TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3044-S.4345
BAŞVURU NO : 2019/5684
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mazeret nedeniyle tayin talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ:
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle: Aydın ilinde Adnan Menderes
Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde engelli kadrosunda … unvanıyla görev yaptığını, 2016-2018 tarihlerinde yapılan “Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı” sonucuna göre, 05/02/2019 tarihinde yapılan engelli öğretmen ataması sonucu İstanbul İl Milli Eğitim
Müdürlüğü emrine hasta ve yaşlı hizmetleri alanı öğretmeni olarak atandığını, 2019/1 Engelli
Öğretmen atama sürecinde hasta ve yaşlı hizmetleri alanı için açılan il tercihlerinde Aydın ili olmamasından dolayı mecburen atanabilmek için açılan 5 ili (İstanbul, Mersin, Şanlıurfa, Tokat ve Muş) tercih etmek zorunda kaldığını, fakat Aydın ili Nazilli ilçesinde bulunan Nahit Menteşe
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde hasta ve yaşlı hizmetleri alanı öğretmeni için 2 adet norm kadro açığı bulunduğunu, buna rağmen Hasta ve Yaşlı Hizmetleri alan öğretmenliği İl tercihlerinde Aydın ilinin açılmadığını, bu sebeple Aydın ili tercihini yapamadığını, evli ve 1 çocuk annesi olup Aydın ilinde ikamet ettiğini, eşi …’un yüzde 40 engelli olup 2010 yılında engelli memur ataması ile Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde memur olarak ve tekrar
2015 yılında engelli öğretmen ataması ile Aydın Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde
görevlendirme ile Aydın Cumhuriyet Anadolu Lisesinde Almanca öğretmenliği yaptığını, kendisinin %48 ve eşinin %40 oranında engelli olması sebebiyle, yasal hükümler gereği
İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrine yapılan atamasının iptal edilerek, Aydın İl Milli
Eğitim Müdürlüğü emrine atamasının yapılmasını, Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde göreve başlamasının sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 04/04/2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinde kurumlarda yer değiştirme suretiyle atamaların adil ve dengeli bir şekilde yapılacağının, 652 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Atama” başlıklı 37.maddesinin 3.fıkrası ile Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 49.maddesinin 1.fıkrası gereğince “aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarı yıl ve yaz tatillerinde yapılır.” Yine ilgili yönetmeliğin yer değiştirmelerde esas alınacak hususlar başlıklı 55.maddesinde öğretmen atamalarının Bakanlıkça belirlenen takvime göre yapılacağının öngörüldüğü, bu hükümler kapsamında başvuru sahibinin 2019 yılı engelli istihdamına yönelik öğretmen alımı döneminde İstanbul iline atandığını, Bakanlıklarına gönderdiği dilekçe ile (başvuranın) Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
engelli kadrosunda çalıştığını ve eşinin Aydın ilinde görev yaptığından bahisle Aydın iline atamasının değiştirilmesini talep ettiğini, başvuru sahibinin bakanlığın internet adresinde ilan edilecek 2019 yaz tatilinde yapılacak olan mazerete bağlı yer değiştirme döneminde başvuruda bulunması halinde durumunun değerlendirileceğinin, mevzuat hükümleri gereğince bu aşamada yapılacak bir şey olmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5.1. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; 4/A maddesinde;
“Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır.
Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,
5.2. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; 4/B Maddesinde:
“Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir. Engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar. ….”, 5.3. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun(DMK) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı
72 nci maddesinde; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci
derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”, 7. 25/6/1983 Tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz. (Danıştay 16. Dairesinin 2/7/2015 tarih ve Esas No: 2015/10808 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: 2016/9697,K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla “ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)
8. 17.04.2015 Tarih ve 29329 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 49.maddesinde:(1) Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak; a) Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme, her iki eşin de öğretmen olması ve bu kapsamda yer değiştirmek istedikleri yerlerde alanları itibarıyla öğretmen ihtiyacı bulunmaması durumunda, istemeleri hâlinde her ikisinin de alanları itibarıyla öğretmen ihtiyacı bulunan ile/ilçeye atanmaları suretiyle gerçekleştirilebilir.
b) Öğretmenlikte ve devlet memurluğunda adaylığı kaldırılmayanlar, devlet memurluğunda adaylığı kaldırılıp da öğretmenliğe ilk atama kapsamında atananlar ve yeniden atama ve kurumlar arası atama yoluyla öğretmenliğe atananlardan atandığı yerde en az bir yıl çalışmayanlar ile eşi isteğe bağlı sigortalı olan öğretmenler, aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme isteğinde bulunamaz.
c) Eşleri geçici olarak görevlendirilen öğretmenler, eşlerinin geçici olarak görevlendirildiği yere aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme isteğinde bulunamaz.
ç) Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.” 9. Aynı yönetmeliğin 55.maddesinde: (1) Öğretmenlerin yer değiştirmeleri Bakanlıkça belirlenen takvime göre yapılır.
(2) Yer değiştirmelere ilişkin iş ve işlemler Bakanlığın internet sitesinde duyurulur. Yer değiştirme başvuruları duyuruda belirtilen süre içinde elektronik ortamda yapılır. Elektronik ortamda yapılmayan başvurular ile onaylatılmayan başvurular geçersiz sayılır. Başvurular şahsen ya da noter aracılığıyla vekâlet verilen kişilerce yapılabilir.
(3) Tercihe bağlı yer değiştirmeler hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha fazla olana, öğretmenliğe daha önce başlayana öncelik verilir; eşitliğin devamı hâlinde ise atanacak öğretmen bilgisayar kurası ile belirlenir.
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ:
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72’nci maddesinde, engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu hükme istinaden, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğine 30/06/2014 tarihinde Ek 3’üncü madde eklenmiş ve böylece, ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin aynı Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir. Söz konusu Ek 3’üncü maddede, “bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz” ibaresi de yer almakta iken, ilk önce Danıştay Onaltıncı Dairesinin 2/7/2015 tarihli ve E: 2015/10808 sayılı Kararı ile “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü
durdurulmuş; daha sonra da Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarihli ve E: 2016/9697, K:
2018/1891 sayılı kararıyla anılan ibare iptal edilmiştir.
12. Somut olayda İdarenin, Başvuranın en az yüzde kırk oranında engelli olduğu hususuna ilişkin bir itirazı bulunmadığı gibi atanma talebinin reddedilmesinin kişinin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayanmadığı anlaşılmaktadır.
13. Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir.
14. Ayrıca; Engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın devlet memurlarına ilişkin mevzuatla korunmakta olduğu, belirtilen mevzuatın Engelliler Hakkında Kanun ile beraber yorumlanmasından ilgili mevzuatta “engelli çalışanlara koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verildiğinin anlaşıldığı, söz konusu düzenlemelerin “engellilerin istihdamı ve çalışma hayatı” hususlarında koruyucu tedbirler alınması, engellilerin toplumdan tecrit edilmelerinin önlenmesi ile engellilerin çalışma hayatında yaşadığı sorunları ortadan kaldırılması amacıyla yapıldığı, dolayısıyla engellilerin çalıştığı iş yerlerinde çalışmasını zorlaştıracak ve sosyal hayattan uzaklaşmasına neden olacak uygulamaların gerek Devlet Memurları Kanununun ilgili maddeleri gerekse Engelliler Hakkında Kanununa aykırılık teşkil edeceği hususları bütün dosya içeriğiyle beraber değerlendirildiğinde, İdare tarafından başvuranın (atama işlemlerinin tamamlanmasından sonra) sunduğu mazereti dikkate alınarak hakkaniyet çerçevesinde talebinin makul bir zaman içinde karşılanması (Aydın iline atamasının yapılması) gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Aydın
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın mazereti dikkate alınarak, hakkaniyet gereğince, makul bir süre içinde Aydın iline atamasının yapılması hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin veya eylemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, Başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.