekçiliğine Giriş Sınavı Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesinde ise, aday listesine girenlerden yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olanlardan sağlık kurulu raporu isteneceği düzenlenmiştir.

15) Bilindiği üzere, çarşı ve mahalle bekçiliği teşkilatı, en büyük mülkiye amirinin emrinde,

genel zabıtaya yardımcı, silahlı bir kuruluş olarak, genel kolluk kuvvetlerinin derhal müdahalesine imkan bulunmayan acele ve zaruri haller suç işlenirken müdahale etmek, suç işlenmesini önlemek, suç delillerinin kaybolmasını önlemek, genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olmak, kamu düzenini bozacak faaliyetlerin önüne geçmek için gerekli tedbirleri almak, halkın sükun ve istirahatinin bozulmasını önlemek, belli konularda mahalle sakinlerine yardımcı olmak gibi çeşitli ve önemli görevler yürüten bir birimdir. Bu açıdan, Çarşı ve Mahalle Bekçisi olacak adayların her yönden güvenilirliklerinin tespit edilmesi, Devletin ve toplumun ileride uğrayabileceği zararın veya tehlikenin önceden önlenmesi için büyük bir titizlik gösterilmesi zaruridir.

16) Bütün memurlarının istihdamında olduğu gibi, Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin işe

alınmasında, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldıktan sonra Güvenlik

Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 15 inci maddesi uyarınca kurulan

Değerlendirme Komisyonlarına, ilgili hakkında yaptırılan Güvenlik Soruşturması ve

Arşiv Araştırması sonucuna göre, ataması yapılacak kişinin işe alınıp alınmaması konusunda karar alma; amire de Komisyon raporuna istinaden ilgili hakkında atama kararı verip vermeme konusunda takdir hakkı tanındığı görülmektedir.

17) İdarelerin, atama yapacağı kadrolar için, ifa edilecek görevin ve görev yerinin özelliği

dikkate alınarak hangi nitelik ve şartlarda personel alınması konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte; idarelere tanınan bu takdir yetkisi, hukuken kabul edilebilir koşulların varlığı halinde tanınmış bir karar alma serbestisidir. Dolayısıyla, idarelerin sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir.

18) Somut olayımızda, çarşı ve mahalle bekçisi alımını yapan Yozgat Valiliği bünyesinde

oluşturulan Güvenlik Soruşturması Değerlendirme Kurulunun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda başvuranın Yozgat 2. Asliye Ceza Mahkemesince “Hakaret”

Suçundan 15.09.2015 tarihinde 304 gün karşılığı 10 Ay 6080 TL Adli Para Cezası ile

Cezalandırıldığı ve almış olduğu bu cezanın 5 yıl hükmün açıklanmasının geriye bırakılması nedeniyle denetime tabi tutulmuş olduğunun görülmesi üzerine, Değerlendirme Komisyonu tarafından bekçi olamayacağına karar verilmiştir.

19) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun hükmün açıklanması ve hükmün

açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenlemeleri içeren 231 inci maddesinde de sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan cezanın nitelik ve süresine göre belirlenen hallerde mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceği hükme bağlanmış, maddenin devamında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için gerekli şartlar belirlenmiştir.

20) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir

sonuç doğurmamasını ifade ettiği 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesinde açıkça belirtilmiş olup, buna göre sanığın suçluluğu sabit olmakla birlikte

Kanunda öngörülen denetimli serbestlik tedbirlerine uygun davranılması ve öngörülen diğer koşulların varlığı halinde suç hiç işlenmemiş gibi kabul edileceği açıktır.

21) Bu durumda, başvuran hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının

verildiği ve 5 yıl denetimli serbestlik öngörüldüğü dikkate alındığında, denetimli serbestlik süresi henüz dolmamış olsa da, söz konusu hükmün başvuran hakkında hukuki sonuç doğurmaması gerekmektedir. Kaldı ki, başvurana verilen Adli Para Cezası 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinin 5 inci maddesinde yer alan bir yıllık sürenin altında kaldığı gibi, verilen cezanın niteliğinin bu maddede sayılan diğer suçlara da ilişkin olmadığı görülmektedir.

22) Somut olayımızda, mahkemece başvuranın geçmişi, kişilik özellikleri, daha önce kasıtlı

bir suçtan mahkum olmamış olması dikkate alınarak ve duruşmayı yürüten hakimin gözlemlerine göre başvuranın yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varması sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, ayrıca, mahkûmiyet süresinin 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan bir yıllık sürenin altında kaldığı ve verilen cezanın yine bu maddede sayılan memuriyete engel suçlardan olmadığı, hükmün açıklanmasının ilgili hakkında hüküm doğurmayacağı yönündeki açık kanun hükmü dikkate alındığında; idarenin, yaklaşık 6 yıl önce vuku bulmuş bir hakaret suçuna dayanarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğu gerekçesiyle başvuranın atamasını yapmamasına yönelik işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

23) Öte yandan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231 inci maddesinin 13 üncü

fıkrası ile 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 6 ncı maddesinin birinci bendinde; hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararların, kendisine mahsus bir sisteme kaydedileceği, bu kararların ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231 inci maddesindeki amaç (hükmün

açıklanmasının geri bırakılması) için kullanılmak üzere mahkeme, hakim, askeri hakim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askeri savcılık tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedileceği hükme bağlanmıştır. Kanun koyucu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi

Kanunu’nun 231 inci maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade edeceği yönündeki hükmün daha sağlıklı uygulanmasını teminen, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararların sadece bu amaç için tahdidi olarak sayılan belli mercilerce paylaşılabileceği kuralını getirmiştir.

24) Her ne kadar, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 12 nci

maddesinde yer alan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını isteyen makama kişi hakkında karar vermeye yeterli bilgiler aktarılacağı ifade edilse de, ilgili hakkında hukuki sonuç doğurmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına ilişkin adli sicil kayıtlarının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapan makamlarla paylaşılması ve bu makamlarca bir şekilde bu kararlara ulaşılmış olması halinde ise bu kararların ilgili hakkında hukuki sonuç doğuracak şekilde kullanılması hukuka ve mevzuata açıkça aykırıdır. Danıştay’ın konuya ilişkin kararları da bu yöndedir. (Bakınız, Danıştay 12.

Dairesinin 22/10/2015 tarihli ve E:2015/3186, K:2015/5513 sayılı kararı ile yine aynı

Dairenin benzer nitelikteki 17/09/2015 tarihli ve E:2015/2238, K:2015/4853 sayılı kararı)

25) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, ilgili yargı

kararları, idarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; çarşı ve mahalle bekçiliği sınavında … asil aday olarak başarılı olan başvuran hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı gerekçe gösterilerek başvuran hakkında yapılan arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahsedilemeyeceğinden, Yozgat

Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Soruşturması Değerlendirme Komisyonunca verilen başvuranın çarşı ve mahalle bekçisi olamayacağı yönündeki kararının, bu karara dayanarak başvuranın atamasının onaylanmamasına ilişkin işlemin ve başvuranın bu işleme itirazının reddine yönelik işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirildiğinden, idareye başvuranın atamasının gerçekleştirilmesi yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

26) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme

Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden

“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının

idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Yozgat İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın atamasının yapılması konusunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası

uyarınca; İÇİŞLERİ BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve İÇİŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi